II SA/Wr 546/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Marta Wojciechowska – spr. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta Powiatu w P. orzekł o odmowie przyznania K. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzję wydano na podstawie art. 37 j ust. 1 oraz art. 6 pkt 6 b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu oraz na podstawie art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że K. S. zarejestrowała się w dniu 28 grudnia 2000 r. jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 5 stycznia 2001 r. przyznano jej zasiłek dla bezrobotnych od dnia 5 stycznia 2001 r. W dniu rejestracji K. S. udokumentowała 24 lata, 2 miesiące i 24 dni zatrudnienia. W dniu 21 grudnia 2001 r. K. S. zwróciła się do Starosty Powiatu w P. o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, a pismem z dnia 27 grudnia 2001 r. wniosła o zaliczenie jej okresu pracy w A w G., [...] w Ł., jako pracy w warunkach szczególnych. Ponieważ zakład ten uległ likwidacji K. S. nie mogła przedłożyć właściwego świadectwa pracy i powołała się na zeznania świadków osób z nią pracujących. Odmawiając przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego Starosta wskazał na art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, w myśl którego zasiłek przysługuje osobie spełniającej łącznie następujące warunki: • posiadającej status bezrobotnego • posiadającej okres uprawniający do emerytury • posiadającej okres uprawniający do zasiłku wnoszący w przypadku kobiet 30 lat lub 25 lat i w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych. W myśl art. 37 j ust. 1 a wskazanej ustawy, okresy pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. K. S. udokumentowała okres uprawniający do zasiłku w wysokości 24 lat, 2 miesięcy i 24 dni i nie przedłożyła dokumentów pozwalających na zaliczenie pracy w A w G. do pracy w warunkach szczególnych. Zatem, zdaniem Starosty, K. S. nie spełniała warunków wymaganych, zgodnie z art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Od powyższej decyzji K. S. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że do 22 stycznia 1999 r. pobierała świadczenia z powodu choroby wypłacane przez A w G., [...] w Ł. Łącznie przepracowała 24 lata, 8 miesięcy i 11 dni, a od 23 stycznia 1991 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 6c ust. 2, art. 37 j ust. 1 pkt 1 i 2, ust, 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż w myśl art. 37 j ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli kobieta: • posiada okres uprawniający do zasiłku w wysokości 30 lat, • posiada okres uprawniający do zasiłku 25 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Na podstawie akt ustalono, że K. S. posiada okres uprawniający do zasiłku, do którego zgodnie z art. 37 l ust. 1 wskazanej ustawy zaliczono okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, łącznie w wysokości 25 lat, 2 miesięcy, i 24 dni. Nie udowodniła jednak żadnego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a zgodnie z art. 37 j ust. 1 a wskazanej ustawy, powinna to uczynić przedkładając odpowiednią dokumentację, bądź prawomocne orzeczenie sądu w tym zakresie. Odpowiednia dokumentacja to świadectwo pracy wystawione zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1983 r. w sprawie wielu emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zmianami/. W przypadku gdy pracownik nie może przedstawić odpowiedniego świadectwa pracy w związku z likwidacją zakładu pracy, ustalenie okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych może nastąpić na podstawie orzeczenia sądu. Jednocześnie Wojewoda wskazał, iż przedłożone przez K S świadectwo pracy z A w G. wskazuje na wykonywanie przez stronę pracy nakładczej – chałupniczej. Praca chałupnicza nie była zaliczana do prac w warunkach szczególnych, a przepis art. 21 ust. 5 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu dotyczący prawa do zasiłku przedemerytalnego z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, nie ma zastosowania do osób wykonujących prace nakładcze. Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. SA/Ka 2078/94. Z tych względów Wojewoda uznał decyzję organu I instancji za zasadną i utrzymał ją w mocy. K. S. nie godząc się z rozstrzygnięciem Wojewody [...] wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jej zdaniem decyzja Wojewody jest błędna i krzywdząca. Przyjęcie przez Wojewodę, iż praca w A w G. jako praca chałupnicza, nie rodzi uprawnień do zaliczenia tego okresu do pracy w warunkach szczególnych, jest zdaniem skarżącej błędne i opiera się na odosobnionym rozstrzygnięciu Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dotyczyło odmiennego stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację, podkreślając że pracownik chcąc dowieść wykonywania pracy w szczególnych warunkach winien przedłożyć odpowiednią dokumentację, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach bądź prawomocne orzeczenie sądu. Nadto Wojewoda podkreślił, że zatrudnienie w warunkach