II SA/Wr 57/20
WyrokWSA we Wrocławiu2020-09-29
Skład orzekający: Władysław Kulon, Wojciech Śnieżyński, Gabriel Węgrzyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego poprzez wykonanie określonych robót budowlanych, w tym demontaż instalacji i urządzeń z klatki schodowej, jest zgodna z prawem, jeśli roboty te zostały wykonane w przeszłości i miały na celu ulepszenie lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wydały decyzję nakazującą doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego, ponieważ wykonane roboty budowlane, polegające na przebudowie instalacji gazowej, wodnej i kanalizacyjnej na klatce schodowej, naruszały obowiązujące przepisy techniczno-budowlane, w szczególności w zakresie szerokości biegów i spoczników oraz wentylacji. Sąd podkreślił, że nawet jeśli roboty te miały na celu ulepszenie lokalu, nie mogą one naruszać bezpieczeństwa ludzi lub mienia ani środowiska, a także nie mogą uniemożliwiać dostępu do części wspólnych budynku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą współwłaścicielowi budynku doprowadzenie go do stanu poprzedniego poprzez demontaż instalacji gazowej, wodnej i kanalizacyjnej oraz urządzeń sanitarnych z klatki schodowej. Skarżący kwestionował zasadność nakazów, twierdząc, że roboty zostały wykonane zgodnie z prawem i nie naruszają bezpieczeństwa, a także że organy pominęły notarialne oświadczenie o sposobie korzystania z części wspólnych budynku oraz ustalenia z postępowania o zniesienie współwłasności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Śnieżyński(spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego poprzez wykonanie określonych robót budowlanych I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz r. pr. E. G. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100), w tym kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) z tytułu podatku VAT.
Decyzją z [...].12.2019 r. (nr [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB"), po rozpatrzeniu odwołania W. S. - współwłaściciela lokalu nr [...] w budynku zlokalizowanym przy ulicy [...][...] we [...] (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z [...].10.2019 r. (nr [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej jako "PINB"), nakazującą skarżącemu doprowadzenie w/w obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, poprzez: 1) demontaż wewnętrznej instalacji gazowej poprowadzonej od gazomierza lokalu nr [...] do kuchenki gazowej zlokalizowanej na klatce schodowej na I piętrze budynku i do pieca gazowego zamontowanego na klatce schodowej między I piętrem, a poddaszem budynku, a następnie szczelne zaślepienie instalacji gazowej przy gazomierzu, 2) demontaż kuchenki gazowej i pieca gazowego - junkersa zlokalizowanych na klatce schodowej budynku i usunięcie tych urządzeń z klatki schodowej budynku, 3) demontaż odcinków wewnętrznej instalacji wodnej i kanalizacyjnej od pionu wodnego i kanalizacyjnego do zlewozmywaka usytuowanego na klatce schodowej na I piętrze budynku, a także do urządzeń sanitarnych zlokalizowanych na spoczniku klatki schodowej między I piętrem a poddaszem budynku tj. umywalki, muszli ustępowej, wanny, pralki i pieca gazowego, 4) demontaż i usunięcie urządzeń sanitarnych zamontowanych na klatce schodowej w/w budynku tj.: zlewozmywaka, umywalki, muszki ustępowej, wanny i pralki, 5) demontaż drzwi wewnętrznych zamontowanych przy krawędzi biegów schodowych na klatce schodowej pomiędzy parterem a poddaszem budynku, 6) odtworzenie instalacji wodnej i kanalizacyjnej w pomieszczeniu przy wejściu do budynku na parterze i zainstalowanie w nim muszli ustępowej i umywalki, 7) odtworzenie instalacji wodnej i kanalizacyjnej w mieszkaniu nr [...] w pomieszczeniu usytuowanym od strony tylnej budynku niemającym bezpośredniego wejścia z klatki schodowej wraz z pionem wodnym i kanalizacyjnym jeżeli nie został zachowany i zainstalowanie w tym pomieszczeniu zlewozmywaka, 8) wyposażenie w/w pomieszczenia od strony tylnej budynku w mieszkaniu nr [...] w kuchenkę elektryczną.
