II SA/Wr 566/03

4 II SA/Wr 566/03 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 5 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Sędziowie: del. S. NSA Jerzy Krupiński Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2005 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego; - o d d a l a skargę. Uzasadnienie. Wnioskiem z dnia [...] r. K. K. zwrócił się do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.-L. o udzielenie pomocy finansowej w wysokości [...] zł miesięcznie przez okres sześciu miesięcy. Prośbę swoją wnioskodawca uzasadniał trudną sytuacją materialną wynikającą z braku możliwości znalezienia pracy i koniecznością przestrzegania zaleconej przez lekarza diety. Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. – L. decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) odmówił udzielenia zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie przyznano zasiłku okresowego, ponieważ nie odpowiada to celom i możliwościom pomocy społecznej, a ponadto faktyczny dochód strony przekracza dochód ustawowy. Odwołanie od tej decyzji wniósł K.K. zarzucając, że nie otrzymuje żadnych dochodów i nie ma środków na wykupienie recept oraz zakup żywności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kpa, art. 31 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) – uchyliło decyzję organu I instancji i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zasiłki celowe i okresowe stanowią w ustawie o pomocy społecznej odrębne świadczenia, których udzielenie zależy od spełnienia różnych przesłanek. K. K. zwrócił się o pomoc finansową w stałej wysokości przez okres sześciu miesięcy. Z wniosku strony wynikało zatem, że wnosił on o zasiłek okresowy z ustawy o pomocy społecznej. Z sentencji decyzji organu I instancji wynika, że organ odmówił stronie zasiłku celowego, a w uzasadnieniu stwierdził, że odmawia zasiłku okresowego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego pomiędzy rozstrzygnięciem, a uzasadnieniem decyzji zachodzi sprzeczność. Organ odwoławczy wskazał też, że o ile zamiarem organu I instancji była odmowa przyznania zasiłku okresowego i zasiłku celowego, winien odnieść się do obu tych świadczeń zarówno w rozstrzygnięciu, jak i uzasadnieniu decyzji. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego rodziny, ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia. Jednak spełnienie wymagań do otrzymania zasiłku okresowego nie oznacza automatycznie jego przyznania. Świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego i jego udzielenie jest uzależnione miedzy innymi od możliwości finansowych organu. Przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należy do zadań zleconych gminie z zakresu administracji rządowej (art. 11 ust. 2). Realizacja tego świadczenia jest uzależniona od tego, czy gmina otrzymać odpowiednie środki finansowe od państwa. Jeśli środków takich nie otrzyma może odmówić udzielenia zasiłku okresowego, wykazując jednocześnie ich brak. Brak środków na zadania zlecone nie zwalnia jednak organu pomocy społecznej od rozważenia, czy w sprawie nie zachodzi konieczność udzielenia pomocy w ramach zadań własnych gminy, np. w formie zasiłku celowego. Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem udzielanym na zaspokojenie konkretnie określonych, niezbędnych potrzeb bytowych, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 32 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 wskazanej ustawy, prawo do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a więc również zasiłku celowego przysługuje, jeżeli miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, obliczonego w sposób wskazany w powyższym artykule, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 ustawy, takich jak bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba. Jeżeli dochód strony ubiegającej się o świadczenie przekracza ustawowe kryterium dochodowe organ zobowiązany jest rozważyć również udzielenie świadczeń specjalnych przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Tej kwestii organ pierwszej instancji nie rozpatrywał w ogóle, stwierdzając jedynie, że dochód ustawowy został przekroczony, a udzielenie zasiłku nie odpowiada celom pomocy społecznej. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego K. K. zarzucił, że działalność Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. L. i jego Kierownika, jest nieprawidłowa, gdyż organ ten nie dostrzega trudnej sytuacji skarżącego i odmawia udzielenia pomocy. W ocenie skarżącego organ pomocy społecznej niewłaściwie ustalił dochód jego rodziny. Zwrócił uwagę na nieprawidłowy, jego zdaniem gospodarkę gminy. Wskazał też, że uzyskał patent lecz nie może jego wdrożyć do użytkowania z powodu braku odpowiednich środków. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją wcześniejszą argumentację. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przedstawione przez K. K. zarzuty dotyczą wyłącznie organu pierwszej instancji. Jednakże Kolegium dostrzegając nieprawidłowości decyzji z dnia [...] r. decyzje tę uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący miał możliwość przedstawienia argumentów takich jakie zawarł w skardze w trakcie ponownego postępowania przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał także, że zarzuty dotyczące niewłaściwego funkcjonowania MGOPS w J. L. mogły być ewentualnie przedmiotem skargi powszechnej, a nie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący w dalszych pismach procesowych zarzucił, że organ I instancji kolejną decyzją odmówił przyznania zasiłku celowego i wnosił o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec kierownika MGOPS wskazując, że w jego ocenie taka sprawa ma charakter administracyjny. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku – właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ administracyjny nie naruszył wskazanych wyżej przepisów. W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja organu odwoławczego, którą uchylono – jako wadliwą – decyzję organu I instancji. W związku z tym kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w takiej sytuacji podlega jedynie okoliczność, czy działanie organu odwoławczego jest zgodne z art. 138 § 2 Kpa. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, jeżeli stwierdzi, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja odpowiadająca tym wymogom. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał bowiem, że w decyzji organu I instancji zawarta jest sprzeczność. W sentencji decyzji organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego, podczas gdy w uzasadnieniu organ ten rozważał, czy skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku okresowego. Trafnie zatem przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że taki stan rzeczy uniemożliwia ustalenia jaką w rzeczywistości sprawę rozpoznał organ I instancji. Tym samym w obecnym stanie sprawy nie można ocenić, czy materiał dowodowy jest wystarczający, skoro nie jest wiadome jakiej sprawy dotyczy. W takim więc znaczeniu w tej sprawie istniała potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Zaistniały więc podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji wymienione w art. 138 § 2 Kpa. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa. Dodatkowo należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w tej sprawie nie jest uprawniony do wypowiadania poglądu na temat dalszych decyzji wydanych po dacie wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Kolejne wydawane decyzje wydawane są w odrębnych sprawach, a ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tych sprawach byłaby dopuszczalna dopiero wówczas, gdyby strony wyczerpały administracyjny tok instancji w tamtych sprawach i ewentualnie wniosły odrębną skargę do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest także uprawniony do wydawania orzeczeń w sprawach dotyczących sposobu funkcjonowania urzędów i sposobu wykonywania obowiązków urzędników zatrudnionych w tych urzędach. Do kompetencji sądów administracyjnych należy kontrola działalności administracji publicznej i kontrolę tę sprawują przez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, niektóre postanowienia wydane w toku postępowania administracyjnego i egzekucyjnego, rozpatrując skargi na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego oraz na bezczynność organów administracyjnych (art. 3 . ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Sądy administracyjne nie są natomiast organem kierującym działaniem urzędów. Dlatego też zarzuty zawarte w pismach skarżącego odnoszące się do rzekomo wadliwego działania Ośrodka Pomocy Społecznej i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie podlegają ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) skarga podlegała oddaleniu. Z tych powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.