szczególnych nie obejmuje pracy nakładczej. Uzupełniając treść skargi K. S. wskazała, że w okresie od 7 lipca 1975 r. do 31 lipca 1990 r. wykonywała pracę w warunkach szczególnych i przedłożyła kserokopię wyroku Sądu Rejonowego P. z dnia [...], sygn. akt [...], wskazując, że fakt ten wynika z uzasadnienia sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z reorganizacją Naczelnego Sądu Administracyjnego niniejsza sprawa, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. Nr 153, poz. 1260) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest niezaliczenie przez organy okresu pracy nakładczej wykonywanej przez skarżącą w A w G., do okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zmianami). W myśl wskazanego artykułu "zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 dla mężczyzn lub 2. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze." W myśl ust. 1 a cytowanego artykułu według stanu prawnego na dzień złożenia wniosku o zasiłek przedemerytalny, okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględnione po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Regulacje dotyczące pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz wymogi dotyczące dokumentowania tej pracy zostały określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W § 2 ust. 2 wskazanego Rozporządzenia określono, że okresy pracy wykonywanej w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru lub w świadectwie pracy. K. S. udokumentowała okres zatrudnienia wynoszący 24 lata, 2 miesiące i 24 dni. Do okresu tego zaliczono również okres aktualnie pobieranego przez nią zasiłku dla bezrobotnych, zgodnie z art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zatem łącznie udokumentowała okres uprawniający do zasiłku w wysokości 25 lat, 2 miesiące i 24 dni. Skarżąca nie przedłożyła świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach ani świadectwa pracy, z którego wynikałoby wykonywanie przez nią takich prac, jak również nie przedłożyła prawomocnego orzeczenia sądu, które stwierdzałoby wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Wyrok, na który powołuje się skarżąca, przedkładając jednocześnie jego kserokopię, to wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], sygn. akt [...] oddalający jej powództwo o ustalenie. Wyrok ten nie może być zatem podstawą do zaliczenia okresu pracy w warunkach szczególnych. K. S. dokumentując okresy zatrudnienia przedłożyła świadectwo pracy z A w G. Z treści świadectwa wynika, że w okresie od 7 lipca 1975 r. do 31 lipca 1990 r., świadczyła pracę jako chałupnik. Była więc osobą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę nakładczą. Praca wykonywana na tej podstawie należy do kategorii niepracowniczego zatrudnienia o charakterze cywilnoprawnym, do którego przepisy prawa pracy stosuje się w sposób ograniczony jedynie w zakresie przewidzianym w regulacjach prawnych. Aktem takim jest Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą /Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zmianami/. W treści wskazanego Rozporządzenia ustawodawca określił uprawnienia jakie przysługują chałupnikom w związku z wykonywaną pracą nakładczą. W rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zmianami/, nakładca nie jest pracownikiem. W art. 8 ust. 1, 2 ze wskazanej ustawy określono, iż pracownikiem jest osoba pozostająca w stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 2 i 2 a. Natomiast według art. 8 ust. 3 wskazanej ustawy, za osobę wykonującą pracę nakładczą uważa się osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę nakładczą. W świetle tych uregulowań, osoba wykonująca pracę nakładczą /chałupniczą/ nie jest pracownikiem w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nie stosuje się do niej przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia, ma ono zastosowanie jedynie do pracowników, a osoba wykonująca pracę nakładczą nie jest pracownikiem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że przedłożone przez K. S. świadectwo pracy wystawione przez A w G. wskazuje, iż w okresie od 7 lipca 1975 roku do 31 lipca 1990 r. skarżąca wykonywała pracę nakładczą. Praca ta w myśl art. 23 ust. 2b ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu jest zaliczona do okresu uprawniającego do zasiłku. Jednak, ponieważ świadczący pracę nakładczą nie jest pracownikiem w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nie podlega przepisom Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to okres świadczenia pracy nakładczej nie może być zaliczony do prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach. Zarzuty skargi są zatem chybione. Nadmienić jednocześnie należy, że Sąd zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustalającą pisownię i brzmienie nazwiska skarżącej, w niniejszym postępowaniu posługiwał się nowym brzmieniem i pisownią nazwiska tj. S., zamiast występującego wcześniej brzmienia S. Wobec powyższych ustaleń, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, skargę oddalono.