II SA/Wr 553/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 2 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. i M. W., M. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 14 września 2012 r. Sąd wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy rozgraniczenia nieruchomości. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II wysokość wpisu ustalono w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, doręczone w dniu 2 października 2012 r., skarżący D. i M. W. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie złożonym w dniu 19 listopada 2012 r. wnioskodawcy poinformowali, że nie otrzymują wsparcia finansowego od innych osób czy pomocy społecznej, a swoje wydatki określili następująco: opłata za energię elektryczną- 200-300 zł i za wodę – 50 zł. Dodali, że na zakup lekarstw potrzebowaliby kwotę 300- 400 zł ale nie posiadają takich środków. Tożsamo na zakup obuwia. Nadto wskazali, że na same sporządzenie kserokopii dokumentów w prowadzonych przez siebie sprawach przed tut. Sądem wydają ok. 1.000 zł. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącym prawa pomocy. Orzeczenie to doręczono skarżącym w dniu 11 grudnia 2012 r., a w dniu 14 grudnia 2012 r. skarżący złożyli sprzeciw od tego postanowienia, na skutek czego utraciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanym obecnie przez Sąd przypadku intencją skarżących jest, aby Sąd zwolnił ich z kosztów sądowych, czyli wpisu sądowego od skargi ustalonego w kwocie 200 zł. Wobec tego należy stwierdzić, że zgodnie z przytoczonymi przepisami obowiązkiem skarżących było wykazanie, że nie są oni w stanie ponieść takiego wydatku bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonych przez skarżących dokumentów (wniosek na formularzu, pismo z dnia 19 listopada 2012 r. oraz sprzeciw) nie wynika, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. W ocenie Sądu podane przez skarżących kwoty, które wydają na swoje utrzymanie (energia - 200-300 zł, woda - 50 zł, lekarstwa - 300- 400 zł) można uznać za wiarygodne, co oznacza, że skarżący wykazali, że miesięcznie z kwoty 1849 zł emerytur wydatkują 1000 zł, a zatem pozostaje im jeszcze kwota 849 zł, co do której można przypuszczać, że skarżący pożytkuje ją na inne cele (np. żywność itp.). Zdaniem Sądu kwota 200 zł wymaganego w niniejszej sprawie wpisu sądowego nie jest rażąco wysoka w stosunku do dochodów osiąganych regularnie przez skarżących. Na podstawie złożonych przez skarżących dokumentów nie można powiedzieć, że uiszczenie kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego doprowadzi do uszczerbku w zakresie utrzymania koniecznego dla skarżących. Oczywiście Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżący są inicjatorem wielu spraw sądowych i oczywiste jest, że w każdej sprawie należy pokrywać koszty sądowe. To jednak nie oznacza, że można uznać z góry, że skarżący nie są w stanie pokryć kosztów postępowania w którymś z kolejnych postępowań, tym bardziej, że skarżący nie przedstawili dowodów potwierdzających ponoszenie tychże kosztów sądowych. Pamiętać trzeba, że to od podmiotu inicjującego postępowanie przed sądem jest wymagana racjonalność zachowania, rozumiana jako świadomość podejmowanych czynności oraz możliwość przewidzenia ich skutków. Wobec tego podmiot ten winien mieć na uwadze konieczność poniesienia określonych kosztów związanych z tym postępowaniem i odpowiednio wcześnie podjąć starania w celu zgromadzenia niezbędnych na ten cel środków pieniężnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., I CZ 26/87, OSNC 1988/7-8/103). Ponadto Sąd w niniejszej sprawie przyjmuje pogląd wyrażany już w orzecznictwie, że obowiązek zapłaty nałożonej grzywny jako okoliczność zawiniona przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 lipca 2008 r., II SA/Kr 76/08, opubl.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadmienić jeszcze można, że subiektywne przekonanie skarżących, że Sąd działa na ich niekorzyść także nie stanowi okoliczności w jakikolwiek sposób uzasadniającej potrzebę przyznania prawa pomocy. Podsumowując należy powiedzieć, że treść wniosków i pism skarżących w dużej mierze zawierających powielane uwagi i opinie dotyczące działalności rozmaitych organów administracji publicznej i Sądu, uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny ich sytuacji majątkowej, a co za tym idzie odbiera skarżącym możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy (choćby częściowego). Tymczasem to na skarżących spoczywał obowiązek wykazania, że nie są w stanie pokryć kosztów postępowania, jednak skarżący ani we wniosku, ani w kolejnych pismach tego nie wykazali, zatem należało odmówić im przyznania prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do wielkości wyznaczonego przez Sąd wpisu od skargi należy zauważyć, że wpis w takiej wysokości został ustalony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jeżeli skarżący nie zgadzają się z ustaloną wysokością wpisu to powinni zgodnie z udzielonym pouczeniem złożyć stosowne zażalenie. Trybem kwestionowania ustalonej wysokości wpisu nie jest natomiast sprzeciw od postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.