II SA/Wr 604/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 czerwca 2025 r. Nr 651/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki altany działkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy), zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. (nr 651/2025), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: PINB, organ pierwszej instancji) z dnia 18 stycznia 2024 r. (nr 05/24) nakazującą P. P. (dalej: skarżący) rozbiórkę altany działkowej znajdującej się na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych "[...]" w G. (działka nr [...]). Przedmiotowa decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 20 lutego 2023 r. z udziałem skarżącego i przedstawicieli ROD, pracownicy PINB stwierdzili, że na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych "[...]", na działce nr [...], posadowiona została altana działkowa, która stanowi budynek rekreacyjno-wypoczynkowy. Wymiary głównego budynku wynoszą 6,80 m x 7,20 m, przy wysokości 5 metrów. Na parterze znajduje się pomieszczenie ogólne wraz z aneksem kuchennym oraz pomieszczenie łazienki. Na poddasze prowadzą drewniane schody, na którym znajduje się jedno pomieszczenie. Wysokość pomieszczeń na parterze wynosi 2,25 m. Natomiast wymiary zadaszonego tarasu wynoszą 2,94 m x 10,17 m oraz 2,32 m x 2,94 m – taras ma kształt litery "L" o pow. 36,72 m2. Od strony elewacji bocznej (zachodniej) znajdują się dwa pomieszczenia gospodarcze. Zdaniem organu, skoro powierzchnia zabudowy głównej budynku wynosi 48,96 m2, a powierzchnia zadaszonego tarasu 36,72 m2, to przy wzniesieniu obiektu doszło do naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej: p.b.). Celem likwidacji stanu niezgodnego z prawem, PINB wdrożył postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 p.b., w ramach którego, działając w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, decyzją z dnia 20 marca 2023 r. nałożył na skarżącego – jako na inwestora – obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez: 1) wyburzenie ścian zewnętrznych zlokalizowanych prostopadle do ściany elewacji zachodniej budynku altany w pomieszczeniach gospodarczych, tak aby powstało podcienie o powierzchni nie więcej niż 12 m2, 2) usunięcie zadaszenia tarasu (ganku) lub odseparowanie ganku od głównego budynku altany, w ten sposób, aby powstały dwa obiekty budowlane tj. altana o pow. zabudowy do 35 m2 i wiata o pow. zabudowy do 35 m2. Na skutek odwołania skarżącego powyższa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją DWINB z dnia 2 czerwca 2023 r., którą organ ten, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. DWINB stwierdził, że organ pierwszej instancji wadliwie zastosował tryb naprawczy z art. 51 p.b., gdyż wobec faktu, że wykonano roboty budowlane polegające na budowie budynku bez wymaganej prawem zgody, zastosowanie powinien mieć art. 48 przywołanej ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie PINB postanowieniem z dnia 20 czerwca 2023 r. wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i ust. 4 p.b. wstrzymał przedmiotowe prace budowlane oraz jednocześnie poinformował inwestora o możliwości złożenie wniosku o legalizację, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i o sposobie jej obliczenia. W dniu 4 lipca 2023 r. do PINB wpłynął wniosek inwestora o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 53a ust. 2 p.b. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 r. PINB wskazując na art. 48b ust. 1 i ust. 2 p.b. nałożył na skarżącego obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, to jest: 1) zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej, 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4, oraz dwa egzemplarze projektu technicznego – w terminie 60 dni od dnia doręczenia przedmiotowego postanowienia. W odpowiedzi skarżący oświadczył w piśmie z dnia 19 lipca 2023 r., że ze względów proceduralnych nie jest w stanie spełnić wytycznych dotyczących legalizacji altany ogrodowej i prosi o możliwość wykonania określonych czynności celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Organy pismo to potraktowały jako zażalenie na postanowienie z dnia 6 lipca 2023 r., które rozpoznane zostało postanowieniem DWINB z dnia 28 sierpnia 2023 r. stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia. W dniu 19 lipca 2023 r. wpłynęło oświadczenie skarżącego wycofujące wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, który został złożony w dniu 4 lipca 2023 roku. W tych okolicznościach, decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 49e pkt 1 w związku z art. 48 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 p.b., PINB nakazał skarżącemu rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego – altany działkowej na działce nr [...] na terenie ROD "[...]" – jako wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzję tę w drodze odwołania zakwestionował skarżący zarzucając, że pozbawiono udziału w postępowaniu – jako strony – jego żony, pomimo że razem z nim jest dzierżawcą działki na terenie ogrodów działkowych oraz jest współinwestorem obiektu, którego dotyczy nakaz rozbiórki; błędnie jako podstawę orzeczenia zastosowano art. 49e pkt 1 p.b., gdyż przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy nie złożono wniosku o legalizację, podczas gdy w niniejszej sprawie taki wniosek został złożony; naruszono zasadę proporcjonalności (art. 8 k.p.a.) w związku z art. 49e p.w., gdyż z przepisu tego wynika możliwość nakazania rozbiórki obiektu w części. Tymczasem organ nakazał rozbiórkę altany w całości, pomimo że dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem wystarczające byłoby wykonanie tylko niektórych prac wskazanych wcześniej w decyzji PINB z dnia 20 marca 2023 r.; nie wykonano zaleceń wynikających z decyzji kasacyjnej DWINB z dnia 2 czerwca 2023 r. dotyczących wyjaśnienia czy obiekt, którego dotyczy postępowanie, spełnia wymagania jakie ustawodawca stawia altanom; nie uwzględniono faktu, że sam budynek altany (budynek główny) spełnia przewidziane prawem wymiary, co potwierdza obmiar przeprowadzony przez geodetę, który skarżący załączył do odwołania. Odwołujący się wyjaśnił, że według tego szkicu powierzchnia zabudowy altany wynosi 33,71 m2, a więc mieści się granicach dopuszczonych prawem. W odwołaniu zaznaczono także, że w chwili przystąpienia do budowy altany skarżący dysponował projektem budowlanym oraz stanowiskiem komisji ogrodów działkowych o tym, że planowane prace są zgodne z przepisami. Jego celem nie było więc obejście prawa. DWINB nie uwzględnił odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia 8 marca 2024 r. (nr 306/2024) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po omówieniu podstaw prawnych podjętego rozstrzygnięcia, wynikających z art. 48 i art. 49e p.w., organ odniósł się do kwestii kwalifikacji obiektu będącego przedmiotem postępowania, której według odwołującego się nie przeprowadził organ pierwszej instancji. W tym względzie DWINB zaznaczył, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b. budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Oznacza to, że altany oraz obiekty gospodarcze o ustawowych parametrach, na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, podlegają zwolnieniu z reżimu Prawa budowlanego w zakresie warunków ich budowy. W myśl art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych przez altanę działkową należy rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m2. Powyższe wskazuje, zdaniem organu odwoławczego, że jednym z ustawowych ograniczeń używania działki na rodzinnych ogrodach działkowych jest zakaz wznoszenia obiektów budowlanych przekraczających określone w ustawie parametry. W związku z tym węzłowym zagadnieniem postępowania jest kwestia wymiarów obiektu, gdyż od tego kryterium zależy m.in. czy może dojść do legalizacji przedmiotowego budynku. Z pkt 9a i art. 13 ust.1 pkt 1 i pkt 2 ustawy prowadzi do wniosku, że na terenie rodzinnych ogrodów działkowych jedyną dopuszczalną formą zabudowy są altany działkowe i obiekty gospodarcze o parametrach przewidzianych w ustawie. Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że przy budowie altany ogrodowej na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, spełniającej przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, która nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia zamiaru jej realizacji, nie ma natomiast znaczenia ani konstrukcja altany, ani materiał, z jakiego jest wykonana. Zgodnie z orzecznictwem altaną może być nazwany i tak traktowany obiekt wybudowany z zachowaniem warunków regulaminu i służący do korzystania z działki. Na terenach rodzinnych ogrodów działkowych dopuszcza się jedynie zabudowę w postaci altan i obiektów gospodarczych o ściśle określonych wymiarach oraz w celu zapewnienia warunków do wypoczynku i służących do przechowywania środków do produkcji ogrodniczej. Mając na uwadze ustalenia dokonane w niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że bezsprzecznie na terenie ogrodu działkowego doszło do samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Każdy bowiem obiekt realizowany na terenie ogrodu działkowego przekraczający wskazane wyżej parametry, jak to ma miejsce w analizowanym stanie faktycznym, nie jest zwolniony od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i podlega wszelkim rygorom przewidzianym w ustawie Prawo budowlane, łącznie z możliwością wydania przez organ nadzoru budowlanego orzeczenia o rozbiórce. Natomiast konsekwencje budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę zostały określone w przepisie art. 48 p.b. Zdaniem DWINB, skoro przedmiotowy obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył procedurę określoną w przywołanym przepisie. Najpierw wydał postanowienie z dnia 20 czerwca 2023 r. wstrzymujące roboty budowlane prowadzone przez inwestora bez wymaganego pozwolenia na budowę w związku z budową altany działkowej na terenie ROD "[...]. W postanowieniu tym poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację tegoż obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji jego legalizacji, jak i o zasadach jej obliczania. Postanowienie to zostało doręczone inwestorowi dnia 26 czerwca 2023 r. i nie zostało oprotestowane. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji PINB z dnia 18 stycznia 2024 r. do PINB nie wpłynął taki wniosek, a także nie został on przedłożony na etapie postępowania odwoławczego przed organem odwoławczym. W związku z tym DWINB podkreślił, że w przypadku braku złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej, w określonym terminie, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany, na podstawie art. 49e pkt 1 p.b. orzec w drodze decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Niezłożenie wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu budowy albo wycofanie tego wniosku do dnia wydania decyzji o legalizacji (późniejsze cofnięcie wniosku o legalizację jest nieskuteczne), powoduje wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. Powyższe oznacza, że uprawnienie inwestora, właściciela lub zarządcy samowolnie zrealizowanego obiektu do skorzystania z trybu legalizacji zależne jest od spełnienia przez niego warunku, jakim jest wniesienie wniosku w określonym przez ustawę terminie. Ustawodawca wyraźnie określił skutki niedochowania terminu na złożenie wniosku o legalizację, zatem bezskuteczny jego upływ powoduje utratę uprawnienia do uzyskania określonego rodzaju rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie żaden z uprawnionych podmiotów mimo upływu terminu nie złożył wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w wyznaczonym terminie. Wskazując na powyższe okoliczności organ odwoławczy wyjaśnił, że stanowiły one podstawę do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji nakazującej inwestorowi rozbiórkę spornego obiektu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu DWINB stwierdził, że na tym etapie postępowania są one bezzasadne i nie mają wpływu na oprotestowane rozstrzygnięcie. Żaden przepis ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. p.b. nie przewiduje możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki w przypadku odstąpienia przez stronę postępowania od uprawnienia do legalizacji samowoli. Wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia nie miała podnoszona w odwołaniu kwestia błędnie wskazanej podstawy orzeczenia nakazu rozbiórki. Skarżący twierdzi bowiem, że złożył wniosek o legalizację, co podważa przywołaną przez PINB podstawę orzeczenia. W tym względzie organ odwoławczy stwierdził, że wniosek, na który powołuje się skarżący, dotyczył uproszczonego postępowania legalizacyjnego – a na prowadzenie tego