II SA/Wr 59/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi W. M. przy [...] w J. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki śmietnika I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. M. przy ul. [...] w J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego J. z [...] w przedmiocie nakazania inwestorowi – W. M. przy ul. [...] w J. rozebrania śmietnika (zadaszonej osłony) na odpady komunalne o powierzchni zabudowy = [...] (wymiary [...], wysokość w kalenicy – [...]) wybudowanej na działce nr [...], (obręb [...], [...]), na terenie posesji przy ul. [...] w J. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] do PINB w J. wpłynęło zgłoszenie samowolnego wybudowania na działce nr [...] śmietnika (zadaszonej osłony) na odpady komunalne na posesji przy ul. [...] w J. W toku przeprowadzonych na nieruchomości w dniu [...] oględzin organ ustalił, że w roku [...] W. M. ul. [...] wybudowała wolnostojący obiekt (zadaszoną osłonę) na odpady komunalne o konstrukcji stalowej na stopach betonowych, przykryty blachą stalową powlekaną. Przegrody zewnętrzne stanowią żelbetowe płyty prefabrykowane. Obiekt posiada dwoje drzwi konstrukcji stalowej wypełnionej siatką stalową. Posadzkę stanowi wylewka betonowa. Odwodnienie połaci dachowych stanowią rynny i rury spustowe z tytan-cynku. Jedna z rur spustowych posiada rzygacz skierowany na działkę nr [...]. Obiekt zlokalizowano w narożu działki nr [...] przy granicy z działką nr [...] (należącą do Państwa A. i A. S.) oraz działką drogową nr [...] przy ul. [...]. W protokole z oględzin zapisano, że odległość obiektu od posiadającej okna ściany budynku przy ul. [...] wynosi ok. 7m. Kolejne oględziny przeprowadzono w dniu [...]. W ich trakcie obecne strony zgodnie ustaliły, że wiata śmietnikowa nie spełnia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać tego rodzaju obiekty budowlane. Ponadto sporządzonym w tym samym dniu pismem organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania na działce [...] przy granicy z działką nr [...] budynku gospodarczego do gromadzenia odpadów stałych. W toku ten sposób wszczętego postępowania W. M. przedłożyła przy piśmie z [...] m.in. oświadczenie osób zamieszkujących w budynku przy ul. [...] w J. z [...] na okoliczność usytuowania na posesji przy ul. [...] na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] od ponad [...] lat koszy na śmieci. Z tego powodu W. M. po uzyskaniu zgody właściciela działek nr [...] (Państwo A. i A. S.) i nr [...] (Gmina J.), postawiła wiatę śmietnikową przy granicy obu działek. Na dowód umiejscowienia wiaty bezpośrednio przy pojemnikach na odpady stałe ustawionych na działce nr [...] Wspólnota przedłożyła zdjęcia wykonane w dniu [...] oraz [...]. Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego PINB wydał opisaną na wstępie decyzję z [...]. Organ zakwalifikował sporną osłonę śmietnikową za obiekt małej architektury (art. 3 pkt 4 lit. c u.p.b.), który nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Rozbiórkę tego obiektu organ uzasadnił natomiast naruszeniem § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, ponieważ nie została zapewniona minimalna odległość miejsca gromadzenia odpadów od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, która powinna wymościć co najmniej 10 m. Na tą okoliczność organ powołał się na ustalenia dokonane w trakcie wizji lokalnej, kiedy stwierdzono, że odległość śmietnika od ściany z oknami budynku przy ul. [...] wynosi ok. [...]. Jednocześnie organ I instancji powołując się na fakt przyjęcie bez sprzeciwu zgłoszenia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej usytuowania śmietnika przy granicy działki w stanie prawnym, w którym istniało przylegające miejsce do składowania odpadów na działce nr [...], odstąpił od analizy odległości od granicy działki. Na podstawie powyższych ustaleń oraz po stwierdzeniu, że w sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. (doprowadzenia spornego obiektu do stanu zgodnego z prawem), PINB orzekł na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. o rozbiórce śmietnika (zadaszonej wiaty). DWINB rozpoznając odwołanie W. M. przy ul. [...] w J. decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. DWINB stwierdził, że sporna osłona śmietnikowa narusza przepis § 23 ust. 1 rozporządzenia. Powołując się na dokonane przez PINB oględziny organ odwoławczy wskazał, że zadaszona osłona śmietnikowa nie styka się z podobnym obiektem na działce sąsiedniej. Wobec tego organ stwierdził, że wyłącznie bezpośrednia styczność miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej uprawnia do odstępstwa w zakresie odległości takiego urządzenia od działki sąsiedniej, niezależnie od położenia tego urządzenia względem linii rozgraniczającej od strony drogi (Wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 