II SA/Wr 616/12

WyrokWSA we Wrocławiu2012-12-18

Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Alicja Palus, Anna Siedlecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie budowy ziemnego stawu hodowlanego, który obecnie jest zaniedbany, pozbawiony wody i urządzeń, a jedynie stanowi wgłębienie terenu, jest bezprzedmiotowe?
Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, jakim jest ziemny staw hodowlany, nie staje się bezprzedmiotowe, dopóki istnieją jakiekolwiek pozostałości po tej budowli. Zaniedbanie obiektu, zaprzestanie jego użytkowania, brak niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych czy brak wody i zarybienia nie powoduje utraty przez niego charakteru obiektu budowlanego. Dopóki istnieją pozostałości samowolnie zrealizowanej budowli, przedmiot postępowania nadal istnieje.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy ziemnego stawu hodowlanego. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając, że na działce nr 513 znajduje się jedynie wgłębienie terenowe, a nie staw hodowlany. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na brak aktualnego obiektu budowlanego. Skarżący T.K. kwestionował te rozstrzygnięcia, argumentując, że nawet zaniedbany staw jest nadal obiektem budowlanym i postępowanie nie powinno być umarzane.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. i zasądził od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz T.K. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy ziemnego stawu hodowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz T.K. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) oraz art. 105 § 1 art. 104 kpa, umorzył postępowanie administracyjne dotyczące realizacji ziemnego stawu hodowlanego położonego w K., na działce nr 513, którego właścicielem jest M.W.. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 24 stycznia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie realizacji ziemnego stawu hodowlanego położonego na działce nr 513, AM 1. W dniu 15 lutego 2011 r. podczas oględzin przeprowadzonych przy udziale właściciela wyżej wymienionej działki M.W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. ustalił, że na przedmiotowej działce nie znajduje się staw hodowlany, a jedynie zagłębienie terenowe z wyraźnie uformowanym obwałowaniem, porośnięte gęstą roślinnością z rowem odwadniającym z odpływem, bez jakichkolwiek urządzeń, w jakie powinien być wyposażony staw hodowlany. M.W. oświadczył, że na działce nr 513 nie realizował i nie ma zamiaru realizować ziemnych stawów hodowlanych oraz że około 10 lat temu dokonano na tej działce przemieszczenia mas ziemnych z zamiarem obwałowania części działki celem zapobieżenia napływowi wód opadowych z położonych wyżej terenów. W dniu 12 kwietnia 2011 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w L. wpłynęło pismo A. i T.K., w którym podali, że tereny to mogły być w latach poprzednich wykorzystywane jako stawy, o czym świadczy dokumentacja zdjęciowa z pokazaniem odpływu i dopływu wody do stawu. Z uwagi na fakt, że oględziny przeprowadzono bez udziału wszystkich stron postępowania, podczas kontroli w dniu 19 września 2011 r. stwierdzono, że na terenie przedmiotowej działki istnieje rów dopływowy do działki nr 513 połączony z rowem odwadniającym biegnącym wzdłuż działek nr 502/1 i 505. Rów ten i staw wykonano za zgodą właściciela rowu odwadniającego – A. i T.K.. Według informacji skarżącego, stawy przestały być użytkowane w 2008 r. Powiatowy Inspektor stwierdził, że na terenie działki nr 513 w latach wcześniejszych mógł istnieć staw, o czym świadczy fakt wyraźnego zagłębienia terenu o zróżnicowanej głębokości od 0,5 do 1,20 m z wykonanym obwałowaniem o zróżnicowanej wysokości oraz pozostałością dopływu i odpływu z niecki. W dniu kontroli staw nie był użytkowany, a teren był zaniedbany i porośnięty różnorodną roślinnością. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące realizacji ziemnego stawu hodowlanego położonego w K., na działce nr 513, którego właścicielem jest M.W.. Po rozpatrzeniu odwołania T.K., D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. ustalił obszar oddziaływania obiektu znajdującego się na działce nr 513 i określił krąg stron przedmiotowego postępowania. W dniu 13 marca 2012 r. organ I instancji przesłuchał w charakterze świadków E. i E.W., którzy zeznali, że nie są w stanie potwierdzić, czy przedmiotowy obiekt jest stawem hodowlanym i były odławiane tam ryby oraz że obiekt ten był wyposażony w urządzenia typowe dla stawu. Podczas kontroli w dniu 10 maja 2012 r. Powiatowy Inspektor ustalił, że na działce nr 513 brak jest jakichkolwiek urządzeń świadczących o istnieniu stawu. Teren, na którym wcześniej prawdopodobnie istniał zwykły staw jest porośnięty różnorodną roślinnością, trawami i brak jest jakichkolwiek oznak przeprowadzania prac pielęgnacyjnych, które należałoby wykonywać przy użytkowaniu terenu pod stawy, zwłaszcza hodowlane. Obecny właściciel działki nr 513 oświadczył, że nie ma zamiaru wykorzystywać powyższego terenu jako stawu, a wykonanie we wcześniejszych latach obwałowania terenu miało i ma zapobiegać podtopieniu niżej położonych terenów. Przywołując definicję stawu oraz treść art. 70 ust. 1-2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145, w decyzji przywołano t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), organ I instancji wywiódł, że terminologia zastosowana w Prawie budowlanym nie została zharmonizowana z ustawą Prawo wodne, ponieważ używa pojęcia "ziemny staw hodowlany", a nie "ziemny staw rybny". Biorąc jednak pod uwagę zasadę racjonalności prawodawcy, który ziemny staw hodowlany wymienia w ustawie Prawo budowlane jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, pojęcia te należy traktować jako równoznaczne. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. podał, że pod pojęciem "ziemny staw hodowlany" należy rozumieć staw przeznaczony dla chowu lub hodowli ryb dla celów gospodarczych. Staw jest sztucznym zbiornikiem wodnym, znacznie płytszym od jeziora, nie mającym strefy głębinowej. Podstawowym warunkiem przydatności stawów do hodowli jest możliwość spuszczania wody oraz możliwość całkowitego osuszania dna. Podczas przeprowadzonych kontroli organ I instancji ustalił, że teren, na którym znajdował się przedmiotowy obiekt, obecnie jest mocno zaniedbany z częściowo rozmytymi obwałowaniami, porośnięty wysokimi trawami. Brak jest przeprowadzania od wielu lat niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych, jakie powinien wykonać właściciel stawów hodowlanych i brak jest zarybienia stawu oraz urządzeń służących do nawadniania, doprowadzania i odprowadzania wody, które mogłyby potwierdzić wykorzystywanie terenu jako stawu hodowlanego. Organ I instancji stwierdził, że teren działki nr 513, na którym w latach ubiegłych mógł istnieć staw, obecnie porośnięty jest gęstą roślinnością, od lat nie były na nim przeprowadzane jakiekolwiek prace pielęgnacyjne, utworzyły się niecki bagienne, nie jest wypełniony wodą oraz brak jest jakichkolwiek urządzeń, w które powinien być wyposażony staw. Zdaniem organu, na powyższej działce nie istnieje obiekt budowlany – staw hodowlany. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane, nie zaistniały bowiem przesłanki do nakazania obecnemu właścicielowi działki nr 513 wykonania określonych w Prawie budowlanym obowiązków. Przytoczywszy treść art. 48 ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wywiódł, że organ rozstrzygający sprawę nie miał podstaw do zastosowania powyższych zapisów ustawowych. Podał, że M.W. ubiega się o przekwalifikowanie działki nr 513 w części przeznaczonej na cele rolne na działkę z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową, a wykonane obwałowanie terenu ma zapobiegać podtopieniu niżej położonych terenów. Organ podniósł, że niwelacja terenu sama w sobie, niezwiązana z prowadzeniem prac budowlanych w celu wybudowania obiektu budowlanego, nie jest robotą budowlaną i nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia robót. Jeżeli niwelacja taka nie powoduje zmiany przeznaczenia terenu, w tym funkcji pełnionej przez powierzchnię ziemi danej nieruchomości, nie wymaga żadnych zezwoleń. Powołując się na treść art. 105 kpa oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. doszedł do wniosku, że skoro wgłębienie w ziemi nie ma charakteru urządzenia melioracji wodnych, a tym samym obiektu budowlanego, to nie ma przesłanek przewidzianych w art. 48 lub 49b Prawa budowlanego do wydawania decyzji nakazującej jego rozbiórkę. Postępowanie w sprawie budowy na terenie działki nr 513 w K. ziemnego stawu hodowlanego jest zatem bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący T.K., zarzucając jej niezgodność z obowiązującym prawem. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył podjęte z urzędu postępowanie w sprawie realizacji na terenie działki nr 513 w K. ziemnego stawu hodowlanego. Podkreślił, że zastosowany przepis obliguje organ administracji publicznej do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy z jakiejkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Zdaniem organu, w sprawie tej bezprzedmiotowość taka zaistniała, a wynika ona z faktycznego braku przedmiotu postępowania – nie stwierdzono bowiem w rozpatrywanym przypadku naruszeń przepisów Prawa budowlanego i ustalono, że w stosunku do znajdującej się w K. działki nr 513 nie można mówić o lokalizacji na jej terenie obiektu budowlanego typu ziemny staw hodowlany. Zaznaczając, że świadkowie potwierdzili istnienie stawu na działce nr 513 jeszcze w 2006 r. Wojewódzki Inspektor wskazał, że w toku oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 10 maja 2012 r. nie odnotowano istnienia na jej terenie obiektu budowlanego, który można byłoby uznać za ziemny staw hodowlany, a istniejące na wspomnianej działce wgłębienie w ziemi nie ma cech ziemnego stawu hodowlanego. Zagłębienie to nie wykazuje żadnej regularności, ma częściowo rozmyte obwałowania, nie jest zarybione, ani wypełnione wodą, lecz stanowi porośnięty wysokimi trawami suchodół. Nie stwierdzono, aby wyposażone było w typową dla stawu hodowlanego infrastrukturę. Organ II instancji stwierdził, że ustalenia te potwierdził sam skarżący w "uwagach do zgromadzonych akt sprawy" z dnia 15 maja 2012 r. wskazując, że właściciel działki "zlikwidował dopływ wody poprzez zasypanie rowu, a odpływ poprzez zasypanie wlotu i wylotu leżaka", a także, iż "usunięto rurę piętrzącą wodę w stawie oraz klatkę metalową do przechowywania ryb, która znajdowała się wewnątrz stawu". D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że oględziny działki nr 513 z dnia 15 lutego 2011 r. oraz 19 września 2011 r. nie mogą zostać uznane za dowód w sprawie, gdyż przeprowadzono je z naruszeniem art. 10 § 1 kpa. Zaznaczając, że faktu istnienia w przeszłości na terenie działki nr 513 ziemnego stawu hodowlanego nie kwestionują organy obu instancji, Wojewódzki Inspektor podał, że przedmiotem postępowania w sprawie samowoli budowlanej jest aktualnie istniejący obiekt budowlany, a nie obiekt, który istniał kiedyś, czy też stan sprzed lat obiektu istniejącego nadal. W ocenie organu odwoławczego, nie ma obecnie podstaw do uznania, że na terenie działki nr 513 znajduje się ziemny staw hodowlany. Skoro bowiem taki obiekt budowlany znajdowałby się na tej działce, a byłby jedynie zaniedbany i nieużytkowany, to wznowienie jego użytkowania nie wymagałoby szczególnego nakładu pracy i wystarczyłoby wykonanie podstawowych prac porządkowych, po których można by napuścić do stawu wodę, a następnie go zarybić. Tymczasem aby prowadzenie hodowli ryb na działce nr 513 było obecnie możliwe, należałoby wykonać staw od nowa. W opinii Wojewódzkiego Inspektora, tak przedstawiający się stan faktyczny sprawy nie uzasadnia dalszej ingerencji organów nadzoru budowlanego. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za słuszne stanowisko organu I instancji, że okoliczności badanej sprawy wypełniają dyspozycję art. 105 § 1 kpa. Ustosunkowując się do argumentów odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że w aktach sprawy nie ma zaświadczenia z Urzędu Gminy powołanego przez skarżącego, a więc organ I instancji nie mógł oprzeć na nim kwestionowanego rozstrzygnięcia. Gdyby zaś przyjąć, że skarżący miał na myśli wniosek M.W. z dnia 27 kwietnia 2011 r. o zmianę zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to i ten dokument nie stanowił przesłanki do umorzenia postępowania. W odniesieniu do zarzutu zacierania dowodów w sprawie poprzez wykonanie podczas oględzin zdjęć czarno-białych zamiast kolorowych organ odwoławczy stwierdził, że jest to bezpodstawne oskarżenie organu o mataczenie, nie znajdujące potwierdzenia w świetle załączonych do odwołania fotografii w kolorze, które przedstawiają stan działki nr 513 w niczym nie odbiegający od ustalonego przez organ I instancji i zobrazowanego zdjęciami czarno-białymi. Wojewódzki Inspektor wywodził następnie, że nieuzasadnione i pozbawione sensu byłoby orzekanie o prawach i obowiązkach stron postępowania dotyczącego określonego obiektu budowlanego opierając się wyłącznie na dokumentacji, która nie odzwierciedla rzeczywistego stanu tego obiektu, w tym np. jego likwidacji. Stąd tak istotnym jest dowód w postaci oględzin. Organ II instancji wyjaśnił, że przepisy Prawa budowlanego nie mają charakteru represyjnego, a organy nadzoru budowlanego nie są organami ścigania. Prowadzone przez nadzór budowlany postępowania nie mają na celu karanie sprawców samowoli budowlanych, tym bardziej wówczas, gdy wykonany samowolnie obiekt budowlany uległ likwidacji, lecz weryfikację realizowanych robót budowlanych oraz istniejących obiektów budowlanych pod kątem ich zgodności z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi. Na powyższą decyzję T.