II SA/Wr 619/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant starszy specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 14 czerwca 2024 r. nr NRŚ-OR.7534.1.2024.MP w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości gruntowej oddala skargę w całości. Decyzją z 28.05.2020 r. Wójt Gminy C., po rozpatrzeniu m.in. wniosku O. M. (dalej: strona lub skarżąca), zatwierdził projekt podziału nieruchomości, w tym działek nr [...] i nr [...], AM-[...], obręb Ł., z których wydzielono m.in. działki nr [...] i nr [...], z przeznaczeniem pod drogi publiczne. Decyzja podziałowa stała się ostateczna z dniem 29.05.2020 r. Pismem z 27.03.2023 r. O. M. wystąpiła do Starosty Powiatu Wrocławskiego z wnioskiem o ustalenie odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. W ten sposób zainicjowanym postępowaniu Starosta zlecił rzeczoznawcy majątkowemu D. W. sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości składającej z działek nr [...] i [...]. Po przedłożeniu do akt operatu szacunkowego z 22.06.2023 r. Starosta pismem z 12.07.2023 r. powiadomił o tym fakcie strony postępowania oraz wyznaczył na dzień 22.08.2023 r. rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawcy majątkowego. Uwagi do operatu szacunkowego wniosła Gmina C. W trakcie przeprowadzonej w dniu 22.08.2023 r. rozprawy O. M. oraz przedstawiciel Gminy C. złożyli kolejne uwagi do operatu szacunkowego oraz zobowiązali się do wykonania kontroperatów. Przy piśmie z 29.08.2023 r. Gmina poinformowała o rezygnacji ze sporządzenia operatu. Zawiadomieniem z 15.09.2023 r. Starosta poinformował strony postępowania o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 15.12.2023 r. z uwagi na sporządzenie kontroperatu szacunkowego i umożliwienie stronom zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego. Przy piśmie z 21.09.2023 r. O. M. przedłożyła sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego K. K. operat szacunkowy datowany na dzień 18.09.2023 r. W związku ze złożeniem kontroperatu, przy piśmie z 11.10.2023 r., Starosta zwrócił się do Urzędu Gminy K. o przesłanie wypisu z miejscowego planu dla działki nr [...] obręb B. na dzień 13.04.2023 r. (dzień sprzedaży) w celu konfrontacji przeznaczenia nieruchomości wziętej do analizy i zamieszczonej w operacie szacunkowym. Przy piśmie z tego samego dnia Starosta przekazał kontroperat Gminie C., w celu zapoznania się z jego treścią i zgłoszenia w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia ewentualnych uwag. Pismem z 27.10.2023 r. Gmina C. złożyła uwagi do operatu z 18.09.2023 r. Wskazała w nich na wątpliwości dotyczące zastosowania przez rzeczoznawcę majątkowego rozporządzenia z 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (dalej: rozp.2004), które to akt prawny utraciło moc z dniem 08.09.2023 r. Ponadto podniesiono wątpliwości dotyczące wybranej do porównania transakcji dotyczącej działki nr [...] obręb D., która dotyczyła sprzedaży w trybie bezprzetargowym na rzecz właściciela nieruchomości sąsiedniej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. Zawiadomieniem z 15.11.2023 r. Starosta poinformował strony postępowania, że złożony kontroperat opracowany został na podstawie nieaktualnego rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości oraz zawiera nieprawidłowości w doborze transakcji nieruchomościami podobnymi. Wskazano, że jedna z nieruchomości opisanych i wziętych do porównania dotyczy sprzedaży na polepszenie zagospodarowania działki sąsiedniej. Wobec powyższego organ zakreślił termin 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia na zgłaszanie ewentualnych uwag do zgromadzonego materiału dowodowego. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi O. M. w dniu 24.11.2023 r. Kolejnym zawiadomieniem z 15.12.2023 r. Starosta poinformował strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 30.01.2024 r. Jako przyczynę zwłoki w załatwieniu sprawy w terminie organ wskazał na sporządzenie kontroperatu szacunkowego, umożliwienie stronom wniesienia uwag oraz zapoznanie się z całością zgromadzonego materiału dowodowego. Powyższe zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi O. M. w dniu 27.12.2023 r. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że w dniu 05.01.2024 r. złożony został w siedzibie Starostwa poprawiony kontroperat autorstwa K. K., który to dokument uwzględniał rozporządzenie z 05.09.2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (dalej: rozp.2023). Ponadto złożono do akt stanowisko rzeczoznawcy majątkowego dotyczące zastrzeżeń zgłoszonych przez Gminę C. Rzeczoznawca wskazał na bezzasadności tych zastrzeżeń. Wyjaśnił, że do wyceny załączył fragment rysunku planu miejscowego i podał opis przeznaczenia działki nr [...]: pod publiczną komunikację, symbol KL (str. 2 załączonej kopii aktu notarialnego). Gmina D. sprzedała ten grunt osobie fizycznej "na polepszenie zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej" (str. 4 kopii aktu notarialnego), zdaniem rzeczoznawcy, ignorując przepisy miejscowe, które sama uchwaliła. Wskazał, że przeznaczenie spornej działki jest wyraźnie określone w planie miejscowym (komunikacja publiczna) i dlatego miał pełne prawo do przyjęcia tej nieruchomości do porównania. Wydaną tego samego dnia decyzją nr 10/2024, Starosta orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 140.196,00 zł na rzecz O. M. z tytułu utraty prawa własności nieruchomości gruntowej, w związku z przejściem z mocy prawa, na rzecz Gminy C., prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] oraz nr [...]. Organ I instancji uznał za spełnione wszystkie przesłanki ustalenia i wypłaty odszkodowania w procedowanym trybie. Za wiarygodny dowód co do wartości działek nr [...] i nr [...] organ uznał pozyskany z urzędu operat szacunkowy z 22.06.2023 r., a przedłożonemu przez O. M. operatowi szacunkowemu z 18.09.2023 r. odmówił wartości dowodowej, ze względu na sporządzenie go na podstawie nieaktualnych przepisów prawa oraz wykorzystaniem w wycenie transakcji dotyczącej nieruchomości nabytej pod poszerzenie nieruchomości sąsiedniej. Od tej decyzji odwołała się O. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołująca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: 1). art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez podejmowanie w toku postępowania działań zmierzających od ograniczenia prawa przysługującego stronie, poprzez nienależyte zebranie oraz rozpoznanie materiału dowodowego, nieuwzględnienie części zebranego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę, przemilczenie dowodów znanych organowi z urzędu; 2). art. 10 k.p.a., poprzez faktyczne uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego przez organ materiału dowodowego, poprzez nierozpoznanie oraz nieustosunkowanie się do dowodów przedstawionych w dniu 05.01.2024 r.; 3). art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie oceny poszczególnych dowodów w oderwaniu od siebie, braku ustosunkowania się do materiału dowodowego przedstawionego przez stronę w dniu 05.01.2024 r., co miało kluczowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy; 4). art. 107 § 1 pkt 1 oraz 107 § 1 pkt 7 k.p.a., poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji pełnego oznaczenia organu administracji publicznej w zakresie wskazania jego siedziby oraz niewłaściwe pouczenie strony o prawie do odwołania się od decyzji, nie wskazując adresu organu, na który należy złożyć odwołanie; 5). art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., poprzez brak własnoręcznego podpisu pracownika organu I instancji upoważnionego do wydania decyzji, jako że pracownik podpisujący zaskarżoną decyzję ograniczył się do parafy, nie spełniającej funkcji podpisu własnoręcznego. W uzasadnieniu odwołania jego autor uwypuklił fakt złożenia w dniu 05.01.2024 r. poprawionego operatu wraz ze stanowiskiem rzeczoznawcy majątkowego. Na tej podstawie zarzucił organowi I instancji brak uwzględnienia całości materiału dowodowego. Wskazał, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji nie zapoznał się z tym dokumentami przy wydaniu decyzji i tym samym naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Podkreślił, że rzeczoznawca majątkowy wykonał korektę do kontoperatu, poprzez uwzględnienie przepisów rozp.2023. Ponadto pełnomocnik wskazał na nieprawdziwość zarzutu dotyczącego nieprawidłowości kontroperatu poprzez porównanie niewłaściwych nieruchomości. Rzeczoznawca wykazał bowiem, że wzięta do porównania nieruchomość, której organ I instancji zarzuca brak charakteru przeznaczenia na drogi lokalne, faktyczne posiada takie przeznaczenie. Potwierdzeniem tego jest wyrys z miejscowego planu. Zarzucając organowi I instancji naruszenie czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu pełnomocnik zwrócił uwagę na okoliczności dotyczące odmowy przyjęcia stanowiska odwołującej co do zebranego materiału dowodowego podczas osobistej wizyty w siedzibie organu, co skutkowało koniecznością przygotowania pisma, które złożono na biurze podawczym organu w dniu 05.01.2024r. Pomimo pewnego opóźnienia w tym zakresie, co wiązało się z okresem świątecznym, zdaniem pełnomocnika, organ I instancji powinien z tej racji, że posiadał z urzędu informacje dotyczące zgłoszonych podczas osobistej wizyty zastrzeżeń, uwzględnić stanowisko strony podczas wydawania decyzji. Wskazano przy tym, że strona również w rozmowie telefonicznej informowała organ o fakcie oczekiwania na poprawiony kontroperat, co nie zostało uwzględnione. Wobec tego zwrócono uwagę na odmienność traktowania przez organ I instancji stron postępowania, ponieważ Gminie C. dano ponad trzy miesiące na przedłożenie własnego operatu, a w tym czasie organ wydłużał terminy rozpoznania sprawy. Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie uczynił również zadość wymogom formalnym decyzji określonym w art. 107 k.p.a., poprzez niewłaściwe określenie organu wydającego decyzję, poprzez brak wskazania miejsca siedziby organu wydającego decyzję, jak i niewłaściwe pouczenie strony o prawie do odwołania się od decyzji, nie wskazując adresu organu, na który należy złożyć odwołanie. W całej treści wydanej decyzji nie została ani razu wskazana siedziba organu I instancji, co prowadzi zarówno do naruszenia art. 107 k.p.a., jak i utrudnia i ogranicza prawo do złożenia odwołania, tym samym prawa do należytego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Ponadto, decyzja nie została opatrzona pełnym podpisem osoby upoważnionej do jej wydania, a jedynie została opatrzona parafą, która zgodnie z doktryną oraz orzecznictwem nie stanowi podpisu, czyniącego zadość wymaganiom przepisów k.p.a. Wojewoda Dolnośląski decyzją z 14.06.2024 r. (nr NRŚ-OR.7534.1.2024.MP), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Wojewody podzielił on stanowisko Starosty co do zaistnienie skutku decyzji podziałowej, w postaci przejęcia z mocy prawa, prawa własności gruntu wydzielonego pod drogę publiczną. Dalej wskazał, że złożenie wniosku inicjującego postępowanie odszkodowawcze, poprzedziły bezskuteczne negocjacje pomiędzy O. M. a Gminą C. Sporną w sprawie okazała się kwestia wysokości należnego odszkodowania. W ocenie Wojewody, wbrew zarzutom odwołania wiarygodny dowód w sprawie stanowi pozyskany z urzędu operat szacunkowy z 22.06.2023 r. Mocy dowodowej należało natomiast odmówić operatowi szacunkowemu przedłożonemu przez O. M., w skorygowanej wersji z 09.11.2023 r. Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotem wyceny jest nieruchomość gruntowa przeznaczona pod drogę publiczną, na której w dniu wydania decyzji podziałowej znajdowały się części składowe w postaci nasadzeń stanowiących kukurydzę. Żaden z rzeczoznawców majątkowych nie zlokalizował na rynkach lokalnym i regionalnym nieruchomości podobnych zawierających podobne części składowe. Wobec czego, w każdym z przedłożonych opracowań odrębnie określono wartość rynkową gruntu i odrębnie wartość części składowych, co przewiduje art. 135 ust. 2 u.g.n. Ponadto, biorąc pod uwagę, że przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości jest zgodne z celem wywłaszczenia, obydwoje rzeczoznawców przyjęło, że z perspektywy weryfikacji zasady korzyści (art. 134 ust, 2 i 3 u.g.n.), nie było konieczności przeprowadzenia odrębnych wycen według alternatywnych przeznaczeń. Analizując operat szacunkowy z 22.06.2023 r. Wojewoda wskazał, że do oszacowania wartości prawa własności gruntu rzeczoznawca majątkowy wykorzystał podejście porównawcze, metodą korygowania ceny średniej. Określając wartość nieruchomości w celu ustalenia odszkodowania za działkę drogową biegła poddała ocenie możliwość wyszacowania działki przy uwzględnieniu transakcji mających miejsce na terenie rynku lokalnego. Wobec braku takich transakcji na tym terenie, zakres badania biegła przeprowadziła analizę rynku regionalnego, w okresie od początku 2019 r. do dnia sporządzenia operatu. Takie działanie organ odwoławczy uznał za prawidłowe. Wskazał, że na badanym obszarze biegła zlokalizowała 5 nieruchomości podobnych, położonych na terenie gmin C., K., W., D. i O. - o cenach jednostkowych 1 m²: maksymalnej 105,00 zł, minimalnej 49,63 zł i średniej 63,81 zł (zob. str. 14-15 i 16, w tym tabela 8.2.1.). Wycenę sporządzono według cen netto (zob. str. 20, pkt 11.1.2.). Dokonując szczegółowej weryfikacji wykonanych szacunków, Wojewoda wskazał, że biegła ustaliła jakie cechy rynkowe i w jakim zakresie (procentowej wadze) wpływają na wartość nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne (str. 17-18) - "lokalizacja" (35%), "wielkość miejscowości" (25%), "sąsiedztwo" (20%) oraz "dostęp komunikacyjny" (20%). Dalej, korzystając z cen minimalnej, maksymalnej i średniej, biegła określiła zakresy współczynników korygujących w ramach których dokonano korekty cech rynkowych wycenianego gruntu, poprzez przyporządkowanie im wartości adekwatnych do oceny, odrębnie dla każdej z ww. działek. Następnie sumy współczynników korygujących wycenianych parcel przemnożono przez cenę średnią, co pozwoliło ustalić wartość rynkową 1 m² gruntu (str. 19-21), która wobec identycznych ocen cech rynkowych była taka sama dla obydwu działek (63,81 zł/m² 1,2551 = 80,09 zł/m²). Po uwzględnieniu powierzchni wycenianych parcel ich szacunkowa wartość wyniosła: nr [...] - 54 061,00 zł ([...] m²) i nr [...] - 84 975,00 zł ([...] m²). Łącznie wartość prawa własności gruntu wyniosła 139 036,00 zł. Wartość części składowych określono na str. 22 operatu na kwotę 1160,00 zł. Dokonano tego z uwzględnieniem powierzchni upraw, średniej wysokości plonów kukurydzy w 2020r., jej średniej ceny w maju 2023 r. i kosztów zbioru. W efekcie wartość odtworzeniowa nieruchomości wyniosła 140 196,00 zł. Po przeprowadzeniu powyższej analizy organ odwoławczy uznał za prawidłowy każdym istotny i weryfikowany element operatu. W ramach analizy rynku, przyjętej metodyki wyceny, a także związanej z nimi selekcji materiału porównawczego, biegła prawidłowo uwzględniła stan nieruchomości z dnia wydania decyzji podziałowej, a także kryteria podobieństwa, w szczególności z uwzględnieniem przeznaczenia w obowiązującym wówczas planie miejscowym. Pozytywną ocenę organ odwoławczy wydał w zakresie wyliczeń matematycznych, a także logicznego i spójnego zastosowania przez rzeczoznawcę założeń dotyczących jakości poszczególnych cech rynkowych. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że operat z 22.06.2023 r. może stanowić dowód co do wartości prawa własności nieruchomości w granicach działek nr [...] i nr [...]. Weryfikując poprawność kontroperatu sporządzonego na zlecanie odwołującej się strony Wojewoda stwierdził jego poprawność w zakresie zastosowania przepisów rozp.2023. Przy jego sporządzeniu biegły zastosował podejście porównawcze, metodą porównywania parami. Wojewoda przedstawił zasadny przeprowadzenia takiej metodologii wyceny. Na tej podstawie uznał, że kontroperat - ani w wersji pierwotnej z 18.09.2023 r., ani skorygowanej z 09.11.2023 r., nie spełnia wymogów przewidzianych w przepisach rozp.2023. Nie mógł zatem stanowić podstawy ustalenia odszkodowania przez organ I instancji oraz nie może jej stanowić w postępowaniu odwoławczym. W tym zakresie organ II instancji wskazał, że cena transakcyjna nieruchomości porównawczej Lp. 4, Tab. 1, wynosząca 4 428 zł (str. 11), nie jest ceną netto lecz brutto, zgodnie z wyciągiem z aktu notarialnego cena netto w rzeczywistości wynosiła 3 600 zł. Taki błąd skutkował zawyżeniem ceny jednostkowej 1 m² nieruchomości. Z kolei nieruchomość porównawcza Lp. 5, Tab. 1, opisana jako przeznaczona pod drogę publiczną z symbolem [...]KDL (str. 11), zgodnie z wyciągiem z aktu notarialnego miała mieszane przeznaczenie obejmujące również tereny: [...]U - zabudowy usługowej i [...]MN – zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wobec takich ustaleń organ odwoławczy wskazał, że obydwie nieruchomości wykorzystano do bezpośrednich porównań, co oznacza, że ich udział w wycenie wpłynął na wynik końcowy. W konsekwencji za nieprawidłowe organ odwoławczy uznał również ustalenia dotyczące doboru cech rynkowych, a także ich wag i skali ocen, ponieważ oparte zostały na wadliwym zbiorze nieruchomości. Nie bez znaczenia dla oceny kontroperatu, jako niemogącego stanowić obiektywnego dowodu w sprawie w rozumieniu art. 7 k.p.a., został uznany fakt, że obydwa błędy dotyczyły nieruchomości porównawczych o najwyższych cenach jednostkowych. Wbrew zatem argumentacji odwołującej się, to nie operat pozyskany z urzędu zaniża wartość nieruchomości, lecz kontroperat ją zawyża. Jednocześnie organ zaznaczył, że opisane wady kontroperatu zostały w sposób niepodważalny wykazane dokumentami złożonymi do akt przez autora tego opracowania i zlecającą jego wykonanie stronę. Dlatego za bezcelowe uznano występowanie do rzeczoznawcy o dodatkowe wyjaśnienia. Jednocześnie, dysponując prawidłowym operatem szacunkowym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do pozyskania dodatkowej opinii określającej wartość nieruchomości. Z opisanych względów nie znalazł również podstaw do zlecenia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych oceny operatu lub operatów, w trybie art. 157 u.g.n. Z uprawnienia takiego nie skorzystała również żadna ze stron, które pouczono o istnieniu takiej możliwości. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdza, że nie mogły one skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Nie doszło do naruszenia przepisów art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., ponieważ przyjęty za dowód w sprawie operat z 22.06.2023 r., jako zgodny z przepisami prawa i zasadami logiki uznany został za obiektywnie wiarygodny, a odmowa przyznania mocy dowodowej kontroperatowi, nawet po korekcie i pomimo wyjaśnień jego autora i tak była uzasadniona, wobec jego obiektywnych wad. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu okoliczności związanych ze złożeniem poprawionego operatu wraz z wyjaśnieniami rzeczoznawcy w siedzibie organu w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. 05.01.2023 r., Wojewoda wskazał, że z dekretacji na pieczęci wpływu wynika, że do pracownika prowadzącego sprawę przedłożone wówczas dokumenty zostały przekazane w dniu 08.01.2024 r. W ocenie Wojewody, potwierdza to okoliczność, że w zakresie właściwości wewnętrznej do rozpatrzenia niniejszej sprawy - w chwili wydawania decyzji, rozumianej jako złożenie podpisu - organ I instancji nie znał treści tych dokumentów. Ponadto zauważono, że skorygowany kontroperat wraz z wyjaśnieniami jego autora zostały złożone do akt sprawy po upływie terminu wyznaczonego w zawiadomieniu z 15.11.2023 r. (doręczonym odwołującej się w dniu 24.11.2023 r.), tj. po 01.12.2023 r. Wydanie decyzji bez uwzględnienia tych dokumentów nie stanowiło zatem naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Ponadto nawet gdyby przyjąć, że pominięcie skorygowanego kontroperatu i wyjaśnień jego autora naruszało powołane w odwołaniu przepisy, to według Wojewody, wobec wykazanych wad tego opracowania, nie miało to żadnego znaczenia dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nie doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. Zdaniem Wojewody, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia przepisów art. 107 § 1 pkt 1 i pkt 1 k.p.a., albowiem nie ma prawnego wymogu wskazania w treści decyzji miejsca siedziby i adresu organu. Brak wskazania w zaskarżonej decyzji pełnego oznaczenia organu administracji publicznej, czy to w ramach oznaczenia organu administracji publicznej, czy pouczenia w jakim trybie służy odwołanie, w szczególności pomimo braku tych elementów, nie budzi żadnych wątpliwości jaki organ wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie, a profesjonalny pełnomocnik odwołującej się, złożył środek zaskarżenia pod właściwym adresem. Nadto organ wskazał, że wobec faktu, że podpis pracownika organu I instancji upoważnionego do wydania decyzji uzupełnia jego pieczęć, które wspólnie zawierają wszystkie elementy przewidziane w art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., tj. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego, nie doszło również do naruszenia tego przepisu. Skargę na powyższą decyzję wniosła O. M., reprezentowana przez pełnomocnika, żądając uchylenia decyzji Wojewody oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty, a także zasądzenia kosztów postępowania. W skardze zarzucono Wojewodzie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieść istotny wpływ na wynika sprawy, tj.: 1). art. 7, w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a., polegające na: - uznaniu, że organ I instancji poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe, uznanie, że nie stanowiło uchybienia odmówienie przez organ I instancji stronie złożenia wyjaśnień wraz z ustosunkowaniem się do zebranego materiału dowodowego ustnie do protokołu kilkukrotnie w miesiącu grudniu 2023 r., to jest przy zachowaniu przewidzianego terminu, co doprowadziło do konieczności złożenia przez stronę pism osobiście poprzez biuro podawcze organu I instancji w dniu 05.01.2024 r.; - uznaniu za brak naruszenia prawa nieuwzględnienie przez organ I instancji materiału dowodowego z 05.01.2024 r., co doprowadziło do naruszenia obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, doprowadzenie do naruszenia interesu prawnego, poszkodowaniu finansowym strony poprzez zaniżenie kwoty odszkodowania przyznanego za wywłaszczenie z nieruchomości; 2). art. 107 § 1 pkt 1 oraz art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej brakami w postaci braku określenia pełnego oznaczenia organu administracji publicznej I jak i II instancji, niewłaściwego pouczenia strony o przysługującym prawie do odwołania poprzez niewskazanie adresu organu, do którego należy złożyć odwołanie, co mogło mieć wpływ na zapewnienie skutecznego prawa do odwołania od decyzji organu I instancji, gdyby ta występowała bez profesjonalnego pełnomocnika, 3). art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., poprzez utrzymanie w nocy decyzji organu I instancji, który to wydał decyzję opatrzoną niewłaściwym podpisem osoby upoważnionej do jej podpisania, co skutkuje jej nieważnością. W uzasadnieniu skargi umotywowano poszczególne zarzuty zaznaczając w szczególności, że błędem wytkniętym kontroperatowi przez organ I instancji było bazowanie na nieaktualnym stanie prawnym. Zarzut ten został przez autora kontoperatu usunięty poprzez przedłożenie poprawionego dokumentu, bazującego na aktualnym stanie prawnym oraz wyjaśnieniu, że zmiany, które wprowadziła nowelizacja przepisów, nie dotykały materii objętej kontroperatem. Ponadto biegłemu zarzucono niepoprawny dobór nieruchomości, który miałby mieć wpływ na nieprawidłowe ustalenie wysokości odszkodowania. Wobec takich zarzutów stawianych biegłemu autor skargi wskazał, że skarżąca wraz z rzeczoznawcą majątkowym chcieli złożyć wyjaśnienia do protokołu podczas zaznajamiania się z materiałem zebranym w postępowaniu dowodowym przed organem I instancji, który odmówił im tego trzykrotnie, przez co skarżąca została zmuszona do złożenia pisma w postaci dodatkowego kontroperatu za pośrednictwem biura podawczego w dniu 05.01.2024 r. Takie działanie organu I instancji doprowadziło do naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, gwarantowane przez art. 10 k.p.a. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu doprowadziło do wydania decyzji na podstawie niepełnych i błędnych ustaleń, co w konsekwencji miało wpływ na treść decyzji. Odnosząc się do stanowiska Wojewody, który uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., gdyż jedynie operat przygotowany przez organ I instancji został uznany za wiarygodny, wobec wykazanych nieprawidłowości operatu strony, autor skargi wskazał, że gdyby stronie nie ograniczono prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, strona przed dniem 05.01.2024 r. przedłożyłaby wyjaśnienia mogące zmienić pogląd organu na sprawę. Odnosząc się do prawnej oceny organu odwoławczego na temat okoliczności przekazania upoważnionej do prowadzenia sprawy osobie dokumentów złożonych w siedzibie organu w dniu 05.01.2024 r. dopiero po wydaniu przez organu I instancji decyzji, zdaniem pełnomocnika, wytłumaczeniem nie może być w takim przypadku wewnętrzna organizacja pracy organu, która przesądziła o fakcie niezaznajomienia się organu z materiałem dowodowym. Także za pozbawione podstaw prawnych uznano twierdzenia organu II instancji dotyczące oceny skutków złożenia skorygowanego kontroperat po dniu 01.12.2023 r. Wskazano, że zaistniała sytuacja była wynikiem odmowy złożenia wyjaśnień wraz z dokumentacją, które w wystarczającym stopniu mogłyby wpłynąć na organ I instancji. Odmowa przyjęcia wyjaśnień strony w formie ustnej do protokołu może stanowić naruszenie art. 10 k.p.a., co w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa strony do skutecznego udziału w postępowaniu oraz do pełnego zapoznania się z materiałem dowodowym. Ponadto pełnomocnik podtrzymał zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazując, że nie dokonano prawidłowego oznaczenia organu I i II instancji, co mogło wpłynąć na prawo strony do skutecznego wniesienia odwołania. Niedokładne oznaczenie organu administracyjnego w decyzji może skutkować trudnościami w zidentyfikowaniu właściwego organu odwoławczego, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gwarantowaną przez art. 15 k.p.a. Autor skargi nie podzielił również stanowiska organu II instancji w zakresie oceny braku naruszenia art. 107 § 1 pkt 1, 7 i 8 k.p.a. Podtrzymano w tym zakresie zarzuty przedstawione w odwołaniu oraz wskazano, że błąd dotyczący oznaczeń organów został powielony przez organ II instancji przy pouczeniu o prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego. Powołując się na przepis art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. wskazano, że wydane w sprawie decyzje zostały podpisane jedynie parafą, co nie spełnia wymogu prawidłowego podpisu. Brak pełnego, własnoręcznego podpisu pod decyzją administracyjną może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do argumentów organu II instancji, jakoby parafa była wystarczającą formą z uwagi na widniejącą pieczęć wraz z podaniem (na pieczęci) imienia i nazwiska osoby opatrującej podpisem decyzji, skarżący wskazał, że przepis art. 107 k.p.a. wprost określa, że podpis musi być własnoręczny. Jego uzupełnienie w dodatkowym zakresie pieczęcią nie jest regulowane przepisami k.p.a., jednak te wymagają, by podpis byt własnoręczny, pełny - z czytelnym podaniem imienia i nazwiska. Nie stało się tak zarówno przy wydawaniu decyzji I jak i II instancji. Podpis, zgodnie z wykładnią normy z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. jest odręcznym opatrzeniem decyzji własnym imieniem i nazwiskiem. Podpisem nie jest pieczęć określająca podmiot upoważniony, niejako podparty jedynie nieczytelną parafą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 06.03.2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w skardze. Uzupełniając stanowisko pełnomocnika skarżąca opisała szczegółowo przebieg prowadzonego postępowania przed organem I instancji. Wskazała na nieprawidłowości, które dotyczyły osobistych wizyt w siedzibie organu, w tym braku możliwości złożenia wyjaśnień do protokołu, co skutkowało koniecznością złożenia poprawionego kontroperatu i wyjaśnień rzeczoznawcy w dniu 05.01.2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 14.06.2024 r. wydana w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejście własności nieruchomości gruntowej na rzecz gminy, w związku z podziałem nieruchomości. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) – dalej: u.g.n. Z art. 98 ust. 3 u.g.n. wynika, że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi z kolei, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym, że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z przywołanych przepisów wynika, że ustalenie prawa do odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. uwarunkowane jest dwoma przesłankami: po pierwsze wydzieleniem działek gruntu pod drogi publiczne - w tym drogi gminne - w następstwie podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela, a po drugie, przejściem ich z mocy prawa na własność odpowiedniego podmiotu publicznego - w przypadku drogi gminnej na własność gminy. Brzmienie art. 98 ust. 3 u.g.n. wskazuje także jasno, że tryb decyzyjny ustalenia odszkodowania musi być obligatoryjnie poprzedzany trybem cywilnoprawym – konsensualnym. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające ustalenie odszkodowania na rzecz skarżącej w trybie administracyjnym. Zostały one szczegółowo omówione w decyzji Wojewody i Sąd nie dostrzegł w tym względzie nieprawidłowości. Sporna natomiast jest - i to właśnie stanowi istotę skargi - kwestia wysokość odszkodowania ustalonego w trybie administracyjnym. Przy czym skarżąca nie kwestionuje dokonanej przez Wojewodę oceny wiarygodności i mocy dowodowej operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego D. W., (operat datowany na dzień 22.06.2023 r.), stanowiącego podstawę ustalenia w sprawie wysokości odszkodowania. Wyrażona w tym zakresie ocena Wojewody nie budzi zastrzeżeń Sądu. Wojewoda zweryfikował ten operat od strony formalnej, badając, czy zawiera wymagane przepisami elementy, jest logiczny i kompletny, czy nie zawiera pomyłek, oczywistych błędów i niejasności. Analiza treści operatu szacunkowego wskazuje, że dokument ten zawiera wymagane prawem elementy określone w rozp.2004. Przedstawiono w nim zarówno podstawę prawną opracowania, przedmiot i zakres wyceny, sposób wyceny, w tym podejście, metodę i technikę wyceny, dokonano analizy danych i charakterystyki rynku nieruchomości, przedstawiono analizę transakcji nieruchomościami podobnymi i wreszcie określono wartość nieruchomości. W efekcie należy się zgodzić z Wojewodą, że operat jest rzetelny i został wykonany zgodnie z prawem. Symptomatyczne w sprawie jest również to, że skarżąca w skardze nie podniosła żadnych zarzutów merytorycznych pod adresem Wojewody w zakresie dokonanej przez ten organ oceny operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. K., jako niemogącego stanowić obiektywnego dowodu w sprawie. Podstawą takiego stanowiska Wojewody była analiza operatu w wersji datowanej na 09.11.2023 r. W tym zakresie organ odwoławczy w sposób przekonujący wykazał, biorąc pod uwagę zastosowane przez rzeczoznawcę majątkowego podejście porównawcze, metodą porównywania parami, błędy w postaci zawyżenia ceny transakcyjnej nieruchomości porównawczej (dotyczy to nieruchomości nr [...]) oraz błędnego doboru nieruchomości porównawczej, która miała mieszane przeznaczenie obejmujące poza drogą publiczną również zabudowę usługową i zabudowę mieszkaniowo-jednorodzinną (dotyczy to nieruchomości nr [...]), które dyskwalifikują merytoryczną przydatność takiego opracowania. Wojewoda stwierdził, że wskazane nieruchomości porównawcze charakteryzowały się najwyższymi cenami jednostkowymi i wykorzystano je do bezpośrednich porównań. Tym samym ich udział w wycenie niewątpliwie musiała wpłynąć na wynik końcowy, zawyżając wartość nieruchomości. Sąd podziela w pełni przedstawioną ocenę kontroperatu. Brak jest jakichkolwiek powodów aby ją podważyć. Przy czym, jak zostało to już wcześniej zauważone, również autor skargi w tym zakresie nie podniósł w skardze jakichkolwiek zarzutów. Zamiast tego zarzuty skargi koncentrują się na nieprawidłowościach dotyczących postępowania prowadzonego przed organem I instancji oraz na podjętym przez ten organ rozstrzygnięciu, a także na ocenie tych nieprawidłowości przez organ odwoławczy. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów należy stwierdzić, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku z następujących powodów. Przede wszystkim dlatego, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest dowiedzenie, że popełnione przez organ uchybienie nie tylko uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, ale także wykazanie, że takie naruszenie nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach postępowania oraz że miało istotny wpływ na wynik sprawy (wyroki NSA z: 18.05.2023 r., sygn. akt III OSK 6/22; 11.05.2023 r., sygn. akt II OSK 1631/20). Skarżąca powinna zatem wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Takiego rodzaju naruszenia skarżąca jednak nie wykazała. Niewątpliwe należało się zgodzić ze skarżącą w tym, że wydanie przez Starostę decyzji w dniu 05.01.2024 r., a więc przed upływem terminu wyznaczonego w zawiadomieniu z 15.12.2023 r. na zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, stanowiło uchybienie procesowe, jednak jak wynika z treści uzasadnienia decyzji Wojewody, pozostawało ono bez wpływu na ostateczny wynik postępowania. Również za pozbawionym wpływu na ostateczny wynik postępowania ocenić należy brak odniesienia się przez organ I instancji do poprawionej wersji operatu oraz wyjaśnień rzeczoznawcy przedłożonych do akt w dniu 05.01.2024 r. Organ I instancji cenił jedynie pierwotną wersję tego dokumentu datowaną na 18.09.2023 r. Tym niemniej należy stwierdzić, że poprawiony operat został poddany weryfikacji przez organ II instancji. Krytyczna ocena tego opracowania doprowadziła Wojewodę do konkluzji, że opisane uchybienia organu I instancji nie miały istotnego wpływ na merytoryczny wynik sprawy. Organ odwoławczy, podejmując zaskarżoną decyzję, uwzględnił już całości materiału dowodowego, w tym operat przedłożony przez skarżącą wraz z wyjaśnieniami rzeczoznawcy majątkowego. Na etapie postępowania sądowego skarżąca w żaden sposób nie podważyła stanowiska organu odwoławczego. Argumenty podnoszone w skardze pokrywają się z wcześniejszy uwagami odwołującej. Również pozostałe zarzuty skargi okazały się niezasadne. Skarżąca była w toku całego postępowania, w tym przed organem I instancji, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołanie sporządzone przez takiego pełnomocnika, zostało złożone w terminie do właściwego organu, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Wbrew twierdzeniom skarżącej, element decyzji, jakim jest podpis pracownika organu I instancji upoważnionego do wydania decyzji, spełnia wymogi w tym zakresie, które wynikają z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. Pod pojęciem podpisu w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć znak ręczny określonej osoby, pozwalający dzięki jego indywidualnym cechom na identyfikację tej osoby. Taki własnoręczny podpis nie musi być przy tym czytelny jeżeli jest uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis. Mając na względzie powyższe rozważania, zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie naruszył przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1, ani art. 107 § 1 pkt 1 i pkt 7 k.p.a. Organ w sposób prawidłowy i wystarczający zebrały materiał dowodowy i dokonały jego wnikliwej oceny, w szczególności oceny sporządzonego na zlecenie organu I instancji operatu szacującego wartość przedmiotowej nieruchomości, przyjmując go za podstawę orzekania. Prawidłowo też oceniony został operat złożony przez skarżącą. W rezultacie prawidłowo przeprowadzonego postępowania odwoławczego, wyeliminowano mankamenty postępowania pierwszo-instancyjnego. Właściwie w sprawie zastosowane zostały przepisy prawa materialnego. W konsekwencji zaskarżona decyzja, w tym jej uzasadnienie – odpowiada wymogom z art. 107 § 1 k.p.a. Na zakończenie podnieść należy, że poza zarzuconymi w skardze, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym ją postępowaniu jakichkolwiek naruszeń prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 p.p.s.a.