II SA/Wr 549/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie przyznania skarżącej statusu strony w sprawie nakazującej M. Ś. doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na budowie wiaty- hali produkcyjnej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, iż łączny dochód jej (świadczenie przedemerytalne) oraz jej matki (świadczenie emerytalne) wynosi 1.511, 97 zł. Poinformowała również, iż posiada oszczędności w wysokości [...] zł, a wśród posiadanych składników majątkowych skarżąca wymieniła: dom o pow. 200 m2 i nieruchomość rolna o pow. 0,78 ha. W piśmie z dnia 25 października 2007 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż "rezygnuje z wniosku o przyznanie prawa do pomocy prawnej". Podkreśliła, iż nie posiada zdolności kredytowej i nie korzysta z pomocy osób trzecich oraz wskazała, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. W piśmie z dnia 12 listopada 2007 r. skarżąca sprecyzowała, iż rezygnuje z prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego ale żąda zwolnienia jej z kosztów sądowych lub przynajmniej "zmniejszenia" tych kosztów. Skarżąca wskazała, iż zobowiązana jest do ponoszenia następujących wydatków: opłata za energię elektryczną- ok. 35 zł; za gaz- ok. 20 zł; za wywóz nieczystości (2 x w roku)- ok. 25 zł; podatek od nieruchomości - 6 zł; koszt lekarstw- 100 zł; opał- ok. 200 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżącą w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Konieczność partycypowania przez wnioskodawczynię w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nią sytuacji finansowej, w szczególności, iż sama skarżąca przyznała, iż jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Podkreślić należy, iż tego rodzaju wniosek oceniany jest jedynie w oparciu o kryterium istnienia lub braku zdolności finansowej wnioskodawcy i badanie to odbywa się przez obiektywne zestawie faktycznych możliwości pozyskania środków finansowych przez wnioskodawczynię (np. stały dochód, oszczędności, pożyczka itd.) z wysokością ponoszonych przez nią niezbędnych wydatków (w tym wysokością należnych na danym etapie postępowania kosztów sądowych). Zdaniem Sądu żadna ze wskazanych przez skarżącą okoliczności nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej uszczuplenie posiadanych przez nią oszczędności w celu opłacenia kosztów postępowania prowadzonego z jej inicjatywy i w jej interesie. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.