II SA/Wr 540/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie ustalenia linii brzegu potoku postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 300 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, łączny ich comiesięczny dochód wynosi 1.769, 56 zł (netto 1.509, 37 zł) i jednorazowo otrzymują dopłatę z UE (gospodarstwa rolnego 4 hektarowe) wynosi 2.997, 36 zł. Dodał, że na utrzymanie domu wydatkują ok. 500 zł, a domy wchodzące w skład gospodarstwa wymagają remontów. Poinformował, że ma orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy (dysfunkcja kończyny dolnej) i wymaga stałego specjalistycznego leczenia (200 zł miesięcznie). Wnioskodawca oświadczył, że z posiadanej nieruchomości rolnej uzyskuje siano, które oddaje sąsiadowi w zamian za wykonanie prac agrarnych na niej. Z załączonych do pisma z dnia 10.12.2008 r. dokumentów wynika, że w dniu 26.11.2008 r. na konto wnioskodawcy wpłynęła kwota 1.399, 20 zł tytułem części dopłaty z UE za rok 2008, a z przedłożonych rachunków wynika z kolei, że skarżący jest zobowiązany do pokrywania następujących wydatków: wywóz nieczystości- 18,11 zł; opłata za energię elektryczną (za 2 m-ce)- łącznie ok. 180 zł; podatek rolny i od nieruchomości (za rok) - 238 zł; składka na ubezpieczanie budynków i OC rolników (za rok)- 227 zł; koszt lekarstw- 150, 20 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku co najwyżej w części. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych. Zestawienie dochodu rodziny skarżącego z przedstawionymi przez niego wydatkami (zresztą większość z nich dotyczy okresu dłuższego niż miesiąc, a niektórych z nich [np. składkę na ubezpieczenie majątkowe] nie można uznać za niezbędne) wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie określonego w sentencji wpisu sądowego. Na aktualne możliwości finansowe niewątpliwy wpływ ma fakt otrzymania niedawno przez skarżącego środków z tytułu dopłat z UE w wysokości 1.399, 20 zł oraz okoliczność, że prace (a przynajmniej ich większość), które miałyby być dokonane za ww. środki wykonuje - według oświadczenia skarżącego- jego sąsiad w zamian za siano. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.