Jak wynika z wydanych decyzji oraz akt administracyjnych postępowanie w sprawie było prowadzone na podstawie art. 50 - 51 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.) – dalej jako "u.p.b.". Po przeprowadzeniu [...].03.2019 r. kontroli w budynku przy ul. [...][...] we [...] ustalono, że posiada on parter, I piętro i poddasze. W narożniku budynku znajduje się klatka schodowa. Na parterze zlokalizowane jest mieszkanie nr [...] z niezależnym wejściem z klatki schodowej. Na krawędzi spocznika miedzy parterem, a l piętrem istnieją drzwi otwierane na stronę spocznika. Na I piętrze znajduje się mieszkanie nr [...], które posiada dwoje drzwi z klatki schodowej budynku. Na klatce schodowej na I piętrze istnieje kuchnia z zainstalowaną kuchenką gazową i zlewozmywakiem. Stwierdzono brak widocznej wentylacji grawitacyjnej. Meble kuchenne zachodzą na schody klatki schodowej prowadzące na poddasze. Na spoczniku między I piętrem a poddaszem zainstalowano urządzenia sanitarne: wannę, muszlę ustępową, umywalkę, pralkę i piec gazowy (w dacie kontroli wyłączony). Na poddaszu znajdują się dwa pomieszczenia. Z drugiego z pomieszczeń istnieje wyjście na górny poziom poddasza. Przed wejściem na spocznik między I piętrem, a poddaszem istnieją drzwi o szerokości 0,64m otwierane na stronę schodów, wysokość drzwi 1,9m. Szerokość przejścia między pralką na spoczniku, a ścianą na krawędzi schodów wynosi 21 cm. Szerokość przejścia między szafką kuchenną, a balustradą schodów na I piętrze ustalono na 40cm. Stwierdzono brak wentylacji w łazience istniejącej na spoczniku schodów. Przed wejściem na poddasze, na krawędzi spocznika istnieją drzwi o szerokości 0,7m. Na I piętrze budynku znajdują się 3 pokoje. Stwierdzono silne zagrzybienie na ścianach klatki schodowej od I piętra. Obecni w trakcie czynności kontrolnych E. W. i S. W. złożyli oświadczenie, że są współwłaścicielami mieszkania nr [...], ale nie mają do niego dostępu, nie mają kluczy. Dodali, że obecny stan budynku istnieje od co najmniej 25 lat. Pismem z [...].04.2019 r. W. S. - współwłaściciel mieszkania nr [...] wyjaśnił, że jego rodzice zamieszkali w budynku przy ul. [...][...] w latach 60 - tych. Wówczas mieszkanie nr [...] składało się z dwóch pokoi i kuchni, a wc było na parterze wspólne z mieszkaniem nr [...]. Dodał, że w 1977r. jego mama przeniosła kuchnię na klatkę schodową, zyskując w jej miejscu dodatkowy pokój. W tym samym czasie na klatce schodowej między l piętrem a poddaszem wykonała łazienkę i tak jest do dziś. Oświadczył, że posiada zgodę poprzednich właścicieli na korzystanie z całego pomieszczenia strychu i klatki schodowej od wejścia do mieszkania nr [...]. Do pisma załączył oświadczenie o sposobie korzystania spisane przed notariuszem [...].02.2005 r.
W trakcie oględzin z [...].08.2019 r. ustalono, że stan lokalu nr [...], pomieszczeń na poddaszu i na klatce schodowej nie zmienił się od poprzedniej kontroli. Stwierdzono zainstalowanie kuchenki gazowej w kuchni wykonanej na klatce schodowej na I piętrze. Szerokość biegów schodowych klatki schodowej ustalono na 91 cm. Spocznik między I piętrem a poddaszem (spocznik na którym wykonano łazienkę) posiada wymiary w rzucie 1,26 m na 2,12 m. W byłym pomieszczeniu kuchni brak jest widocznych instalacji wodno-kanalizacyjnych. Stwierdzono silne zagrzybienia na ścianach lokalu nr [...]. Na poziomie przyziemia przy wejściu do budynku znajduje się pomieszczenie o wymiarach 0,86 m na 1,1 m z małym oknem wykorzystywane jako pomieszczenie gospodarcze, w którym brak jest widocznych instalacji wodno- kanalizacyjnych. W piwnicy w pomieszczeniu od strony tylnej budynku znajduje się kocioł na paliwo stałe. Obecny w takcie oględzin W. S. złożył oświadczenie, że pierwotnie kuchnia lokalu mieszkalnego nr [...] znajdowała się w pokoju od strony tylnej budynku. Podczas remontu mieszkania usunął instalację wodną i kanalizacyjną z byłej kuchni a obecnego pokoju. Dodał, że on wyłączenie użytkuje lokal nr [...]. Pozostali współwłaściciele tego mieszkania w ogóle w nim nie mieszkają i nie użytkują go. Oświadczył, że pierwotnie wc było na parterze, wspólne dla obu mieszkań nr [...] i [...]. Ciepła woda w mieszkaniu nr [...] jest podgrzewana w garnku, a mieszkanie jest ogrzewane grzejnikami elektrycznymi.
