II SA/Wr 578/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 5 czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a: oddalić wniosek skarżących o wyłączenie: sędziego WSA Andrzeja Ciska, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego i sędziego WSA Alicji Palus od rozpoznania niniejszej sprawy. We wniosku złożonym w niniejszej sprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. skarżący domagali się wyłączenia od rozpoznania sprawy następujących sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: sędziego WSA Andrzeja Ciska, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego oraz sędziego WSA Alicji Palus. W uzasadnieniu wniosku podali, że domagają się wyłączenia wskazanych w nim sędziów od orzekania w sprawie z uwagi na ,,stronniczość, uporczywe legalizowanie bezprawia naszym prawem materialnym do obrony, budowanie gangów za darmo w priorytetach krajowych i wykonywanie przez Sąd wszystkich czynności z urzędu za stronę przeciwną, bowiem Burmistrz i Gmina T. rozpisała sobie niewyobrażalne majątki po byłych PGR do zasobów prywatnych włodarzom Gminy i mafia taj jest nietykalna w żadnym Sądzie". Wskazani we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie znają skarżących, nie łączy ich ze skarżącymi żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego oraz, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej u.p.p.s.a., które dawałyby podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów należało oddalić. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynika m.in. podmiotowe prawo każdego do bezstronnego sądu. Urzeczywistnienie tego prawa następuje poprzez liczne gwarancje ustawowe. Jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego, uznawana za "główny mechanizm gwarancyjny do realizacji zasady bezstronności sądu" (por. wyrok TK z dnia 11.12.2004 r. sygn. SK 27/01, OTK-A 2002, nr 7, poz. 93, s. 1245). Możliwość wyłączenia sędziego od orzekania w konkretnej sprawie została także przewidziana w u.p.p.s.a. Zgodnie z art. 18 i art. 19 u.p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 u.p.p.s.a. W związku z tym, że tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Z uzasadnienia złożonego w sprawie wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziów od rozpoznania sprawy oraz z treści oświadczeń złożonych przez w/w sędziów w związku z powyższym wnioskiem nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające wyłączenie któregoś z nich z mocy ustawy. W myśl art. 19 u.p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały zatem przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Jednocześnie stosownie do regulacji art. 20 u.p.p.s.a., strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Ponieważ instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest zbadać, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w przypadku gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r. sygn. 33642/96, Lex nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r. sygn. 39343/98, Lex nr 78239). Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego imiennie wskazanych we wniosku o wyłączenie od orzekania w tej sprawie. Brak jest bowiem przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowiących podstawę wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Skarżący nie uprawdopodobnili też istnienia określonych w art. 19 u.p.p.s.a. przesłanek do wyłączenia wskazanych we wniosku sędziów od rozpoznania sprawy, to jest okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów. D. W. i M. W. jako przyczynę wyłączenia sędziów podali fakt "stronniczości, uporczywego legalizowania bezprawia, budowanie gangów za darmo w priorytetach krajowych i wykonywanie przez Sąd wszystkich czynności z urzędu za stronę przeciwną". Analizując przedstawione przez skarżących kategoryczne twierdzenia należy podkreślić, że w żaden sposób nie uprawdopodobnili oni twierdzeń o istnieniu okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Zauważyć należy, że wymienieni we wniosku sędziowie nie podejmowali w sprawie żadnych czynności nasuwających obawę naruszenia prawa skarżących do obrony ich sfery prawnej, co samo przez się wyklucza dociekanie, czy u ich podłoża znajdowały się względy wymienione w art. 19 u.p.p.s.a. Subiektywne przeświadczenie skarżących co do tego, że sędzia jest stronniczy nie jest przesłanką do żądania jego wyłączenia. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97) podkreślił, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 u.p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (zob. także glosę A. Gomułowicza aprobującą stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, OSP 2008, z. 11, s. 916 i n.). Podniesione przez skarżących gołosłowne zarzuty dotyczące stronniczości, pozbawienia prawa do obrony są wyłącznie przejawem ich subiektywnych odczuć. Dodać też należy, ze podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez skarżących wadliwość oceny prawnej sprawy, bowiem zarzut ten może być podnoszony jedynie w trybie zaskarżenia do Sądu II instancji ewentualnie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Nawet wadliwości o charakterze proceduralno-porządkowym nie stanowią podstawy wyłączenia, jeżeli nie są wyrazem stronniczości ze strony sędziów (por. post. SN z dnia 8 marca 1972 r., l PZ 9/72, niepubl.). Ponieważ skarżący niczym nie wykazali, aby występowała w sprawie stronniczość wynikająca z określonych faktów, a tym samym nie uprawdopodobnili przyczyn wyłączenia, o jakich mowa w art. 19 u.p.p.s.a., uznać należało, że nie występują też w sprawie okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów stanowiące przyczyny wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 u.p.p.s.a. W świetle oświadczeń złożonych przez sędziów, których wniosek dotyczy oraz wobec nieuprawdopodobnienia przez skarżących istnienia w sprawie okoliczności mogących stanowić przesłankę wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 u.p.p.s.a., jak również wobec braku ustawowych podstaw wyłączenia wymienionych we wniosku sędziów od rozpoznania sprawy (art. 18 u.p.p.s.a.), wniosek skarżących o wyłączenie wskazanych w nim sędziów uznać należało za niezasadny. Podlegał on zatem oddaleniu, co orzeczono postanowieniu.