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej przepisy art. 7, 75, 77 i 105 kpa oraz art. 48 i 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego i o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podkreślił, że Prawo budowlane nie zawiera definicji stawu ani zbiornika wodnego, jednak w myśl art. 3 pkt 3 tej ustawy, budowlą jest każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, a zatem staw będąc zbiornikiem wodnym jest budowlą bez względu na to, czy zostanie nazwany ziemnym stawem hodowlanym czy stawem ziemnym. Oświadczając, że przed wykonaniem w 2002 r. stawu teren był wykorzystywany do wypasu bydła i wskazując, że podczas aktualizacji mapy w 2008 r. do celów projektowych staw został naniesiony na mapę, skarżący podał, że staw został naniesiony w takim zakresie, jak istnieje obecnie, tylko że została z niego spuszczona woda, dno i brzegi porosły trawami, grobla w niektórych miejscach jest zniszczona na skutek podmywania wodą. Skarżący podniósł, iż to, że staw nie jest obecnie napełniony wodą, jest zaniedbany, porośnięty trawą, z niedbale wykonanymi groblami, nie przekreśla faktu, że obiekt taki został wybudowany z naruszeniem prawa. Spuszczenie wody ze zbiornika nie oznacza, że zbiornik został zlikwidowany. Co do "utraty przez zbiornik charakteru obiektu budowlanego" skarżący, przytaczając stwierdzenie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. zawarte w decyzji z dnia [...] r. nr [...], wywodził, że zaniedbanie przez właściciela należącego do niego obiektu budowlanego, jak również zaprzestanie korzystania z niego, brak przeprowadzenia niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych, jakie powinien wykonywać właściciel stawu hodowlanego oraz brak wypełnienia wodą i zarybieniem stawu, nie oznacza, że obiekt ten obiektem być przestał. "Wszak wielorodzinny budynek mieszkalny, na przykład, wyłączony z użytkowania z uwagi na stan techniczny zagrażający życiu ludzi – zaniedbany zatem przez właściciela w stopniu wykluczającym korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem i w związku z tym nie użytkowany – nie traci charakteru obiektu budowlanego, a tym samym nie czyni ingerencji służb nadzoru budowlanego, w przypadkach prawem przewidzianych, nieuzasadnioną i nieuprawnioną. Podstawą do jej zaniechania nie jest również oświadczony przez właściciela działki brak woli korzystania z obiektu w przyszłości", gdyż "dopóki obiekt istnieje, dopóty może stanowić przedmiot postępowania z zakresu prawa budowlanego bez względu na stan zastany". Skarżący podniósł, że obiekt istniejący na działce nr 513 jest nadal obiektem budowlanym, zlikwidowane zostały tylko urządzenia typowe dla stawu ziemnego hodowlanego oraz zasypane rowy doprowadzające i odprowadzające wodę. Teren nie został przywrócony do stanu poprzedniego. Podczas wykonania stawu zostały naruszone stosunki wodne terenu i przy likwidacji stawu problem ten także należałoby uwzględnić. Polemizując z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, że nie zna M.W., więc nie mógł go mieć na myśli pisząc odwołanie. Oświadczył, że nie zarzucał organowi I instancji zacierania dowodów, lecz napisał, że zdjęcia czarno-białe nie pokazują stanu faktycznego. Dołączając kolorowe fotografie w celu udowodnienia, że rowy zostały świeżo zasypane, podał, że było to zacieranie dowodów, że staw ma dopływ i odpływ, ale ten zapis dotyczył inwestora. Zdaniem skarżącego, postępowanie organu I instancji było stronnicze, gdyż organ ten przyjmował za dowód jedynie oświadczenia obecnego właściciela, natomiast nie brał pod uwagę innych dowodów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem podlegała uwzględnieniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), a procedurę ich podejmowania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, ilekroć w ustawie jest mowa o budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Przepis art. 105 § 1 kpa stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Stosownie do art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Mając na uwadze treść powyższych unormowań stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przytoczonych przepisów. W rozpatrywanej sprawie w istocie jest poza sporem, że na przedmiotowej działce znajdował się ziemny staw hodowlany, będący budowlą zrealizowaną warunkach samowoli budowlanej. Obecnie na działce tej jest wgłębienie w ziemi, które nie wykazuje żadnej regularności, ma częściowo rozmyte obwałowania, nie jest zarybione, ani wypełnione wodą i stanowi porośnięty wysokimi trawami suchodół. Aktualnie nie jest ono wyposażone w typową dla stawu hodowlanego infrastrukturę, a rowy doprowadzające i odprowadzające wodę zostały zasypane. W ocenie organów obu instancji, obecnie istniejące wgłębienie w ziemi nie ma charakteru urządzenia melioracji wodnych, a tym samym obiektu budowlanego, nie ma więc przesłanek przewidzianych w art. 48 lub 49b Prawa budowlanego do wydawania decyzji nakazującej jego rozbiórkę. Postępowanie w sprawie budowy na terenie działki nr 513 w K. ziemnego stawu hodowlanego jest zatem bezprzedmiotowe. Stanowisko powyższe nie jest prawidłowe. Dopóki zrealizowana samowolnie budowla nie zostanie całkowicie zlikwidowana, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. W niniejszej sprawie konieczne było ustalenie, jaki był stan przedmiotowej działki przed wybudowaniem stawu i stan ten należało porównać ze stanem aktualnie istniejącym. Dopiero ustalenie, że stan obecny jest taki sam jak przed zrealizowaniem samowolnie obiektu budowlanego, pozwoliłoby na uznanie, że postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie zrealizowanej budowli jest bezprzedmiotowe. Z ustaleń poczynionych w rozpatrywanej sprawie wynika jednak, że samowolnie wybudowany staw nie został całkowicie zlikwidowany. Dopóki istnieją jakiekolwiek pozostałości samowolnie zrealizowanej budowli, przedmiot postępowania nadal istnieje. Nie można zgodzić się z organem odwoławczym, iż nie ma obecnie podstaw do uznania, że na terenie działki nr 513 znajduje się ziemny staw hodowlany. Skoro bowiem – jak stwierdził organ – taki obiekt budowlany znajdowałby się na wspomnianej działce, a byłby jedynie zaniedbany i nieużytkowany, to wznowienie jego użytkowania nie wymagałoby szczególnego nakładu pracy i wystarczyłoby wykonanie podstawowych prac porządkowych, po których można by napuścić do stawu wodę, a następnie go zarybić. Tymczasem aby prowadzenie hodowli ryb na działce nr 513 było obecnie możliwe, należałoby wykonać staw od nowa. W opinii Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, tak przedstawiający się stan faktyczny sprawy nie uzasadnia dalszej ingerencji organów nadzoru budowlanego. Fakt, że aby prowadzenie hodowli ryb na działce nr 513 było obecnie możliwe należałoby wykonać staw od nowa, nie oznacza, że samowolnie wykonany staw przestał istnieć. Jak trafnie wywodził D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. w przywołanej w skardze decyzji z dnia [...] r. nr [...], zaniedbanie przez właściciela należącego do niego obiektu budowlanego, jak również zaprzestanie korzystania z niego, brak przeprowadzenia niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych, jakie powinien wykonywać właściciel stawu hodowlanego oraz brak wypełnienia wodą i zarybieniem stawu, nie oznacza, że obiekt ten przestał być obiektem budowlanym skoro są jego pozostałości. Tak samo bowiem jak postępowanie dotyczące samowolnie wykonanego budynku mieszkalnego nie jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy budynek ten z uwagi na zły stan techniczny nie może być wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, gdy jest np. pozbawiony drzwi, okien, komina itp. i nie będzie nadawał się do zamieszkania, a żeby było możliwe zamieszkanie na działce, na której jest taki obiekt konieczne byłoby wybudowanie nowego budynku, tak i fakt, że ziemny staw hodowlany nie posiada elementów decydujących o jego charakterze jako stawu hodowlanego i istnieją tylko pozostałości po nim, nie powoduje, że brak jest przedmiotu postępowania w sprawie samowolnej budowy tego stawu. W tej sytuacji uznać należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przytoczonych wyżej przepisów, a w szczególności z naruszeniem art. 105 § 1 kpa, gdyż postępowanie administracyjne w sprawie budowy na terenie działki nr 513 w K. ziemnego stawu hodowlanego nadal ma swój przedmiot. Powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło