II SA/Wr 594/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis (spr.), Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi Ł. Ł. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 24 czerwca 2024 r. nr SOC-OP.621.1.45.2024.DT w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Ł. Ł. (dalej: skarżący, strona skarżąca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) z dnia 24 czerwca 2024 r. (Nr SOC-OP.621.1.45.2024.DT), którym stwierdzono uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta K. (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z dnia 24 kwietnia 2024 r. (Nr USCiEL.5343.1.41.2023.PB) orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w K. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. (Nr USCiEL.5343.1.41.2023.PB) Burmistrz orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w K. Decyzja ta została doręczona stronie skarżącej w dniu 29 kwietnia 2024 r. W dniu 20 maja 2024 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie skarżącego od powyższej decyzji przesłane listem zwykłym. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r. (Nr SOC-OP.621.1.45.2024.DT) Wojewoda stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Burmistrza zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania do Wojewody i została ona wysłana przez organ I instancji na adres Zakładu Karnego w K.(1), gdzie przebywa skarżący i gdzie wcześniej odbierał kierowaną do niego korespondencję. W dniu 29 kwietnia 2024 r. decyzja została przez niego odebrana, o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Następnie skarżący wysłał do organu I instancji odwołanie przesyłką nierejestrowaną - listem zwykłym. Jednocześnie zaznaczono, że organ odwoławczy ustalił, że osadzeni w Zakładzie Karnym w K.(1) mogą wysyłać przesyłki nierejestrowane oraz przesyłki rejestrowane zgłaszane w administracji zakładu karnego. Ustalono również, że przesyłka skarżącego nie została oddana do administracji zakładu karnego. Dalej Wojewoda stwierdził, że stempel pocztowy na kopercie, w której zostało przesłane odwołanie, jest nieczytelny i nie można ustalić daty nadania korespondencji. Zatem wobec braku czytelności stempla pocztowego jedyną pewną datą, która jest znana organowi administracji, jest data wpływu odwołania do organu I instancji, tj. 20 maja 2024 r., która jest umieszczona na prezentacie organu gminy. W rezultacie stwierdzono, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie Wojewody wskazano m.in., że odwołanie skarżący złożył listem zwykłym, ponieważ przebywa w zakładzie karnym, a jednocześnie nie stać go na przesyłkę poleconą za potwierdzeniem odbioru. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2024 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, a postanowieniem z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt II SPP/Wr 66/24 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie Wojewody z dnia 24 czerwca 2024 r. (Nr SOC-OP.621.1.45.2024.DT), którym stwierdzono uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jednocześnie zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W fazie wstępnej postępowania odwoławczego zadaniem organu odwoławczego jest ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność i ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości procesowej niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybieniu terminu zgodnie z bezwzględnie obowiązującą normą prawną wyrażoną w art. 134 k.p.a. Inaczej mówiąc stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zostało uzależnione od uznania organu odwoławczego. W okolicznościach sprawy Wojewoda wskazał w treści zaskarżonego postanowienia, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie wskazano, że skarżący wysłał do organu I instancji odwołanie przesyłką nierejestrowaną - listem zwykłym, przy czym stempel pocztowy na kopercie, w której zostało przesłane odwołanie, był nieczytelny i tym samym Wojewoda nie mógł ustalić daty nadania korespondencji. W konsekwencji, zdaniem Wojewody, jedyną pewną datą, która była mu znana to data wpływu odwołania do organu I instancji, tj. 20 maja 2024 r., która jest umieszczona na prezentacie organu gminy. Tym samym występujące w sprawie wątpliwości doprowadziły organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu przez skarżącego. Przyjdzie jeszcze wskazać, że w aktach sprawy Wojewody znajdują się dwie notatki służbowe (z dnia 28 maja 2024 r.), w których wskazano, że po pierwsze osadzeni w Zakładzie Karnym w K.(1) mogą wysłać przesyłki nierejestrowane oraz przesyłki rejestrowane zgłaszane w administracji zakładu karnego a także, że przesyłka skarżącego nie została oddana do administracji zakładu karnego; ponadto wskazano, że w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji ustalono, że organ ten nie badał terminowości złożonego przez skarżącego odwołania i przesyłając pismo o wniesieniu odwołania skorzystał ze wzoru pisma dostępnego w tymże organie. Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd podziela zasadniczo pogląd organu odwoławczego, że ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciążył na skarżącym. Należy w tym miejscu poczynić jednak istotną uwagę, że w związku z wyartykułowanymi wątpliwościami należało wezwać skarżącego np. do przedłożenia dowodu potwierdzającego datę nadania odwołania. Wojewoda jednak zaniechał tej czynności i poprzestał na wskazanych już dwóch notatkach służbowych oraz nieczytelnym stemplu pocztowym. W konsekwencji należy stwierdzić, że Wojewoda nie podjął wszelkich możliwych środków niezbędnych do wyjaśnienia zasadniczej okoliczności decydującej o rozstrzygnięciu w zakresie terminowości złożonego przez skarżącego odwołania. Tym samym naruszył art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy materialnej oraz art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dalej Sąd zauważa, że wydając zaskarżone postanowienie Wojewoda naruszył również art. 8 § 1 k.p.a., według którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Oznacza to m.in., że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść strony, a tak postąpił Wojewoda w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy przerzucił bowiem na skarżącego negatywne konsekwencje błędu placówki pocztowej, czyli błędu, na którego popełnienie skarżący nie miał wpływu. Z nieczytelnego stempla pocztowego wysnuł niekorzystne dla skarżącego domniemanie, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Podsumowując stwierdzić należy, że Wojewoda nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a tym samym co najmniej przedwcześnie zastosował art. 134 k.p.a. Przedstawione naruszenia prawa procesowego, zwłaszcza art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd sąd, działając na podstawie art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego, albowiem skarżący w tym postępowaniu żadnych kosztów nie poniósł. Skarżący pozostaje w sprawie zwolniony od kosztów sądowych, co wynika z prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 września 2024 r. w sprawie o sygn. II SPP/Wr 66/24 przyznającego prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.