II SA/Wr 543/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. W. G. sp. z o.o. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie uchylenia pkt 1 tiret 12 i tiret 14 decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w tym zakresie oraz utrzymania w mocy w pozostały zakresie ww. decyzji dotyczącej określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja złoża melafiru T." na działce nr [...] we wsi T. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z ww. opłaty sądowej wskazując w uzasadnieniu, iż Spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a działalność jest zawieszona od 1995 r. Poinformowano także, iż wysokość kapitału zakładowego wynosi 872 000 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez stronę skarżącą swojej sytuacji finansowej (doręczone wnioskodawcy w dniu 22 października 2007 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu skarżąca spółka nie wywiązała się z ww. obowiązku składając wniosek i nie uczyniła tego również pomimo wezwania, które precyzyjnie wskazywało jakie okoliczności są istotne dla oceny wniosku i jakiego rodzaju dokumenty mogą potwierdzić sytuację finansową spółki. Przepisy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel, nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty, np. wyciągi z ksiąg, bilansów, sprawozdań rachunkowych, kont bankowych (por. postanowienie SN z 8.11.1976 r., I CZ 96/76, OSPiKA 1977, nr 10, poz. 165). W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona skarżąca nie wykazała żadnymi dowodowymi istnienia okoliczności, o których wspominała ww. oświadczeniu. Skarżąca spółka nie złożyła w szczególności: odpisu umowy spółki; nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego fakt zawieszenia działalności przez Spółkę; nadto nie wyjaśniła czy kiedykolwiek prowadziła działalność gospodarczą i jakie uzyskiwała wówczas przychody (dochody) oraz nie wyjaśniła dlaczego Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (ma ją zawieszoną) i z jakiego powodu Spółka, pomimo braku realizacji celu dla którego została utworzona, przez tyle lat trwa i nie zostaje zlikwidowana; nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów oraz dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie wskazała czy zostały wniesione do Spółki wkłady na pokrycie kapitału zakładowego i czy Spółka posiadała kiedykolwiek środki trwałe oraz co (gdy były) się z nimi stało; nie wyjaśniła również czy na rachunku bankowym Spółki prowadzone były operacje finansowe i skąd Spółka w postępowaniu o sygn. akt II SA/Wr 775/06 czerpała środki na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że sprawa toczy się już kilka miesięcy i tym samym strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem, choćby np. poprzez uzyskanie od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.