II SA/Wr 549/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia .... w sprawie o sygn. akt II SA/Wr .... postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2010 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na nie sprecyzowanie przez nią - mimo wezwania- zakresu swojego żądania. W dniu 12 stycznia 2011 r. skarżąca uiściła należy wpis sądowy od skargi (100 zł). W dniu 13 stycznia 2011 r. skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzą z pełnoletnia córką (rencistką), a łączny ich dochód wynosi 2.699, 48 zł. Poinformowali, że posiadają dom o pow. 260 m2. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżących swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone skarżącej w dniu 25 stycznia 2011 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawcy nie dopełnili ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawcy- mimo wezwania- nie wyjaśnili i nie udokumentowali wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację finansową, np. nie przedłożyli dokumentów potwierdzających wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nimi gospodarstwo domowe (np. córki); nie wyjaśnili czy korzystają ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożyli wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określili wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazali z jakiego źródła skarżąca czerpała środki na pokrycie wpisu sądowego od skargi i nie wyjaśnili dlaczego z tego samego źródła nie mogą pokryć kolejnych potencjalnych kosztów sądowych; nadto- nie określili i nie udokumentowali wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wyjaśnili także czy wskazana w rubryce nr 10 formularza zatytułowanej "Dochody" kwota 2.699, 48 zł jest ich łącznym dochodem netto czy brutto (podane kwoty różni się bowiem in minus w stosunku do kwot z wniosku z dnia 23.09.2010 r.). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Podkreślić należy, iż po opłaceniu przez skarżących wpisu sądowego od skargi na aktualnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek innych kosztów sądowych. W tej sytuacji nie uwzględnienie wniosku w tym zakresie nie pozbawia stronę skarżącą prawa do sądu. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżących zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04).