II SA/Wr 551/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2004 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...], nr [...], w części uznającej M. R. za osobę bezrobotną z dniem 1 października 2001 r., 2) w pozostałej części oddala skargę, 3) określa, że zaskarżona decyzja, w części co której stwierdzono jej nieważność, nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta [...] uznał M. R., z dniem 1 października 2001 r., za osobę bezrobotną i odmówił przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Starosta powołał się na przepis art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). Organ ustalił, że w dniu rejestracji wnioskodawczyni spełniła warunki do uznania jej za osobę bezrobotną. Suma okresów, o których mowa w art. 23 ust. 1 i 2 w/w ustawy, przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, jest krótsza niż 365 dni, co stanowi podstawę odmowy przyznania zasiłku. W odwołaniu M. R. podniosła, że do 30 czerwca 2000 r. pobierała zasiłek okresowy gwarantowany. 5 lipca 2000 r. zarejestrowała się jako bezrobotna i uzyskała status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Dnia 22 sierpnia 2001 r. rozpoczęła pracę na podstawie umowy ustnej. W dniu 5 września 2001 r. otrzymała decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego z dniem 24 sierpnia 2001 r., na skutek niestawiennictwa w PUP. W trakcie wyjaśniania, przez skarżącą, przyczyny niestawiennictwa, pracodawca zawarł z nią pisemną umowę zlecenia na czas określony, do dnia 30 września 2001 r. Odwołująca się dodała, że w dniu 1 października 2001 r. złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wskazał przepisy art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 89, poz. 973). Organ odwoławczy stwierdził, że skoro M. R., od dnia 22 sierpnia 2001 r. do 30 września 2001 r., wykonywała zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia, a jako bezrobotna została zarejestrowana w dniu 1 października 2001 r., to nie spełnia warunku art. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu (...), gdyż w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 12 września 2001 r., nie była bezrobotną. Nadto odwołująca się nie spełniała wymogów art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. R. stwierdziła, że sytuacja w której nie spełnia warunków do uzyskania zasiłku, nie jest wynikiem jej winy, ale postępowania pracodawcy i niekorzystnego dla niej splotu wypadków. Podtrzymała wywody zawarte w odwołaniu. Opisała przypadki innych osób wykonujących pracę na rzecz tego samego pracodawcy – Z. L. – bez umowy pisemnej. Uznała, iż została pokrzywdzona. Kobiety samotnie wychowujące dzieci, które nie starały się o pracę i w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 12 września 2001 r., nie pracowały, uzyskały zasiłek dla bezrobotnych. Ona natomiast została pozbawiona praw do życia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że zarzuty pod adresem pracodawcy nie mają wpływu na decyzję w sprawie zasiłku dla bezrobotnych. W trakcie postępowania sądowego ustalono, że po rejestracji wnioskodawczyni dokonanej w dniu 1 października 2001 r., Starosta [...], decyzją z dnia 22 października 2001 r., nr [...] uznał M. R. za osobę bezrobotną, z dniem 1 października 2001 r. Decyzja ta została doręczona wnioskodawczyni w dniu 23 października 2001 r. i nie została zaskarżona, ani nie wzruszono jej w sposób nadzwyczajny, do dnia podjęcia przez Starostę decyzji z dnia [...], będącej rozstrzygnięciem I instancji w sprawie weryfikowanej niniejszym postępowaniem sądowym. W dniu 22 października 2001 r., Starosta nie rozstrzygnął o prawie M. R. do zasiłku, gdyż postępowanie w tym zakresie zawiesił, do czasu uzyskania wyjaśnienia z Krajowego Urzędu Pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji (i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu widzenia istnienia wad powodujących nieważność decyzji (patrz: Tadeusz Woś w: T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 307). Istnienie tych wad sąd stwierdza z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi. Jak wskazuje treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga co prawda w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca nie podniosła zarzutu wskazującego na wadę powodującą nieważność zaskarżonej decyzji, ale istnienie takiej wady, co do części zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, stwierdzono z urzędu. Dotyczy to uznania M. R. za osobę bezrobotną, z dniem 1 października 2001 r. Skoro w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja w tym przedmiocie, z dnia 22 października 2001 r., to ponowne rozstrzygnięcie o uznaniu wnioskodawczyni za osobę bezrobotną z dniem 1 października 2001 r., dokonane decyzją Starosty [...] z dnia [...], utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [...], stanowiło naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. We wskazanym zakresie należało zatem, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić nieważność decyzji I i II instancji. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, w części co do której stwierdzono jej nieważność, uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga dalej idąca nie zasługiwała na uwzględnienie. M. R. nie nabyła prawa do zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. nr 89, poz.973). Niezbędnym warunkiem uzyskania tego prawa było, zgodnie z art. 4 ust.1 in fine, pozostawanie bezrobotnym, w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w dniu wejścia w życie w/w ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. Według przepisu art. 6 noweli z dnia 22 czerwca 2001 r., unormowanie art. 4 weszło w życie w dniu 12 września 2001 r. Tego dnia wnioskodawczyni była zatrudniona, a zatem nie spełniała przesłanek pojęcia "bezrobotnego", określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz.56 ze zm.). Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, skarżąca nie spełniała także, w dacie rejestracji, wymogów przysługiwania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zawartych w art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, przypomnieć przyjdzie, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie kryterium zgodności z prawem. Zarzuty dotyczące niesprawiedliwości uregulowania w/w przepisu art. 4, jako nienawiązujące do kryterium legalności, nie mogły więc mieć wpływu na ocenę zasadności skargi. Wobec powyższego, na postawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalono skargę w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.