II SA/Wr 607/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant: asystent sędziego Małgorzata Szymańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych "I." Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) w przedmiocie określenia opłaty stałej za szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 231 zł (słownie: dwieście trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi. Decyzją z dnia (...) lutego 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, dalej PGWWP udzielił Zakładowi Utylizacji Odpadów Komunalnych "I." Spółka z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania ścieków z przelewu burzowego kanalizacji sanitarnej do rzeki B. w km (...) istniejącym wylotem ścieków oczyszczonych w ilości: Qmaxh – 283 m3/h, Qmaxh – 1275 m3/d, Qmaxh 12 750 m3/r. W dniu 17 maja 2017 r. Dyrektor PGWWP ustalił skarżącemu na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. – Prawo wodne ( Dz. U. 1566 i 2180), dalej jako Prawo wodne w formie informacji rocznej wysokość opłaty stałej za usługi wodne nr 1076 ZZ, L. Ś. w wysokości 5758,00 zł. Opłata stała została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszących 250,00 złotych na dobę za 1m3/ s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 293 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 283.00000000 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.07861111 m3/s. Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w L. Ś. wskazało, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: za I kwartał – w terminie 14 dni od daty otrzymania w wysokości 1439.50 zł, za II kwartał – w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości 1439,50 zł, za III kwartał w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości 1439,50 zł, za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości 1439,50 zł, Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych "I." Sp. z o.o. wniósł reklamację, uważając opłatę stałą za nieuzasadnioną . Podniósł, że ilość ścieków określona w wyżej wymienionym pozwoleniu wodnoprawnym nie dotyczy zrzutu ścieków przelewem burzowym w warunkach normalnych lecz tylko w sytuacji wystąpienia nawalnych burzowych opadów atmosferycznych. Zakład powołał się na § 22 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2014 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. W ustępie pierwszym wyżej wymienionego paragrafu jednoznacznie stwierdzono, że "ścieki z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, wód przybrzeżnych oraz wód przejściowych, jeżeli średnia roczna liczba zrzutów z poszczególnych przelewów nie jest większa niż 10. Z tego wynika, że można odprowadzić przelewem burzowym maksymalnie 12.750 m3 ścieków, a średnio dobowo 1.275 m3 ścieków to z tego jasno wynika, że maksymalnie rocznie daje to 10 dni kiedy ścieki mogą być zrzucane poprzez przelew burzowy do rzeki B.. Nie uwzględniając reklamacji decyzją z dnia (...) czerwca 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Ś. PGWWP, działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 Prawo wodne oraz art., 104 k.p.a. określił Zakładowi utylizacji Odpadów Komunalnych "I." Sp. z o.o. za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 5 758,00 a w tym : 5 758,00zł za szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzenia ścieków z przelewu burzowego kanalizacji sanitarnej do rzeki B. w km (...) istniejącym wylotem ścieków oczyszczonych. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie uznał reklamacji Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych "I." Sp. z o.o., gdyż istotą opłaty stałej jest gotowość środowiska do przyjęcia potencjalnej ilości ścieków w tym ścieków z przelewu burzowego kanalizacji sanitarnej do rzeki B.. Podając, że Prawo wodne stanowi o liczbie dni w roku, pozwolenie wodnoprawne mówi o liczbie zrzutów, nie wskazuje konkretnych dni. W związku z tym środowisko wodne musi wykazywać gotowość do przyjęcia zrzutów z tych przelewów przez cały rok. Tym samym zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. PGWWP do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za usługi wodne. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę na decyzję z dnia (...) czerwca 2018 r, nr (...) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych "I." Sp. z o.o. wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie opłaty za maksymalnie 10 dni w roku możliwego do dokonania zrzutu, a nie za 293 jak tego dokonał organ. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że ilość ścieków wskazana w pozwoleniu wodnoprawnym nie dotyczy dnia codziennego, ale sytuacji wyjątkowych, wywołanych przez warunki atmosferyczne tj. burze czy nawałnice wiążące się ze zwiększonym opadem deszczu, który nie będzie odprowadzony w sposób stały. Ponadto wskazał, że w treści pozwolenia wodnoprawnego wpisane zostało, iż skarżący ma prawo do dokonania zrzutu zgodnie z zapisami § 22 Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego z dnia 18 listopada 2014 r. Jego zapisy stanowią, iż ścieki z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, wód przybrzeżnych oraz wód przejściowych, jeżeli średnia roczna liczba zrzutów poszczególnych przelewów nie jest większa niż 10. Zdaniem skarżącego jeżeli maksymalny dobowy zrzut wynosi 1275 m3, roczny 12750 m3 to przy uwzględnieniu średniej rocznej ilości zrzutów w liczbie 10, nie będzie możliwości, aby Zakład dokonywał zrzutu przez 293 dni w roku jak to wyliczył organ. Opłata wyliczona na kwotę 5758,00 zł za maksymalny zrzut 1275 m3 pozostaje również w sprzeczności z faktem, iż za codzienne, ciągłe i nieprzerwane odprowadzanie ścieków w ilości 346.400 m3 rocznie, opłata stała wynosi 2312 zł za 365 dni w roku. Gotowość środowiska na przyjęcie zrzutu od skarżącej nie może pozostawać w sprzeczności z innymi dokumentami wiążącymi dla Spółki, a przede wszystkim z pozwoleniem wodnoprawnym. Skoro bowiem zrzutu będzie można dokonać maksymalnie przez 10 dni w roku, to liczenie opłaty za gotowość 293 dni, nie odpowiada podstawowym zasadom logiki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że fakt naliczenia i wysokość opłaty stałej uzależnione są od treści pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, a dokładniej: od maksymalnej ilości wprowadzanych ścieków do wód lub do ziemi przewidzianej w przedmiotowej decyzji. Podkreślił, że czas wyrażony w dniach stanowiący składnik wyliczenia opłaty związany jest z okresem korzystania z usług wodnych w danym roku kalendarzowym, a nie maksymalną ilością ścieków możliwych do wprowadzenia. Opłata stała pobierana jest za maksymalną ilość ścieków jaka może być wprowadzona do wód lub do ziemi w jednostce czasu i stanowi odzwierciedlenie gotowości środowiska do przyjęcia potencjalnej ilości ścieków. Faktyczne wykorzystanie tych zasobów przez skarżącą znajdzie z kolei odzwierciedlenie w opłacie zmiennej. Organ wskazał również, że art. 271 ust. 5 Prawo wodne stanowi o liczbie dni w roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, natomiast pozwolenie wodnoprawne określa liczbę zrzutów nie wskazując konkretnej liczby dni, w których dokonywane będą zrzuty. Oznacza to, że środowisko wodne musi wykazywać gotowość do przyjęcia zrzutów z tych przelewów przez cały rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, także wtedy gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej zostały wskazane. Zaskarżoną decyzją organ określił opłatę stałą za szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzenia ścieków z przelewu burzowego kanalizacji sanitarnej do rzeki B. w wysokości 5758,00 zł. Według skarżącego kwestię sporną stanowi "czas wyrażony w dniach" przyjęty przez organ przy wyliczeniu opłaty stałej. Zdaniem sądu problem tkwi w błędnie przyjętej maksymalnej ilości odprowadzanych ścieków. Zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że " jednostkowa stawka opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi". W przedmiotowej sprawie opłata stała została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 293 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 283 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0.07861111 m3/s. W pozwoleniach wodnoprawnych wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) nie określono ilości wyrażonych w m3/s. Ustawodawca nie zadbał o podanie metody tego przeliczenia. W pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w przedmiotowej sprawie zostały określone trzy maksymalne parametry: godzinowy, roczny, dobowy. Każdy z nich po przeliczeniu może być sprowadzony do wymaganej jednostki m3/s. Jednak zadaniem organu powinno być wyjaśnienie w jaki sposób stosować przepisy nowej ustawy do pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych pod rządami ustawy poprzednio obowiązującej, w kontekście możliwości zrealizowania maksymalnych wskaźników z tych pozwoleń wynikających w odniesieniu do obecnie obowiązujących regulacji. W zaskarżonej decyzji za maksymalną ilość odprowadzanych ścieków przyjęto wskaźnik godzinowy, który wynosi 283 m3/h, co przeliczeniu daje 0,078611 m3/s. Organ nie uzasadnił dlaczego do obliczania opłaty stałej za odprowadzanie ścieków uznał maksymalny wskaźnik godzinowy, a nie maksymalny wskaźnik roczny, który w ocenie sądu jest bardziej miarodajny. Wynika, to z faktu, że opłata stała jest opłatą roczną. Natomiast określenie opłaty rocznej bez uwzględnienia maksymalnego zrzutu ścieków lub wód w ujęciu rocznym z wykorzystaniem ilości dopuszczalnych dla m3/h jest sprzeczne z pozwoleniem wodnoprawnym stanowiącym podstawę do obliczenia opłaty stałej. Maksymalna wielkość godzinowa dotyczy poboru chwilowego w przypadkach incydentalnych i nie daje się z niej wyprowadzić dozwolonego rozmiaru poboru rocznego, który w przedmiotowym pozwoleniu wodnoprawnym został określony jako niższy. Skarżący co prawda wskazywał, że ilość ścieków wskazana w pozwoleniu wodnoprawnym nie dotyczy dnia codziennego, ale sytuacji wyjątkowych, wywołanych przez warunki atmosferyczne tj. burze czy nawałnice. Jednak organ słusznie twierdzi, że ilość i jakość ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego będzie miała wpływ na wysokość opłaty zmiennej, a nie stałej. Zgodnie z Prawem wodnym opłata stała pozwala na pokrycie innych kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe, zasobowe i analizę ekonomiczną, przy czym ustawa nie określa celów lub przeznaczenia tej opłaty. Argument organu, że pobiera opłatę za "gotowość środowiska do przyjęcia potencjalnej ilości ścieków" nie wyjaśnia dlaczego z określonych w pozwoleniu wodnoprawnym trzech wskaźników maksymalnych wybrał wskaźnik godzinowy, który jest niezgodny z dopuszczalną maksymalną w pozwoleniu ilością roczną oraz jest najmniej korzystny dla zobowiązanego. Zasadą wynikającą z art. 7a § 1 k.p.a., nakazuje rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości przy wykładni ustawy, na korzyść strony obciążonej obowiązkiem w drodze decyzji. Powyższa zasada jest zgodna z konstytucyjną zasadą in dubio pro libertate. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.