W konsekwencji dokonanych ustaleń zarówno w ocenie PINB jak i DWINB zachodzi konieczność demontażu szczegółowo wskazanych elementów i urządzeń wyposażenia oraz instalacji gazowej, wodnej i kanalizacyjnej znajdujących się na klatce schodowej budynku oraz odtworzenie instalacji wodnej i kanalizacyjnej a także pozostałego wyposażenia w obrębie lokalu nr [...] i pomieszczenia znajdującego się przy wejściu do budynku ze względu na brak technicznych i prawnych możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W zakresie szczegółowych rozważań na temat kwalifikacji prawnej stwierdzonych nieprawidłowości, zauważano, że o ile ocena dotycząca ustalenia, czy sporne roboty zostały wykonane w warunkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 u.p.b., dokonywana jest na podstawie stanu prawnego obowiązującego na dzień wykonania tych robót, o tyle oceny w zakresie legalizacji robót wykonanych w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 u.p.b. i doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem należy dokonać w odniesieniu do aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Dokonując takiej oceny w świetle stanu prawego obowiązującego w 1977 r., czyli na podstawie ustawy Prawo budowlane z 24.10.1974 r., rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego oraz zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29.06.1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, stwierdzono konieczność zakwalifikowania przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej jako inwestycję, co do której inwestor winien uzyskać stosowne pozwolenie (§ 33 pkt 3 lit. b rozporządzenia w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego). W ocenie organów, ówczesny inwestor wykonał przedmiotowe roboty również z uchybieniem norm techniczno-budowlanych o których mowa w § 37 ust. 1 zarządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Zgodnie z § 37 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego, najmniejsza użytkowa szerokość biegów i spoczników lub pochylni na drogach służących do stałej komunikacji powinna wynosić w świetle co najmniej: 1 m w domach jednorodzinnych, a w mieszkaniach dwukondygnacyjnych 0,70 m. W myśl § 48 ust. 1 oraz § 49 ust. 8 zarządzenia, pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lub dla inwentarza żywego oraz klatki schodowe, piwnice, strychy, magazyny i składy powinny być wykonywane w sposób umożliwiający odpowiednią do potrzeb użytkowych wymianę powietrza przez zastosowanie wentylacji naturalnej lub sztucznej albo łącznie jednej i drugiej. Na podstawie § 49 ust. 9 zarządzenia pomieszczeniach kuchennych, kąpielowych (łazienkach, natryskach) i w ustępach obowiązuje wykonanie przewodów wentylacji wyciągowej naturalnej. W ustalonym stanie faktycznym doszło zatem do naruszenia wymienionych warunków technicznych, ponieważ przejście między pralką, a krawędzią schodów na poddasze wynosi 21 cm, zamiast wymaganego wówczas 0,7 m. Ponadto, pomieszczenie kuchni i łazienki wykonane na klatce schodowej budynku nie posiadają wentylacji wyciągowej, co świadczy, że wykonano roboty w sposób mogący spowodować zagrożenia o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b. Jednocześnie, w ocenie organów, nie wystąpiły możliwości doprowadzenia przebudowy (zakwalifikowanej tak na postawie art. 3 pkt 7a u.p.b.) do stanu zgodnego z prawem, gdyż aktualny stan techniczny niniejszego lokalu może spowodować m.in. zawilgocenie ścian, a tym samym rozwój pleśni i grzybów, co pogarsza izolacyjność termiczną przegród zewnętrznych. Niedobór powietrza wentylacyjnego powoduje także zaburzenia w spalaniu gazu. Nadto, niewłaściwa wentylacja może przyczynić się do wystąpienia tzw. niepełnego spalania gazu i wydzielania trującego tlenku węgla, powodującego śmiertelne zatrucia.