roku, sygn. akt II OSK 1742/10). Ponadto stwierdzona odległość obiektu od posiadającej okna ściany budynku przy ul. [...] wynosi mniej niż [...] metrów. Co oznacza, że wybudowany obiekt małej architektury, z uwagi na swoje usytuowanie, narusza bezwzględnie obowiązujące przepisy rozporządzenia, określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odnosząc się do treści odwołania DWINB podkreślił natomiast rolę ograniczeń dotyczących sytuowania miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe, które służą zmniejszeniu ich uciążliwości dla osób trzecich - w tym dla sąsiadów. Osłona śmietnikowa zlokalizowana przy granicy z działką sąsiednią w sytuacji, gdy nie styka się z podobnym urządzeniem na tej działce, narusza § 23 rozporządzenia i tym samym obliguje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki. Analiza akt sprawy wykazała, że organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył procedurę naprawczą w oparciu o przepisy art. 50-51 u.p.b. W. M. przy ul. [...] w J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję zarzuciła organowi II instancji: - obrazę prawa materialnego, a to § 23 ust. 2 rozporządzenia przez bezzasadną odmowę zastosowania wyżej wskazanego przepisu w niniejszej sprawie, - wpływające na treść zaskarżonej decyzji naruszenie procedury administracyjnej, a to: art. 79 § 2 k.p.a. przez niezawiadomienie skarżącego o terminie wizji lokalnej, a tym samym uniemożliwienie stronie udziału w tejże wizji; - art. 77 § 1 k.p.a., przez pominięcie części materiału dowodowego, to jest dowodów wskazanych we wniosku dowodowym skarżącego z [...]. Powołując się na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB z [...]. W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane przy prawidłowo i kompletnie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Nie jest w sprawie kwestionowana kwalifikacja prawna wybudowanej przez W. M. wiaty śmietnikowej jako obiektu małej architektury, o którym mowa w art. 3 pkt 4 lit. c u.p.b. Bezspornym w rozpatrywanym przypadku jest również i to, że ze względu na posadowienie wiaty śmietnikowej w miejscu innym niż publiczne, jej budowa nie wymagała zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 28 u.p.b. nie znajduje zastosowania). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do oceny prawidłowości lokalizacji wiaty śmietnikowej ze względu na obowiązujące dla tego rodzaju obiektów warunki techniczne dotyczące ich usytuowania. Brak wymogu zgłoszenia budowy wiaty śmietnikowej nie oznacza bowiem swobody w zakresie konieczności spełnienia warunków technicznych dotyczących usytuowania na działce budowlanej tego rodzaju obiektu budowlanego. W tym zakresie zastosowanie znajduje regulacja prawna zawarta w § 23 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wyznaczone w tym przepisie parametry dotyczące zachowania odległości miejsc do gromadzenia odpadów stałych od innych obiektów oraz granic działki budowlanej służą zapewnienia odpowiednich warunków higienicznych, zdrowotnych oraz ochrony środowiska. Zgodnie zatem z § 23 ust. 1 powołanego rozporządzenia odległość miejsc do gromadzenia odpadów stałych, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, powinna wynosić co najmniej: 1) 10 m - od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi; 2) 3 m - od granicy działki budowlanej; 3) 10 m - od placu zabaw dla dzieci, boisk dla dzieci i młodzieży oraz miejsc rekreacyjnych, o których mowa w § 40. Stosownie natomiast do ust. 2 § 23 powołanego rozporządzenia, zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, nie jest wymagane, jeżeli miejsca te stykają się z podobnymi miejscami na działce sąsiedniej. PINB orzekł, że wiata śmietnikowa narusza § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, ponieważ jej odległość do ściany z oknami budynku przy ul. [...] wynosi ok. [...]. Takie stanowisko jest błędne z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że powołany w § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzania parametr odległości pojemników i kontenerów śmietnikowych nie odnosi się do odległości takiego miejsca do ściany budynku, w której znajdują się okna lub drzwi ale odległości mierzonej do okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Regulacja rozporządzenia wymaga zatem ustalenia odległości miejsca do gromadzenia odpadów stałych od okna lub drzwi, nie zaś jak błędnie przyjęły organy nadzoru budowlanego, odległości do posiadającej takie okna ściany budynku. Nie można bowiem wykluczyć takiej sytuacji, w której przewidziana w rozporządzeniu odległość 10 m, nie będzie zachowana względem posiadającej okna ściany budynku, natomiast będzie dochowana w przypadku okna zlokalizowanego na takiej ścianie. Po drugie należy stwierdzić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby podczas oględzin z [...] została w taki sposób pomierzona odległość miejsca do gromadzenia odpadów od okien i drzwi do budynku przy ul. [...]. W protokole z oględzin wskazuje się jedynie nieprecyzyjnie, że odległość od ściany z oknami budynku przy ul. [...] wynosi około [...]. Kolejne wątpliwości w sprawie dotyczą stosowania regulacji wynikającej z ust. 2 § 23 rozporządzenia. Przepis ten pozwala zrezygnować z konieczności usytuowania miejsca do gromadzenia odpadów stałych w odległości 3 metrów od granicy działki budowlanej, który to obowiązek przewiduje ust. 1 pkt 2 § 23 rozporządzenia, w sytuacji jeżeli takie miejsce styka się z podobnym miejscem na działce sąsiedniej. Orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego w kwestii zastosowania powołanej regulacji prawnej wykazały odmienne stanowiska. Organ I instancji odstąpił od analizy tej odległości ze względu na stan prawny istniejący w dacie przyjętego bez sprzeciwu zgłoszenia. Powołał się na dokumenty dołączone do zgłoszenia, z których ma wynikać, że na działce nr [...] istniało podobne miejsce do gromadzenia odpadów stałych. Tym samym organ I instancji nie stwierdził aby lokalizacja śmietnika odbyła się z naruszeniem § 23 ust. 1 pkt 2 rozporządzania. Wspólnota naruszyła jedynie § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzania. Do odmiennych ustaleń doszedł organ odwoławczy. Utrzymując bowiem w mocy pierwszoinstancyjną decyzję organ ten stwierdził, że skoro w dacie oględzin ([...]) zadaszona wiata nie stykała się z podobnym obiektem na działce sąsiedniej, to tym samym Wspólnota nie była uprawniona do odstępstwa w zakresie odległości takiego urządzania od działki sąsiedniej. W ocenie Sądu, takie stanowisko organu odwoławczego jest błędne. O możliwości zastosowania w sprawie odstępstwa przewidzianego w § 23 ust. 2 rozporządzenia, nie decyduje bowiem stan faktyczny z daty dokonania oględzin ale stan faktyczny, który istniał w momencie budowy wiaty śmietnikowej. Ze zgormadzonego materiału aktowego wynika, że przynajmniej na moment dokonania w dniu [...] zgłoszenia, na działce nr [...] znajdowało się w granicy działki nr [...] miejsce do gromadzenia odpadów. Wspólnota przedłożyła na taką okoliczność dowody nie tylko wraz ze zgłoszeniem ale również przy piśmie z [...]. Powyższe stanowisko podtrzymała również w odwołaniu, w którym powołała się na fakt wspólnego korzystania przez W. i Państwo S. ze śmietników sąsiadujących ze sobą i co nie budziło jakichkolwiek zastrzeżeń żadnej ze stron. Taka sytuacja ulegał zmianie po wybudowaniu spornej wiaty śmietnikowej. Wówczas właściciele posesji przy ul. [...] przenieśli użytkowany przez nich śmietnik w inne miejsce. W przedstawionych okolicznościach niniejszej sprawy należy raz jeszcze stwierdzić, że dla oceny bezpośredniej styczność miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej, które uprawnia do zastosowania odstępstwa w zakresie odległości takiego urządzania od działki sąsiedniej jest adekwatny stan faktyczny z daty budowy wiaty śmietnikowej. Obowiązkiem organu odwoławczego było zatem odnieść się twierdzeń W. i przedstawionych przez nią dowód. Wskazując przy tym na doczasową praktykę orzeczniczą organów nadzoru budowlanego w tego rodzaju sprawach organ odwoławczy miał wszelką sposobność aby skorzystać ze zdjęć nieruchomości przy ul. [...], które są dostępne m.in. na portalu Mapy Google, gdzie chociażby na fotografii z [...] są widoczne w narożniku tej nieruchomości kubły na śmieci. Na wskazaną okoliczność można również rozważyć zasadność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków w postaci pracowników przedsiębiorstwa komunalnego, którzy w tym okresie odbierali odpady z posesji przy ul. [...]. W kwestii zastosowania w sprawie odstępstwa przewidzianego w § 23 ust. 2 rozporządzania pozostaje jeszcze odnieść się do błędnej wykładni tego przepisu prezentowanej przez W. M. Wspólnota bowiem nie zauważa, że analizowany przepis pozwala jedynie zrezygnować z konieczności zachowania odległości [...] dla miejsca do gromadzenia odpadów stałych od granicy z sąsiednią działką. Brak obowiązku zachowania odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2 § 23 rozporządzenia, nie oznacza jednak zwolnienia od konieczności zachowania odległości 10 m – od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, który to parametr wynika z ust. 1 pkt 1 § 23 rozporządzenia. Błędność stanowiska W. we wskazanej kwestii pozostaje bez wpływu na ocenę Sądu na temat konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy i jej cofnięcia do etapu I instancji. Stąd też Sąd uchylił nie tylko zaskarżoną decyzję, ale również decyzję organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie, organ obowiązany zatem będzie uwzględnić poczynione uwagi Sądu i ustalić stan faktyczny w sposób kategoryczny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji.