II SA/Wr 613/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.z dnia ... w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca wraz ze skargą na wyżej oznaczone postanowienie złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że trudna sytuacja finansowa spółki spowodowana jest nie wywiązywaniem się przez jej dłużników z płatności (w tym najemca nieruchomości [głównego składniku majątkowego spółki] zalegający z czynszem ogłosił upadłość). Dodała, że przedmiotowa nieruchomość z uwagi na swoje wady prawne nie budzi zainteresowania nowych najemców i utrudnia to jej sprzedaż. Ponadto prowadzona jest egzekucja (zobowiązania spółki wynoszą ok. 1.500000 zł) z majątku spółki. Spółka poinformowała, że jej prezes nie pobiera wynagrodzenia, spółka nie posiada rachunków bankowych, wartość środków trwałych wynosi 1.100000 zł, a w ubiegłym roku spółka poniosła stratę w wysokości 33.464 zł. Zarządzeniem z dnia 3 października 2014 r. referendarz sądowy przedłużył spółce o 14 dni termin na złożenie dokumentów potwierdzających przedstawioną we wniosku sytuację finansowo- majątkową spółki. W piśmie z dnia 22 października 2014 r. strona skarżąca wniosła o przedłużenie jej terminu do 31 października 2014 r. na dostarczenie wymaganych dokumentów, załączając jednocześnie m.in. umowę spółki, z której wynika (§ 7), że wspólnicy mogą zostać zobowiązani do dopłat i wspólnicy mogą udzielać spółce pożytku. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Strona skarżąca nie wykonała powyższego obowiązku w treści wniosku i nie uczyniła tego również pomimo wezwania, które precyzyjnie wskazywało jakie okoliczności są istotne dla oceny wniosku i jakiego rodzaju dokumenty mogą potwierdzić sytuację finansową strony. Przepisy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel (i że nie ma ich, pomimo iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty. W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona skarżąca zasadniczo nie wykazała żadnymi dowodami istnienia okoliczności, o których wspomina we wniosku. Strona skarżąca nie złożyła w szczególności: rocznych deklaracji podatkowych za ostatnie dwa lata; wyciągu z kont bankowych za ostanie dwa miesiące (niewiarygodnym jest aby spółka takich kont nie posiadała obecnie i wiele lat wczesniej); aktualnego sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat), ewentualnie sprawozdania składanego dla celów statystycznych do GUS; a nadto nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów czy pożyczki o czym mowa w § 7 umowy (w szczególności np. od wspólnika spółki A.)nie przedstawiła oficjalnych dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie wyjaśniła z jakich źródeł strona skarżąca uzyska środki na zapłatę wynagrodzenia swojego pełnomocnika procesowego w przypadku oddalenia skargi i dlaczego z tego samego źródła nie może pokryć np. jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł); nie wskazała dlaczego pomimo przedstawianej jako złej swojej sytuacji finansowej prowadzi nadal działalność gospodarczą i nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości spółki; nie określiła jakiego rodzaju i o jakiej wartości strona skarżąca posiada wierzytelności i na jakim etapie jest ich egzekucja; nie wyjaśniła z jakiego źródła czerpie środki na bieżące "utrzymanie Spółki" i na jakiej zasadzie jej rozlicza, skoro z treści wniosku wynika, że nie prowadzi żadnej dokumentacji finansowej. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu strona skarżąca winna była mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrywania kosztów sądowych i na ten cel zagospodarować środki. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie nienależytym postępowaniem strony przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. Wniosek o kolejne przedłużenie terminu na złożenie dokumentów był nie uzasadniony albowiem większość z żądanych w wezwaniu dokumentów i wyjaśnień nie jest czasochłonne i nie wymaga wizyt w urzędach, gdyż powinny one być w posiadaniu strony wnioskującej. Przy czym wskazać należy, że pomimo, iż formalnie nie przedłużono stronie terminu, z przyczyn obiektywnych strona skarżąca uzyskała ponad miesiąc na przedłożenie dowodów uzasadniających jej żądanie, czego strona jednak nie wykorzystała. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.