W sprawie za zasadne uznano skierowanie nakazów do W. S. z uwagi na fakt, że jako jedyny współwłaściciel zamieszkuje i użytkuje zgodnie z przeznaczaniem lokal nr [...] z pominięciem pozostałych współwłaścicieli tego lokalu. Nie podzielono przy tym stanowiska skarżącego na temat wpływu na kwestionowane rozstrzygnięcie sprawy o zniesienie współwłasności. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu, DWINB stwierdził, że kwestie uzyskania zgód na wejście na sąsiednią nieruchomość, niezbędne do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych, przewidziane w art. 47 ust. 2 ustawy prawo budowlane, dotyczy jedynie tych prac przygotowawczych lub robót budowlanych, które regulowane są przepisami prawa budowlanego i wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Dlatego też zezwolenie takie może być wydane dopiero po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę lub po dokonaniu zgłoszenia zamiaru wykonania określonych robót. Ustosunkowując się do twierdzeniu W. S. dotyczącego zanegowania skutków prawnych ustaleń właścicielskich wynikających z umowy o sposobie korzystania z nieruchomości, DWINB stwierdził, że dokonanie podziału budynku co do użytkowania (quo ad usum) pomiędzy jego posiadaczy nie ma znaczenia, jeżeli chodzi o przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt restrykcyjnych obowiązków związanych jednocześnie z utratą funkcjonalności użytkowej lokalu nr [...], DWINB zauważył, że kwestie dolegliwości nałożonych obowiązków, nie są przesłanką uzasadniającą uchylenie komentowanego rozstrzygnięcia. Wyjaśniono, że względy ekonomiczne nie mogą niweczyć celu, jaki ustawodawca przypisał art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b., czyli wymuszenia na inwestorze doprowadzenia zakończonych robót do stanu zgodnego z obowiązującym prawem.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie nakazów wynikających z decyzji pierwszej instancji jako bezpodstawnych. Według skarżącego, analiza dowodów w sprawie oraz badanie protokołu oględzin budynku prowadzą do wniosku, że ustalenie organu I i II instancji są sprzeczne z materiałem dowodowym oraz z rzeczywistym przeznaczeniem budynku dla celów mieszkalnych. Za chybiony uznano argument natury technicznej o rzekomym zawężeniu biegu schodów. Podniesiono, że schody służą do komunikacji wewnętrznej dla lokatorów i nie są przeznaczone dla ruchu nieograniczonej liczby osób z kręgu publicznego z zewnątrz. Nadto orzekające organy pominęły notarialne oświadczenie o sposobie korzystania z części wspólnych budynku. Kolejną wadę prawną zaskarżonych decyzji jest pominięcie ustaleń, które wynikają z treści dowodów zgromadzonych w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości. Skarżący zaprzeczając aby doszło do powstania samowoli budowlanej, jednocześnie wskazał, że wykonane instalacje w żaden sposób nie naruszają prawa własności innych użytkowników w tym również właścicielki lokalu nr [...]. Ponadto dokonane w sprawie ustalenia nie dają podstaw do uznania, że wykonanie instalacji wewnętrznych miało cech przebudowy, o której jest mowa w art. 3 pkt 7a u.p.b. Tym samym zasadnym jest zarzut błędnego zastosowania w sprawie art. 50 -51 ust. 1 u.p.b. Rozwijając ten zarzut autor skargi wskazał, że w budynku nie wykonano robót instalacyjnych, które zmieniły substancję techniczną obiektu a jedynie zostały wykonane prace o charakterze technicznym, ulepszające wartości użytkowe lokalu mieszkalnego. Do wykonania tych prac nie było konieczne uzyskanie szczególnego zezwolenia na wykonanie instalacji wewnętrznej w budynku. Skarżący zaprzeczył aby wykonana instalacja zagrażała bezpieczeństwu ludzi lub mienia albo też zagrażała środowisku przyrodniczemu. Na poparcie takiego stanowiska powołała się na wyniki kontroli instalacji