postępowania w niniejszym przypadku brak podstaw. Co jednak istotne, wiosek ten został następnie wycofany. Organ stwierdził zatem, że nawet przy przyjęciu, że inwestor faktycznie złożył wniosek o legalizację, a następnie go wycofał, konsekwencją takiego działania w dalszym ciągu pozostaje nakaz rozbiórki, gdyż zgodnie z art. 49e pkt 2 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku wycofania wniosku o legalizację. Ewentualny błąd w przywołaniu podstawy prawnej przez organ I instancji nie może więc prowadzić do wzruszenia decyzji przez stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie PINB jest prawidłowe, co skutkować musiało wydaniem decyzji utrzymującej je w mocy. Po rozpatrzeniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SA/Wr 368/24), uchylił w całości decyzję DWINB z dnia 8 marca 2024 r. (nr 306/2024). W motywach podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że organy nadzoru budowlanego uprawnione były do wdrożenia trybu likwidacji samowoli budowlanej. Skoro przedmiotowy obiekt podlegał ogólnemu reżimowi budowlanemu, to jego realizacja bez pozwolenia na budowę musiała spotkać się z sankcją stosowaną wobec wszystkich samowoli budowlanych na podstawie art. 48 i następnych p.b. Dalej Sąd wskazał, że skarżący najpierw złożył wniosek o wszczęcie postępowania legalizacyjnego, wzmiankując, iż chodzi o postępowanie legalizacyjne uproszczone na podstawie art. 53a ust. 2 p.b., jednak następnie wniosek ten cofnął. Wobec braku wniosku legalizacyjnego ziściły się więc przesłanki do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Trafnie przy tym wywodził organ odwoławczy, że podstawę dla orzeczenia takiego nakazu stwarzał zarówno przepis art. 49e pkt 1, jak i art. 49e pkt 2 p.w. Uwzględniając skargę Sąd stwierdził jednak, że organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązków nałożonych art. 11 i art. 15 k.p.a. Zastrzeżenie to przede wszystkim odniósł Sąd do pominięcia zarzutu odwołania wskazującego na nierozważenie przez organ pierwszej instancji możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki co do części obiektu przekraczającego normatywną powierzchnię określoną w ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych. Skarżący zwracał uwagę na taką możliwość, gdyż według załączonego przez niego szkicu pomiarowego wykonanego przez geodetę, powierzchnia tzw. budynku głównego (bez otaczającego go tarasu) wynosi 34,50 m2. Do tego zarzutu, także w kontekście akcentowanej przez stronę zasady proporcjonalności, organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł i nie przedstawił żadnych wyjaśnień co do ewentualnej możliwości nakazania rozbiórki tylko w części ponadnormatywnej. Poza uwagą organu pozostał także przywoływany przez stronę dokument w postaci szkicu pomiarowego i jego wartość dowodowa w kontekście wskazanego zarzutu. Nie kwestionując konieczności orzeczenia nakazu rozbiórki, Sąd zwrócił jednak uwagę, że jest to sankcja najdalej idąca, natomiast postępowanie legalizacyjne powinno być prowadzone w taki sposób, aby zastosowane środki były proporcjonalne do zaistniałego naruszenia prawa, a działania podejmowane przez organy nadzoru służyć powinny zastosowaniu rozwiązań niezbędnych do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W związku z tym w orzecznictwie sądowym dotyczącym rozbiórki budynku zrealizowanego na działce rodzinnego ogrodu działkowego, wyrażany jest pogląd, że prawidłowe zastosowanie art. 48 ust. 1 p.w. nakazuje rozważenie czy jest możliwe rozebranie tylko części budynku, by stał się on altaną działkową o parametrach określonych w art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Powyższe wskazuje, że pominięcie w rozpatrywanej sprawie przez organ odwoławczy zarzutu dotyczącego rozważenia możliwości orzeczenia rozbiórki co do części obiektu i ewentualnego przedstawienia w tym zakresie przez stronę stosownej dokumentacji (projektowej, wykazującej ewentualną możliwość częściowej rozbiórki budynku) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, DWINB nie odniósł się także do zarzutu odwołania wskazującego, że w postępowaniu pominięta została żona skarżącego, która, według jego oświadczenia, także była inwestorem. Na poparcie tego twierdzenia skarżący przedstawił umowę dzierżawy. DWINB nie ocenił jednak, czy jest to dowód wystarczający, czy też niezbędne jest poparcie tego twierdzenia innymi dowodami. Inwestor jest adresatem rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu legalizacyjnym, zatem wyjaśnienie tej kwestii ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 15, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie podjęte zostało przedwcześnie bez wyjaśnienia i rozważania przez organ odwoławczy możliwości orzeczenia o częściowej rozbiórce obiektu, jak też wyjaśnienia wątpliwości co do wszystkich adresatów nakazu rozbiórki. Na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania, zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. (nr 651/2025), DWINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 18 stycznia 2024 r. (nr 05/24). W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przedstawieniu okoliczności potwierdzających prawidłowość zastosowania art. 49e pkt 1 p.b., a także adekwatnych podstaw prawnych i faktycznych sprawy, uznał, że organ nadzoru budowlane był zobowiązany do orzeczenia nakazu rozbiórki całego obiektu budowlanego. Analizując podniesioną w odwołaniu kwestię pominięcia małżonki skarżącego jako strony postępowania, DWINB argumentował na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego bezsprzecznie był wyłącznie skarżący, o czym świadczy skierowane do ROD pismo skarżącego z dnia 16 października 2017 r. w sprawie zamiaru budowy budynku relaksacyjno-wypoczynkowego, a także dokumentacja budowlana, w której jako inwestora wskazano właśnie skarżącego. Z kolei z przedstawionej przez skarżącego kopii dokumentacji wynika, że małżonka skarżącego wniosła o przyjęcie w poczet członków Polskiego Związku Działkowców w dniu 9 lipca 2021 r., zaś w dniu [...] lipca 2021 r. Zarząd ROD "[...]" podjął uchwałę nr [...] w sprawie zawarcia umowy dzierżawy działkowej z M. P., w której postanowieniach wskazano, iż w związku z powyższym "obojgu małżonkom będzie przysługiwało prawo do działki nr [...] w ROD "[...]". Na tej podstawie, biorąc pod uwagę, że przedmiotowy obiekt budowlany powstał przed wskazaną datą 10 lipca 2021 r., DWINB wywiódł, iż inwestorem obiektu budowlanego był wyłącznie skarżący. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zwrócił uwagę na rozbieżności w przedłożonych organowi pierwszej instancji szkicach pomiarowych sporządzonych przez geodetę. Zaznaczył po pierwsze, że na szkicu autor rozdzielił przedmiotowy budynek na altanę murowaną ocieplaną o powierzchni zabudowy z ociepleniem wynoszącej 37,08 m2, bez ocieplenia zaś 34,50 m2, a także pomieszczenie gospodarcze drewniane ocieplone, uznając przy tym, iż sporna altana posiada powierzchnię zgodną z omawianymi przepisami prawa. Zdaniem jednak DWINB, obiekt budowlany stanowi jeden budynek posiadający powierzchnię wynoszącą 48,96 m2. Wskazał ponadto organ, że skarżący przedłożył na etapie postępowania odwoławczego kopię szkicu pomiarowego z dnia 31 stycznia 2024 r. oraz z dnia 1 lutego 2024 r., a których ich autor przedstawił całkiem inne wartości dokonanych pomiarów spornej altany. Z tego powodu organ odwoławczy przyjął, że dokumentacja przedstawiona przez skarżącego jest sprzeczna, a ponadto odbiega od rzeczywistego stanu faktycznego utrwalonego podczas przeprowadzonej przez PINB kontroli. W końcowej części uzasadnienia, odnosząc się do zagadnienia możliwości orzeczenia rozbiórki jedynie części obiektu budowlanego, organ odwoławczy argumentował, że postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało w odniesieniu do altany działkowej jako całości, ponadto z materiału dowodowego wynika bezspornie, iż inwestor wykonał sporny obiekt podczas jednego zamierzenia inwestycyjnego. Skoro tak - zdaniem DWINB - mamy do czynienia w sprawie z samowolną budową altany w całości, a nie w części. Z tej przyczyny nie zaistniała w niniejszej sprawie sytuacja umożliwiająca częściową legalizację, czy też rozbiórkę nielegalnej części obiektu budowlanego. W skardze na powyższą decyzję DWINB, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, skarżący zarzucił: 1) naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z art. 8 k.p.a. oraz art. 49e p.b. przez nakazanie rozbiórki całego budynku altany, gdy wystarczającym byłoby nakazanie wykonania prac, które były określone w decyzji PINB nr 04/23 z dnia 20 marca 2023 r., na wykonanie których się godzi. Nie uwzględnienie przy tym wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawartych w wyroku z dnia 30 stycznia 2025 r., którym uchylono poprzednią decyzję, z których jasno wynikało, że nakaz rozbiórki całego obiektu jest sankcją najdalej idącą a rolą organu jest podjęcie takich działań, które miałyby służyć przywróceniu stanu zgodnego z prawem i rozważenie, czy jest możliwe rozebranie tylko części obiektu budowlanego, by stał się on altaną ogrodową o parametrach określonych w obowiązujących przepisach, 2) nie uwzględnienie tego, że członkiem Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" jest żona M. P., która razem ze skarżącym realizowała inwestycję w postaci budowy altany, która nie brała udziału w postępowaniu i uznanie, że jedynym inwestorem byłe skarżący, ponieważ nie sposób uznać, że inwestorem altanki nie była także żona mimo tego, że w małżeństwie obowiązuje ustrój małżeńskiej wspólności ustawowej, a żona jest członkiem ROD "[...]" i z uchwały nr [...] Zarządu ROD "[...]", która jest wymieniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, że zawarto z nią umowę dzierżaw działkowej, w której postanowieniach wskazano, iż w związku z tym obojgu małżonkom przysługuje prawo do działki nr [...] w ROD "[...]" w K.(1), 3) kwestionowanie uprawnień geodety mgr inż. S. B. z uwagi na brak przedłożonych stosownych uprawnień, które posiada. Okoliczność ta, jeżeli były na ten temat jakiekolwiek wątpliwości powinna być wyjaśniona na etapie postępowania administracyjnego chociażby przez wezwanie do przedłożenia tych uprawnień. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Zaznaczyć trzeba, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak również poprzedzającą ją decyzja PINB naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności we wzmiankowanym w skardze zakresie. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że wobec uprzedniego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 30 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SA/Wr 368/24), obecnie orzekający skład Sądu zobligowany jest do zastosowania przy kontroli zaskarżonej decyzji art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wyjaśnić trzeba, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie tyle o sentencję, co o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1560/97, niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są więc zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym rolą Sądu orzekającego obecnie w tej sprawie jest przede wszystkim weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 30 stycznia 2025 r. Mając na względzie, że w wyżej wskazanym prawomocnym wyroku tut. Sąd przesądził prawidłowość zastosowanego przez organy nadzoru budowlanego trybu likwidacji skutków samowoli budowlanej, zagadnienie to pozostaje poza zakresem orzeczenia w niniejszej sprawie. Podstawą uchylenia uprzednio wydanej decyzji DWINB było uznanie Sądu, że rozstrzygnięcie to podjęte zostało przedwcześnie bez wyjaśnienia i rozważania przez organ odwoławczy możliwości orzeczenia o częściowej rozbiórce obiektu, jak też wyjaśnienia wątpliwości co do wszystkich adresatów nakazu rozbiórki. W pierwszej kolejności, w ocenie Sądu, stanowisko organu nadzoru budowlanego, zgodnie z którym brak jest możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki wyłącznie ponadnormatywnej części altany działkowej, nie zasługuje na aprobatę. Organ wywiódł, że skoro cały obiekt budowlany o parametrach przekraczających normy określone w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych powstał w ramach jednego zamierzenia inwestycyjnego, to niedopuszczalne jest wydzielenie części tego obiektu i objęcie jej nakazem rozbiórki. Pogląd ten nie znajduje jednak żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Sam fakt realizacji inwestycji w ramach jednego zamierzenia inwestycyjnego nie przesądza o konieczności eliminacji całego obiektu budowlanego, jeżeli stan niezgodności z prawem dotyczy jedynie jego wyodrębnionej części. Co istotne, zaprezentowana przez organ interpretacja pozostaje w oczywistej sprzeczności z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 30 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SA/Wr 368/24), wydanym w niniejszej sprawie, w którym jednoznacznie wskazano na dopuszczalność zastosowania nakazu rozbiórki w zakresie ograniczonym do ponadnormatywnej części altany działkowej. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, był związany tą oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Pominięcie przez organ powyższego stanowiska Sądu i oparcie rozstrzygnięcia na argumentacji już uprzednio zakwestionowanej należy uznać za naruszenie art. 153 p.p.s.a., polegające na niezastosowaniu się do wiążącej oceny prawnej sądu administracyjnego. Uchybienie to miało zatem niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rolą organu odwoławczego nie było bowiem prowadzenie polemiki z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku tut. Sądu, lecz podjęcie czynności wyjaśniających w celu ustalenia technicznej możliwości rozbiórki tylko tej części altany, skutkującej przekroczeniem parametrów określonych w art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b., po uprzednim umożliwieniu inwestorowi przedstawienia projektu dokonania robót rozbiórkowych w sposób gwarantujący doprowadzenie przedmiotowej altany do stanu zgodnego z prawem. Tego jednak DWINB nie uczynił. Nie zwrócił także uwagi organ odwoławczy, że kwestia możliwości przywrócenia stanu zgodnego z prawem była już przedmiotem oceny PINB, który decyzją z dnia 20 marca 2023 r. (nr 04/23) nałożył na skarżącego obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych poprzez wyburzenie ścian zewnętrznych zlokalizowanych prostopadle do ściany elewacji zachodniej budynku altany w pomieszczeniach gospodarczych, tak aby powstało podcienie o powierzchni nie więcej niż 12 m2 (pkt 1), jak również usunięcie zadaszenia tarasu (ganku) lub odseparowanie ganku od głównego budynku altany, w ten sposób, aby powstały dwa obiekty budowlane tj. altana o pow. zabudowy do 35 m2 i wiata o pow. zabudowy do 35 m2 (pkt 2). Niewątpliwie zawarte we wskazanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji stanowisko w kwestiach budowlano-konstrukcyjnych stanowiło wypowiedź organu dysponującego wiedzą specjalistyczną, natomiast bez znaczenia pozostaje, że zostało ono wyrażone w innym trybie postępowania. Co jednak istotne, celem postępowania legalizacyjnego opartego na przepisach art. 51 p.b. jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a zatem takiego, w którym zrealizowana inwestycja zmieści się w granicach wyznaczonych przez odpowiednie normy prawne, co zarazem wskazuje na możliwość dostosowania inwestycji do odpowiednich ram prawnych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 743/23). "Stan zgodności z prawem", o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., dotyczy zatem nie tylko przepisów tej ustawy, lecz także norm zawartych w innych aktach, które mogą znaleźć zastosowanie w stanie faktycznym danej sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II OSK 135/16). Dopóki więc istnieją techniczne i prawne możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie legalizacyjne regulowane art. 50 i następnymi p.b., wydaje decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3 p.b. Można zatem przyjąć, że rozstrzygając w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., PINB dokonał już oceny możliwości technicznej dostosowania wybudowanego obiektu budowlanego do parametrów wynikających m. in. z art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych. Jest oczywiste, że ww. decyzja nie istnieje w obrocie prawnym, niemniej jednak fakt jej wydania oraz treści powinny stanowić istotną okoliczność warunkującą przebieg ponownie prowadzonego postępowania. Natomiast - jak Sąd już zresztą wskazywał - w razie wątpliwości organ nadzoru budowlanego winien umożliwić inwestorowi przedstawienie projektu dokonania robót budowlanych, w tym rozbiórkowych, które zagwarantują doprowadzenie przedmiotowej altany do stanu zgodnego z prawem. W dalszej kolejności należy wskazać, że wątpliwości organu odwoławczego co do rzeczywistych wymiarów obiektu budowlanego powinny zostać wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości. Skoro