II SA/Wr 572/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Asesor WSA Alicja Palus, Protokolant Anna Biłous, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zamurowania przez właściciela obiektu budowlanego w W. [...] korytarza w sposób uniemożliwiający skarżącemu wyjście na podwórko oddala skargę Pismem z dnia [...]r. skarżący jako lokator budynku nr [...] w W. zgłosił do organu nadzoru budowlanego, że w dniu [...]r. zamurowano w budynku korytarz, uniemożliwiając mu wyjście na podwórko do garażu, komórki z opałem i ubikacji. Po uzyskaniu wyjaśnienia od zarządcy budynku komunalnego, że postawienie ścianki działowej na korytarzu nastąpiło na podstawie zgłoszenia, miało zaś na celu rozdzielenie skonfliktowanych najemców i doprowadziło do jedynie wydłużenia o około 20 m dojścia skarżącego do obiektów na podwórku, organ nadzoru budowlanego pismem z dnia [...]r. zawiadomił skarżącego, że zarządca i właściciel budynku nie naruszyli prawa budowlanego, zaś skarżący jako osoba posiadająca jedynie interes faktyczny, nie był stroną postępowania. Pismem z dnia [...]r. skarżący zwrócił się do organu o wydanie decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie zamurowania korytarza. Według przytoczonych ustaleń skarżący jest najemcą lokalu w budynku czterorodzinnym w W. [...], będącego własnością gminy. Roboty budowlane wykonane zostały po dokonaniu zgłoszenia do właściwego organu (na mocy porozumienia pomiędzy gminą a Starostą Powiatu W. był nim burmistrz). Właściciel budynku nie naruszył więc przepisów prawa budowlanego, Najemca może zaś dochodzić swoich roszczeń w drodze cywilnej. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że zamurowanie korytarza nastąpiło z naruszeniem umowy najmu. Decyzją z dnia [...]r. organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze po uznaniu, że skarżący nie jest stroną. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004r. tut. Sąd uchylił tę decyzję, skoro postępowanie organu I instancji toczyło się z udziałem skarżącego jako strony i akceptując umorzenie postępowania organ odwoławczy mógł utrzymać decyzję w mocy, nie zaś umarzać ponownie postępowanie, tym razem odwoławcze. W toku kolejnego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uzupełnił postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy przegrodzenie korytarza nie naruszyło przepisów techniczno-budowlanych. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że przegrodzenie korytarza o szerokości 155 cm ścianą pełną nastąpiło na podstawie zgłoszenia, bez sprzeciwu właściwego organu. W wyniku dodatkowych oględzin z dnia [...]r. ustalono, że w nin. sprawie nie naruszono warunków technicznych, w szczególności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i dróg ewakuacyjnych. Postępowanie organu nadzoru budowlanego było zatem bezprzedmiotowe i umorzenie było właściwe. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił nieprawidłowe przeprowadzenie oględzin w dniu [...]r., gdyż nie dopuszczono go do wyjaśnień i przedłożenia dokumentów stwierdzających zagrożenie pożarowe. Organ wniósł o oddalenie skargi w oparciu o dotychczasową argumentację. W uzupełnieniu skargi skarżący zarzucił, że przegrodzenie korytarza oznaczało naruszenie prawa lokalowego, gdyż uniemożliwiło mu bezpośrednie wyjście na podwórko i zmusza do pokonywania około 100 m przez ulicę i podwórko, a ponadto stworzyło zagrożenie pożarowe, gdyż wszystkie liczniki od prądu znajdują się po przeciwnej stronie ściany, co w chwili pożaru utrudniałoby dostęp do nich pozostałym lokatorom. Do pisma dołączył protokół ustaleń z kontroli w zakresie ochrony przeciwpożarowej z dnia [...]r., przeprowadzonej w obecności skarżącego w celu rozpoznania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych w budynku w W. [...]. Według jednego z ustaleń "Dostęp do urządzeń energetycznych istnieje od strony ulicy do każdego urządzenia osobno (4 urządzenia), utrudniony dla lokatorów zamieszkałych po drugiej stronie ściany". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postawienie ścianki działowej na korytarzu budynku, dzielącej budynek na dwie części, stanowiło niewątpliwie przebudowę i wymagało pozwolenia na budowę, jednak samowolne wykonanie tych robót nie uzasadniałoby stosowania art. 48 prawa budowlanego. Byłby to zatem "przypadek inny niż określony w art. 48" uzasadniający stosowanie art. 50-51 prawa budowlanego, skoro roboty nie polegały na wykonaniu obiektu budowlanego lub jego części. Z tego też względu w nin. sprawie stosowało się przepisy prawa budowlanego sprzed nowelizacji z 2003r. (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw Dz. U. Nr 80, poz. 718), czyli (w uproszczeniu) w brzmieniu tekstu jednolitego w Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późniejszymi zmianami (nie mającymi w nin. sprawie znaczenia). W nin. sprawie sytuacja inwestora jako prowadzącego roboty budowlane legalnie wiązana była przez organy z dokonaniem przez niego w dniu [...]r. zgłoszenia tych robót. Jednak organy pominęły, że skarżący w piśmie z dnia [...]r. twierdził o wykonaniu tych robót w dniu [...]r., czyli do robót przystąpiono przed terminem do wniesienia sprzeciwu (art. 30 ust. 2 prawa budowlanego). Można byłoby co najwyżej rozważać, czy nie wniesienie sprzeciwu pomimo wykonania robót wpłynęło na sytuację prawną inwestora. Organy rozważały ponadto, czy skarżący najemca jest stroną postępowania w sprawie samowoli budowlanej z uwagi na posiadanie w sprawie interesu prawnego (art. 28 k.p.a.). Jak wiadomo posiadanie interesu prawnego wykazuje się przez powiązanie okoliczności faktycznych konkretnej sprawy z konkretnym przepisem prawa materialnego uzasadniającym przyznanie danemu podmiotowi w tej sprawie ochrony prawnej z uwagi na jego prawnie chronione potrzeby. Odnośnie najemcy lokalu mieszkalnego (podobnie osoby posiadającej lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, patrz wyrok SN z 22.11.1985r. OSNC 1986/10/162 a obecnie ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1116) źródłem interesu prawnego mógł być przepis art. 690 k.c. stanowiący, że do ochrony praw najemcy lokalu (mieszkalnego i użytkowego) stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Przepisy te to przede wszystkim art. 222 k.c., przewidujący roszczenie windykacyjne i negatoryjne, także w stosunku do wynajmującego właściciela (orzeczenie TK z 4.10.1989r. K 3/88 OTK 1989/1/2, uchwała SN z 4.03.1975 III CZP 89/74 OSNC 1976/1/7). Najemcy jako strony dotyczy bezpośrednio uchwała 7 NSA z 13.10.2003r. (ONSA 2004/1/10), dotycząca wprawdzie spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, lecz zawierająca wyjaśnienie, że decyzja może wpływać bezpośrednio i wprost na sytuację prawną najemcy. W nin. sprawie organy podkreślały, że przegrodzenie korytarza, z którego skarżący miał prawo korzystać jako współnajemca, naruszyło jego uprawnienia wynikające ze stosunku najmu, a jedynie twierdziły, że ich ochrony powinien dochodzić w drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Był to pogląd trafny, jednak możność zgłoszenia roszczenia cywilnoprawnego wcale nie wyłączała współudziału skarżącego w sprawie administracyjnej wszczętej w celu wyjaśnienia, czy wobec inwestora (właściciela, zarządcy budynku) należy zastosować środki prawne z zakresu prawa budowlanego, aż do nakazu rozbiórki ściany działowej włącznie. Ostatecznie organy w oparciu o poczynione ustalenia wyraziły ocenę prawną, że w tym szczególnym przypadku środków tych nie mogą zastosować, co wyczerpuje przesłankę bezprzedmiotowości postępowania. Postępowanie administracyjne jest bowiem bezprzedmiotowe m. in. wówczas, gdy nie został zrealizowany pewien stan faktyczny odpowiadający normie prawa materialnego, upoważniającej i zobowiązującej organ do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z 18.06.1995r. SA/Łd 2424/94 ONSA 1996/2/80). W nin. sprawie organy trafnie ustaliły, że po prawidłowym wykonaniu przegrodzenia korytarza, spełniającego w szczególności wymagania z zakresu ochrony przeciwpożarowej i nie wymagającego uprzednio sporządzenia projektu budowlanego, zbędne byłoby nakładanie na właściciela budynku obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w brzmieniu nowelizacji z dnia 22 sierpnia 1997r. Dz. U. Nr 111, poz.726 przyjętej jak wspomniano w tekście jednolitym ustawy z 2000r., w związku z art. 51 ust. 4 tego tekstu). Odnosząc się do dołączonego przez skarżącego protokołu kontroli należy wskazać, że zawiera on ustalenie o pełnej dostępności wskazanych urządzeń od strony wejścia głównego do budynku, co nie oznacza stwierdzenia o ograniczeniu dostępności tych urządzeń. Argumentacja skargi dotycząca naruszeń przez zaskarżoną decyzję prawa spoza dziedziny prawa budowlanego, nie mogła mieć znaczenia w nin. sprawie. Mając powyższe na uwadze i zgodnie z art. 151 p.s.a., orzeczono jak na wstępie.