II SA/Wr 573/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 20 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 573/18 o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy w sprawie ze skargi J. T., A. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...)kwietnia 2018 r., nr SKO (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 573/18. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 6 września 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do wypełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oraz do jego podpisania osobistego lub przez osobę umocowaną do reprezentowania przed tutejszym Sądem. W terminie prawem zakreślonym, skarżący nadesłali wymagane dokumenty oraz kserokopie zajęć świadczeń emerytalno – rentowych z dnia 18 lipca 2018 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. – Ś.. W urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy skarżący uzupełnili informacje dotyczące dochodu, stanu rodzinnego, majątku. Kolejno skarżący na podstawie art. 258 § 1 pkt 5 p.p.s.a. zostali wezwani do przedłożenia : 1) kserokopii zeznania podatkowego skarżących dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych wraz z załącznikami ewentualnie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy/ informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za rok 2017 albo za ostatni rok, za który takie zeznanie, obliczenie lub informacja zostały sporządzone, 2) wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych, za ostatnie trzy miesiące, oraz informacji o posiadanych lokatach oszczędnościowych i innych formach gromadzenia środków pieniężnych, 3) szczegółowego – określonego kwotowo – zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków gospodarstwa domowego ( opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek – bankowych i prywatnych, podatki, alimenty, zajęcia komornicze, inne), ze wskazaniem źródeł finansowania ( załączyć dowody opłat), 4) korzystaniu z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa, 5) innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla wniosku. W odpowiedzi skarżący przesłali kserokopię zeznania podatkowego skarżącego (informując, że A. T. rozliczył ZUS). W piśmie skarżący wskazali, że w związku z zajęciem wszystkich rachunków bankowych przez Komornika Sądowego R. K. wszystkie rachunki bankowe zostały pozamykane, z tego powodu skarżący nie posiadają żadnych lokat ani innych form gromadzenia środków pieniężnych. Poinformowali również, że w ciągu miesiąca wydają całą kwotę emerytur oraz że nie korzystają z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa. Skarżący przesłali kserokopie zajęcia świadczeń emerytalno – rentowych z dnia 18 lipca 2018 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. – Ś.. Pismem z dnia 19 listopada 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia kserokopii deklaracji podatkowych VAT za ostatnio złożone trzy okresy rozliczeniowe oraz kserokopii dokumentów z których wynika zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie, w terminie prawem zakreślonym przesłali deklaracje dla podatku od towarów i usług za kwartał I, II, III roku 2018 r. oraz dokumenty potwierdzające zajęcie świadczeń emerytalno – rentowych. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2019 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą bez zabezpieczenia środków na koszty sądowe dotyczące jego indywidualnego interesu prawnego, podkreślono, że posiadane przez skarżących nieruchomości nie pozwalają na zaliczenie skarżących do grupy osób ubogich, co więcej skarżący nie odpowiedzieli na wezwanie do przedstawienia wymaganych dokumentów. Skarżący na powyższe postanowienie wnieśli sprzeciw. Do pisma dołączyli deklaracje dla podatku od towarów i usług za kwartał I, II, III, IV roku 2017, postanowienie Sądu Rejonowego dla W. – Ś. we W. zwalniające skarżących od opłaty od pozwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.), dalej p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przedmiotem sprzeciwu jest postanowienie referendarza sądowego, którym odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Wyjątek od tej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy, której celem jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, niepozwalającej na poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osoby fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, może być przyznane gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W świetle powyższych uwag nie budzi wątpliwości Sądu, że strona ma obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to bowiem weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga natomiast za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżących i ich możliwości płatniczych. Pomimo prawidłowego wezwania skarżący nie złożyli stosownych oświadczeń ani dokumentów. Podobnie pomimo świadomości, że ww. braki stanowiły przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy skarżący do sprzeciwu dołączyli jedynie deklaracje dla podatku od towarów i usług oraz postanowienie sądu powszechnego zwalniające skarżących od opłaty od pozwu. W przedmiotowej sprawie, skarżąca nie nadesłała swojego zeznania podatkowego za rok 2017, skarżący zaniechał wykazania zawieszenia postępowania działalności gospodarczej, natomiast oboje skarżący nie przedłożyli wyciągów ze swoich rachunków bankowych. Po analizie materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarżący nie wykazali, że ich sytuacja materialna i życiowa spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. W interesie Skarżących jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z Sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Skarżący nie wywiązali się z obowiązku nadesłania wymaganych dokumentów. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.