II SA/Wr 608/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ż o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą na ww. decyzję skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym i dodatkowo pracuje na ½ etatu za wynagrodzeniem netto 861 zł. Dodała, że nieregularnie otrzymuje od męża alimenty na dzieci w wysokości 1.600 zł, mieszka u teściów a wydatki jej kształtują się następująco: koszty utrzymania lokalu- 600 zł; koszt wyżywienia, środków czystości, odzież - 850 zł; wizyta u ortodonty córki- 100 zł; dorywcze zatrudnianie opiekunki do młodszej córki- ok. 200 zł; rata kredytu samochodowego (Nissan Note z 2006 r.) i za meble- 1.100 zł. W piśmie z dnia 23 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że skarżąca w 2007 r. został porzucona przez męża i zmuszona została do znalezienia nowego domu oraz spłaty długów męża i na ten cel przeznaczyła większość środków uzyskanych ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Dodał, że teściowie skarżącej udostępnili jej mieszkanie w zamian za jego remont i ponoszenie opłat eksploatacyjnych, jednakże nie jest ona w stanie pokrywać na bieżąco opłat w konsekwencji zadłużenie czynszowe lokalu wynosi ok. 2.500 zł. Poinformował, że nie ma ona dodatkowych źródeł dochodu oprócz wcześniej wymienionego (i z którego komornik zajmuje jej kwotę 431 zł) i tylko doraźnie korzysta z pomocy finansowej rodziców oraz teściów. Wskazał, że skarżąca posiada sprzęt RTV- AGD o wartości 2.500 zł oraz biżuterię o wartości ok. 1.500 zł i jest w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 500 zł. Pełnomocnik podniósł, że sytuacja finansowa skarżącej może się wkrótce diametralnie odmienić na jej korzyść, bowiem od miesiąca skarżąca ma zawartą umowę o pracę na czas określony i oprócz stałego wynagrodzenia będzie otrzymywała prowizję od zawieranych transakcji. Dodał, że wnioskodawczyni nie dochodzi egzekucyjnie alimentów od męża na rzecz dzieci, bowiem egzekucja byłaby nieskuteczna, gdyż formalnie mąż nie posiada majątku i pracy, a poza tym ostatnio rozpoczął on dobrowolną spłatę zaległości alimentacyjnych. Z załączonych do pisma wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na rachunek skarżącej w MultiBanku dokonywane były wpłaty znacznych kwot (np. w dniu 4.11.2008 r.- kwota 2.800 zł; w dniu 5.12.2008 r. - kwota 2000 zł). Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie. Odmowa uwzględnienia wniosku w całości jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawczynię spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zaznaczyć, iż Sąd powziął pewne wątpliwości co do rzetelności złożonych w sprawie oświadczeń, przede wszystkim odnośnie kwestii uzyskiwania przez nią środków finansowych m.in. z tytułu wykonywanej pracy czy otrzymywanych od innych osób (najbliższej rodziny, osób trzecich); faktu rozdysponowania w okresie pół roku kwoty 635.000 zł uzyskanej z tytułu zbycia przedmiotowej nieruchomości (w szczególności, że nie musiała wydać środków na nabycie nowego mieszkania, bowiem takowe użyczyli jej teściowie); faktu nie ponoszenia na razie kosztów zastępstwa prawnego czy okoliczności bycia w trudnej sytuacji materialnej. Nadto wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie wyjaśniła dlaczego musiała spłacać długi męża, skoro nawet nie korzysta z majątku dorobkowego i dlaczego czyniła to z pieniędzy stanowiących jej majątek odrębny (sprzedaną nieruchomość otrzymała w darowiźnie od swoich rodziców); nie wyjaśniła z jakiego tytułu komornik zajmuje jej wynagrodzenie; nie sprecyzowała i nie udokumentowała wysokości ponoszonych niezbędnych wydatków, w szczególności związanych z zajmowanym mieszkaniem; nie przedłożyła dokumentów potwierdzających istnienie wskazywanego we wniosku zadłużenia; nie wyjaśniła również kto wpłaca jej co miesiąc na konto w MultiBanku znaczne środki finansowe, a jeśli jest to ona- to skąd czerpie te środki skoro wykazuje, że jedynym jej dochodem jest wynagrodzenie, które po potrąceniu komorniczym wynosi 430 zł). Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek (w szczególności zaciągniętych na nabycie dóbr konsumpcyjnych) nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Z załączonych do wniosku wyciągów bankowych wynika, iż w okresie toczenia się postępowania w sprawie na koncie skarżącej znajdowały się środki finansowe w wysokości wystarczającej na pokrycie określonego wpisu sądowego od skargi. Sama wnioskodawczyni przyznała, że jest w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 500 zł i nie wykazała, że nie posiada zdolności kredytowej. Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącej i jej męża, więc nawet odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego nie zniosło obowiązku wynikającego z art. 27 KRiO nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji więc nawet istnienie separacji faktycznej nie zwalnia małżonków z obowiązku łożenia na utrzymanie współmałżonka, który utracił zdolność finansową, w tym nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżąca niewykorzystuje w pełni możliwości uzyskania dodatkowego źródła przychodu, które posiada jako samotna matka wychowująca dzieci, bowiem powinna ubiegać się o to, by ojciec dzieci systematycznie uczestniczył w kosztach ich utrzymania, a jeśli nie można tego prawnie i skutecznie od niego wyegzekwować, to powinno wystąpić o alimenty od jego rodziców (dziadków jej dzieci). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.