bowiem występują w tym zakresie rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności odnoszące się do wartości podanych w szkicach pomiarowych geodety z dnia 31 stycznia 2024 r. oraz z dnia 1 lutego 2024 r., jak również stanu utrwalonego podczas przeprowadzonej przez PINB kontroli, winny być one wyjaśnione przez organy nadzoru budowlanego. Co także budzi zastrzeżenia Sądu – wskazując na różne powierzchnie części budynku przedstawione przez skarżącego w dołączonych do akt szkicach pomiarowych, organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do dokumentacji budowlanej, która została przecież złożona w organie pierwszej instancji w dniu 18 stycznia 2023 r., a w której powierzchnia części obiektu budowlanego przybiera jeszcze inną wartość. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy niezasadnie przyjął za rzeczywiste wymiary utrwalone podczas przeprowadzonej przez PINB kontroli, skoro zostały one podważone przez skarżącego, na okoliczność czego przedstawił on szkice pomiarowe geodety. Przy tego rodzaju wątpliwościach niezbędne wydaje się ponowne przeprowadzenie oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego z udziałem wszystkich stron postępowania, podczas których w sposób nie budzący już wątpliwości dojdzie do ustalenia powierzchni tego budynku oraz jego poszczególnych części, a także jednoznacznego wskazania sposobu dokonania tych pomiarów, czego zabrakło w ocenianej dokumentacji zgromadzonej przez organ pierwszej instancji. Za punkt wyjścia organ nadzoru budowlanego winien przyjąć dotychczasowy materiał dowodowy, w szczególności szkice pomiarowe, dokumentację budowlaną oraz własne ustalenia organów. Cały ten materiał dowodowy winien podlegać szczegółowej ocenie organu rozstrzygającego sprawę, na co wskazuje wprost art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a następnie stanowisko organu winno zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób określony w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Zasługiwał także na uwzględnienie zarzut dotyczący pominięcia M. P. jako strony przedmiotowego postępowania. Należy podkreślić, że choć na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że małżonka skarżącego nie była inwestorem obiektu budowlanego, jednakże jako współużytkownikowi ogródka działkowego ROD "[...]" powinien przysługiwać jej status strony w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na przedmiot tego postępowania legalizacyjnego, przy jednoczesnym uwzględnieniu, że do ochrony dzierżawy działkowej stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 28 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych), uznać należało, że wyżej wymienionej przysługuje przymiot strony postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak również art. 153 p.p.s.a. Mając z kolei na względzie, że ustalenia organu odwoławczego doprowadziły Sąd do przekonania o błędnym pozbawieniu małżonki skarżącego jako współużytkownika ogródka działkowego statusu strony w niniejszym postępowaniu, na zasadzie art. 135 p.p.s.a. należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję z dnia 13 czerwca 2025 r. (nr 651/2025), jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 18 stycznia 2024 r. (nr 05/24) celem usunięcia stanu niezgodności z prawem. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany będzie w pierwszej kolejności do prowadzenia postępowania także z udziałem M. P. jako strony, jak również do niebudzącego wątpliwości ustalenia powierzchni poszczególnych części obiektu budowlanego z udziałem skarżącego, a w dalszej kolejności – zgodnie z przedstawioną w wyroku tut. Sądu z dnia 30 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SA/Wr 368/24) oraz w niniejszym postępowaniu oceną prawną – podjęcie czynności wyjaśniających w celu ustalenia technicznej możliwości rozbiórki tylko tej części altany, skutkującej przekroczeniem parametrów określonych w art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b., z uwzględnieniem wydanej przez PINB decyzji z dnia 20 marca 2023 r. (nr 04/23). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu Sąd rozstrzygnął w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota 500 zł odpowiada równowartości wpisu od skargi.