II SA/Wr 594/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia: zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Decyzją Wójta Gminy Z. z [...] znak: [...] nakazano W. L. (dalej: skarżący) usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania, tj. z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] w obrębie wsi J. do [...] r. W. L. nie zgodził się z decyzją organu I instancji i złożył odwołanie od niniejszej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. (dalej: organ II instancji). Po rozpatrzeniu odwołania decyzją Nr [...] z [...] organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W. L. nie zgodził się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego i w dniu [...] złożył skargę na decyzję organu II instancji. Na podstawie nadesłanego [...] przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. odpisu skróconego aktu zgonu, Sąd powziął informację, że skarżący zmarł [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) – dalej: p.p.s.a., sąd w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, zawiesza postępowanie z urzędu. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na uregulowanie art. 124 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Pojęcie ,,praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego" jest pojęciem z zakresu prawa cywilnego (spadkowego). Jak stanowi art. 922 § 1 ustawy z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 wraz z późń. zm.) – dalej: k.c., prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Jednakże zgodnie z § 2 nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 26 ust. 1 ustawy z 14.12.2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 699) – dalej: ustawa o odpadach, stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jednocześnie art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach zawiera definicje legalną ,,posiadacza odpadów" dla potrzeb niniejszej ustawy. Jest nim tym samym wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Definicja legalna posiadacza (zarówno samoistnego jak i zależnego) unormowana jest w art. 336 k.c. i stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W kwestii przejścia na następców prawnych obowiązku usunięcia odpadów przez ich posiadacza, wypowiedział się w podobnym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu do postanowienia z 30.09.2020 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 681/20 wyrażono stanowisko, zgodnie z którym: ,,Nie oznacza to, że obowiązek nakładany na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (...) ma charakter osobisty. Obowiązek usunięcia odpadów nie jest nakładany z uwagi na osobiste cechy adresata obowiązku, ale z powodu na dysponowanie przezeń uprawnieniem o charakterze cywilnoprawnym, jakim jest posiadanie odpadów. W myśl art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów - rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. (...) Wobec powyższego należy przyjąć, że obowiązek objęty decyzją w sprawie nakazu usunięcia odpadów, wydany na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach nie podlega dziedziczeniu, ale podlega dziedziczeniu tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania nieruchomością, na której doszło do składowania lub magazynowania odpadów. Zatem, w razie śmierci posiadacza odpadów będącego adresatem decyzji nakazującej usunięcie odpadów, w trakcie postępowania sądowego, należy ustalić osoby mające interes prawny w uczestniczeniu w tym postępowaniu. Posiadacze odpadów będący w tym zakresie następcami prawnymi zmarłego powinni mieć możliwość kwestionowania decyzji nakładającej na ich poprzednika prawnego obowiązku określonego w decyzji, a wynikającego z art. 26 ust. 1". Podzielając przedstawiane stanowisko, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie pozostawało nic innego jak tylko zawiesić postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego. Stąd orzeczono jak w sentencji na postawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zawieszone postępowanie zostanie podjęte, stosownie do art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo od dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Jeżeli w ciągu 5 lat od wydania postanowienia o zawieszenia następcy prawni zmarłego nie zostaną wskazani, Sąd umorzy postępowanie zgodnie z art. 130 § 1 pkt 3 p.p.s.a.