gazowej, wodnej i kanalizacyjnej, które kończył się wynikiem pozytywnym. Dlatego należy uznać, że ustalenia organu o zaburzeniach w spalaniu gazu i powstaniu zawilgoceni ścian są typowo hipotetyczne i nie znajdują potwierdzenia w dowodach sprawy w postaci dokumentów ani też dowodach osobowych. Ponadto w ocenie skarżącego, nałożenie kwestionowanych obowiązku jest bezpodstawne, skoro stan poprzedni nie zapewniał prawidłowego użytkowania budynku w odniesieniu do instalacji wewnętrznych. Natomiast wykonanie tych obowiązków doprowadzi do zniszczenia substancji technicznej budynku. Nadto pominięto w sprawie okoliczność polegającą na tym, że roboty instalacyjne powstały w wyniku zgodnej woli wszystkich lokatorów oraz w ich interesie ekonomicznym (zgoda została wyrażona w roku 1977). Skarżący w zakończeniu skargi wskazał na konieczność zawieszenia postępowania w sprawie, skoro toczy się postępowanie cywilne o zniesienie współwłasności nieruchomości. W jego przekonaniu wynik postępowania cywilnego będzie miał wpływ na decyzje administracyjne.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Z przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.p.b. - wynika, że w przypadku wykonania robót budowlanych (niebędących budową z art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 u.p.b.) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Podkreślić też należy, że wydanie decyzji rozbiórkowej z art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. będzie uprawnione jedynie w przypadku, gdyby nie było możliwości dostosowania wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem lub też gdyby strona z takiej możliwości nie skorzystała (art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 u.p.b.).
W okolicznościach sprawy opisane wyżej przesłanki zostały poparte zebranym materiałem dowodowym, tak więc zasadnie organy obu instancji uznały je za spełnione.
Przede wszystkim nie budzi wątpliwości fakt przeprowadzenia w roku 1977 przez poprzedniczkę prawną skarżącego robót polegających na przebudowie budynku przy ul. [...][...] we [...]. W ramach przebudowy na klatce schodowej na I piętrze budynku wykonano instalację wodną i kanalizacyjną oraz zainstalowano zlewozmywak. Na spoczniku klatki schodowej między I piętrem a poddaszem wykonano instalację wodną i kanalizacyjną i zamontowano wannę, muszlę ustępową, umywalkę i pralkę. Przy krawędzi biegów schodowych na spoczniku schodów między I piętrem a poddaszem zamontowano drzwi w celu wydzielenia łazienki na spoczniku schodów. Drzwi zamontowała również na krawędzi spocznika schodów między parterem a I piętrem budynku oraz na końcu biegu schodowego na poziomie poddasza. W wyniku tych robót lokal mieszkalny nr [...] uzyskał 3 pokoje na I piętrze budynku, kuchnię na klatce schodowej na I piętrze budynku i łazienkę na spoczniku schodów między I piętrem, a poddaszem budynku. Dostęp na poddasze istnieje poprzez powstałą w taki sposób łazienkę z maksymalnym przejściem między pralką a krawędzią schodów wynoszącym 20cm. Wejście do zespołu pomieszczeń lokalu nr 2 stanowią drzwi wykonane na spoczniku schodów między parterem a I piętrem budynku. Dostęp na poddasze obiektu jest możliwy przez pomieszczenia mieszkania nr [...]. W obecnej kuchni mieszkania nr [...] znajdującej się na klatce schodowej budynku wykonano instalację gazową i zamontowano kuchenkę gazową. W łazience znajdującej się na spoczniku schodów wykonano instalację gazową i zainstalowano piec gazowy do podgrzewania wody. Ustalono, że instalacja gazowa została przebudowana poprzez doprowadzenie jej do klatki schodowej celem instalacji kuchenki gazowej i pieca gazowego dla potrzeb mieszkania nr [...]. Okoliczność dotyczące przebudowy potwierdził sam skarżący w toku postępowania administracyjnego.
Zarówno PINB jak i DWINB przyjęły, że wykonane roboty budowlane polegające na przebudowie budynku (za wyjątkiem przebudowy instalacji gazowej), nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, niemniej jednak zostały wykonane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich wykonania, tj. zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29.06.1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. W szczególności w zakresie ustaleń dotyczących spełnienia wymagań wynikających z warunków techniczno-budowlanych ustalono, że wykonując drzwi na krawędzi biegów schodowych pozbawiono schody spocznika, którego szerokość, zgodnie z § 37 ust. 1 w/w zarządzenia, winna w budynku mieszkalnym jednorodzinnym wynosić minimum 0,7 m. Aby otworzyć drzwi wykonane na krawędzi biegów schodowych należy zatrzymać na ostatnim stopniu biegu schodowego zamiast na spoczniku, co narusza w/w przepis. Montując na spoczniku schodów o wymiarach 1,26 m na 2,12 m wannę, muszlę ustępową, umywalkę, pralkę i piec gazowy zmieniono spocznik na pomieszczenie łazienki. Przejście między pralką a krawędzią schodów na poddasze wynosi 21 cm. Naruszono zatem § 37 ust. 1 w/w zarządzenia, który stanowi, że najmniejsza użytkowa szerokość biegów i spoczników na drogach do stałej komunikacji powinna wynosić w świetle co najmniej: w domach jednorodzinnych 0,7m. Tak samo szerokość użytkową biegu schodowego z I piętra na poddasze zawężają do szerokości 40cm meble kuchenne kuchni wykonanej na klatce schodowej przedmiotowego budynku. Ponadto pomieszczenia kuchni i łazienki wykonane na klatce schodowej budynku nie posiadają wentylacji wyciągowej, co jest niezgodne z § 48 ust. 8 w/w zarządzenia.
Ponadto należy stwierdzić, że niezależnie od tego, czy wykonana przebudowa wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia czy też nie była objęta żadną z tych form reglamentacji oraz niezależnie od tego czy spełnia wymagania wynikające z warunków techniczno-budowlanych, to jej realizacja nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b.). Przyjdzie wobec tego wskazać na brak wentylacji pomieszczeń powstałych w obrębie klatki schodowej. Potwierdza to protokół kontroli z [...].08.2019r. przeprowadzonej przez mistrza kominiarskiego. Ponadto ustalono, że piec gazowy w łazience na klatce schodowej nie tylko zawęża szerokość spocznika ale jak wynika z protokołu z tej kontroli, posiada nieprawidłowe odprowadzenie spalin. W konsekwencji system wentylacji nie usuwa wszystkich zanieczyszczeń, które gromadzą się na co dzień w powietrzu. Powoduje to nie tylko negatywnie oddziaływane na zdrowie ludzi, ale również wywołuje niszczenie mienia, co potwierdza widoczne wilgocenie ścian i tym samym grozi rozwojowi pleśni i grzybów, co pogarsza izolacyjność termiczną przegród zewnętrznych. Ponadto niedobór powietrza wentylacyjnego powoduje zaburzenia w spalaniu gazu. Niewłaściwa wentylacja może przyczynić się do wystąpienia tzw. niepełnego spalania gazu i wydzielania trującego tlenku węgla, powodującego śmiertelne zatrucia.
Co istotne w sprawie, zawężenie szerokości przejścia prowadzącego do pomieszczenia poddasza, a właściwie wykluczenie takiej możliwości, stanowi wyraz skrajnego lekceważenia przepisów techniczno-budowlanych, powodując brak dostępu do części wspólnych budynku, w tym strychu, dachu i komina. W tym też kontekście należy rozpatrywać zdarzenie, które miało miejsce w dniu [...].03.2012 r., kiedy z powodu niedrożności przewodu kominowego - na skutek palenia w piecu - doszło do podjęcia akcji gaśniczej przez jednostki państwowej straży pożarnej. Potwierdzeniem, że taki stan klatki schodowej powoduje utrudnienia a wręcz uniemożliwia wykonywanie obowiązków w zakresie przeglądów, konserwacji, czy też niezbędnych remontów, stanowi notatka mistrza kominiarskiego z [...].05.2019 r. Wynika z niej, że nie miał on możliwości przeprowadzenia kontroli oraz wyczyszczenia komina z uwagi na brak dostępu do dachu przez mieszkanie znajdujące się na 2 piętrze. Nie jest również tak, jak stara się wykazać skarżący, że kontrole instalacji gazowej kończyły się wynikiem pozytywnym. W protokole przeglądu technicznego instalacji gazowej w mieszkaniu nr [...] z [...].02.2010 r. wprost wskazuje się na brak wentylacji, nieprawidłowe odprowadzenie spalin oraz niezgodność instalacji z przepisami prawa.
Trafnie wobec tego organy obu instancji oceniły istniejący stan rzeczy jako spełniający przesłanki, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1, 2, 4 u.p.b. W myśl art. 50 ust. 1 u.p.b w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Prawidłowo orzekające w sprawie organy wykazały niemożność doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem z uwagi na brak technicznych i prawnych możliwości aby pomieszczenia kuchni, łazienki i kotłowni znajdowały się w obrębie klatki schodowej, stanowiącej część wspólną budynku przy ul. [...][...].
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy podkreślić, że dla oceny prawidłowości decyzji nie ma istotnego znaczenia dokonany w przeszłości podział quo ad usum. Nie prowadził on do zniesienia współwłasności i nie daje współwłaścicielom prawa do samodzielnego zarządzania rzeczą wspólną, tym bardziej gdy chodzi o czynności przekraczające zwykły zarząd, do których należy zabudowa wspólnej nieruchomości. Nie legalizuje on w żaden sposób skutków naruszenia przepisów techniczno-budowlanych w zakresie m.in. zagwarantowania najmniejszej użytkowej szerokości biegów i spoczników na drogach do stałej komunikacji, czy też minimalnej szerokości otworów drzwiowych prowadzących do części wspólnych budynku. Dla oceny prawidłowości decyzji nie ma również znaczenia wynik postępowania o zniesienie współwłasności lokalu nr [...]. Jest oczywiste, że zniesienie współwłasności tego lokalu powoduje skutki na gruncie prawa cywilnego. W ocenie Sądu, taka okoliczność nie ma bezpośredniego związku z obowiązkami nałożonymi w decyzji organów nadzoru budowlanego. Kwestie ewentualnych późniejszych rozliczeń finansowych pomiędzy współwłaścicielami lokalu nr [...] należą do dziedziny prawa cywilnego i nie jest dla nich przewidziana droga administracyjna. Orzekając natomiast o demontażu wskazanych instalacji i urządzeń organy uwzględniły wykonalność decyzji z punktu widzenia warunków technicznych, to jest możliwości dokonania rozbiórki bez istotnej ingerencji i zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu wykonanej zgodnie z prawem.
Zdaniem składu orzekającego Sądu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo określiły adresata obowiązku. Skarżący jest osobą wyłącznie zamieszkującą i korzystającą z lokalu nr [...] oraz wyłączenie użytkuje opisaną w decyzji część klatki schodowej. W przeciwieństwie do pozostałych współwłaścicieli posiada fizyczny dostęp do tych części budynku i tym samym posiada możliwość wykonania obowiązku. W tym też kontekście oceniając
Nie mogą być powodem do uwzględnia skargi również podnoszone przez skarżącego trudności w dostępie do pomieszczenia znajdującego się przy wejściu do budynku na parterze i zainstalowaniu tam muszli ustępowej i umywalki. Po pierwsze, celem orzeczonych nakazów jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a wykonanie tych obowiązków nie może być uzależnione od zgody lub jej braku osoby trzeciej. Ponadto, jak stwierdził organ odwoławczy, ewentualne spory na tym tle należą do kognicji sądów powszechnych. W końcu należy wskazać na stanowisko uczestniczki postępowania wyrażone na rozprawie w dniu 29.09.2020 r., która oświadczyła, że chciałaby aby obiekt został przywrócony do stanu zgodnego z prawem.
Podsumowując należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego dokonały w niniejszej sprawie wszystkich niezbędnych dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, a także dokonały właściwej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego. Uzasadnienia wydanych decyzji spełniają przy tym wymogi ustawowe, są kompletne, logiczne i zrozumiałe co do motywów, którymi kierowały się organy. Z tych wszystkich względów skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O przyznaniu wynagrodzenia Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 68).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło