II SA/Wr 628/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 24 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Gminy W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 6 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakazującej doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić wniosek. Skargę w imieniu Gminy W. wniosły A. sp. z o.o., reprezentowane przez wiceprezesa zarządu oraz prokurenta spółki. Do skargi przedłożone zostało pełnomocnictwo ogólne do wykonywania czynności i składania oświadczeń woli w imieniu Gminy W. z dnia 5 stycznia 2015 r., udzielone spółce przez Prezydenta W.. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 16 września 2016 r. Gmina W. została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), przez: podpisanie skargi przez osobę uprawnioną do reprezentowania Gminy W. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądem administracyjnym zgodnie z art. 35 p.p.s.a.; nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi prawidłowo podpisanego. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej Gminie w dniu 6 października 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 23 akt sądowych). Pismem z dnia 19 października 2016 r. (data nadania), złożonym w imieniu Gminy W. przez radcę prawnego B. C., zatrudnionego w spółce A., zawarto wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Autor wniosku wyjaśnił, że skarga została podpisana przez osoby umocowane do reprezentacji spółki A. sp. z o.o., która działa co do zasady jako pełnomocnik Gminy W. w zakresie ustalonym przez jednostkę samorządu terytorialnego. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało przesłane na adres Gminy W., która otrzymała je w dniu 6 października 2016 r. Pełnomocnik zauważył przy tym, że rzeczone wezwanie nie zostało wysłane przez Sąd na adres spółki, z związku z tym brak było po jej stronie jakiejkolwiek świadomości istnienia wezwania i odpowiedniego terminu oznaczonego na wykonanie zobowiązania. Z uwagi na fakt, że spółka A. sp. z o.o. reprezentuje Gminę W. jako pełnomocnik w wielu sprawach w konsekwencji pismo zostało przesłane do spółki, która otrzymała je dopiero w dniu 12 października 2016r. Uwzględniając natomiast skomplikowanie organizacyjne Gminy W. oraz obowiązujące w niej procedury, wnioskodawca zwrócił uwagę na istnienie znaczących trudności w podejmowaniu niezwłocznych czynności, co skutkowało przekazaniem terminowego pisma dopiero w dniu 12 października 2016 r. Tym samym, według pełnomocnika, otrzymując wezwanie w dniu 12 października 2016 r. należało uznać, że w dniu tym pełnomocnik Gminy W. - radca prawny B. C., zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem, został powiadomiony i od dnia tego należy rozpocząć liczenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Pełnomocnik podkreślił również fakt, że adresem do doręczeń pełnomocnika w postępowaniach, w których reprezentuje Gminę W. jest adres spółki A. sp. z o.o. W końcowych rozważaniach pełnomocnik wskazał, że złożony przez niego wniosek należy traktować jako złożony z ostrożności procesowej, mając na względzie wypracowaną przez judykaturę wykładnię, na podstawie której pismo jest skuteczne procesowo z chwilą doręczenia tegoż pisma pełnomocnikowi a nie samej stronie (vide: wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 945/06). Ponadto za zasadne uznał pełnomocnik zwrócenie uwagi na pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r. I OZ 238/1, zgodnie z którym "Dokonanie doręczenia pomijające ustanowionego przez organ pełnomocnika, stanowi naruszenie przepisu art. 67 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Powyższa okoliczność może stanowić podstawę do przywrócenia terminu". Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, pełnomocnik przedłożył do akt podpisaną przez pełnomocnika skargę z jej odpisem oraz pełnomocnictwem udzielonym przez Gminę W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Gminy W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), strona może wnosić o przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nie nastąpiło z jej winy. Przesłanką merytoryczną przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności sądowej jest zatem brak zawinienia w uchybieniu temu terminowi. Jakkolwiek trudno jest mówić o kategorii "winy" w stosunku do jednostki samorządu terytorialnego, jakim jest Gmina W., to zasadne wydaje się zastosowanie tu kryterium należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Innymi słowy, chodzi o to, że uzasadnioną przyczyną opóźnienia w realizacji wezwania sądu mogą być tylko i wyłącznie okoliczności zewnętrzne i obiektywne. Mając powyższe na uwadze nie sposób zgodzić się z tezą pełnomocnika Gminy W., że do naruszenia terminu w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi nie doszło w wyniku zaniechań w organizacji pracy Urzędu Miejskiego. Wspomniany Urząd jest wysoce wyspecjalizowaną strukturą organizacyjną mającą tylko jedno zadanie - obsługę organu jakim jest Prezydent W.. Nie może również ulegać wątpliwości, że struktura ta, składająca się z urzędników, ma charakter profesjonalny. Wobec tego należy od niej oczekiwać odpowiednio wysokiego standardu realizacji swoich zadań, który to przekłada się między innymi na zapewnienie prawidłowego obiegu korespondencji zaadresowanej do Gminy W.. Ostatecznie zaś zadanie zagwarantowania prawidłowej organizacji pracy spoczywa na Urzędzie Miejskim (vide: WSA we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 194/16). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I Gz 517/14 gdzie wskazał, że "Fakt istnienia określonych, ścisłych procedur w ramach struktur organizacyjnych organu czy jakiejkolwiek innej jednostki organizacyjnej bądź osoby prawnej nie ma jakiegokolwiek wpływu dla oceny braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., albowiem brak winy wynika z okoliczności wpływających na możliwość podjęcia określonych czynności w terminie, niezależnych od strony. Za okoliczność niezależną od strony nie może być uznany sposób organizacji pracy poszczególnych pracowników lub całych komórek w ramach struktury jednostki bądź jednostek organizacyjnych strony, bez względu na stopień jej formalizacji. Procedury bądź sposób organizacji pracy powinien być bowiem dostosowane tak, aby zmierzały do uzyskania konkretnych celów lub wypełnienia określonych obowiązków w sposób niewadliwy. Uchybienie wynikłe z przyjętych procedur działania lub błędu pracownika są de facto uchybieniami pracodawcy, obciążającego swymi konsekwencjami wyłącznie tego pracodawcę - stronę" (zob. również postanowienie WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 643/10). Brak było wobec tego podstaw do uznania, że okolicznością niezależną od strony może być uznany sposób organizacji pracy poszczególnych pracowników lub całych komórek w ramach struktury jednostki bądź jednostek organizacyjnych strony, w tym przypadku wynikający z powołania spółki prawa handlowego, bez względu na stopień jej formalizacji. Procedury bądź sposób organizacji pracy jednostki samorządu terytorialnego powinny być bowiem dostosowane tak, aby zmierzały do uzyskania konkretnych celów lub wypełnienia określonych obowiązków w sposób niewadliwy. Uchybienie wynikłe z przyjętych procedur działania obciążają swymi konsekwencjami wyłącznie stronę skarżącą. Wskazać również należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej, jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony. Wymaga również podkreślenia, że zgodnie z art. 35 § 1 – 4 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Z powyższego wynika, że pełnomocnikiem nie może być osoba prawna lub jednostka organizacyjna, ani organy tych podmiotów. Natomiast w sytuacji wniesienia pisma przez podmiot, który nie może w postępowaniu administracyjnym występować w charakterze pełnomocnika Sąd wzywa stronę o uzupełnienie braków formalnych pisma poprzez jego podpisanie lub o nadesłanie pełnomocnictwa dla osoby, która podpisała to pismo. Stroną postępowania w niniejszej sprawie jest Gmina W., dlatego też do niej skierowane zostało wezwanie z dnia 30 września 2016 r. wraz z pouczeniem. W ocenie Sądu, niezrozumiałe są przy tym działania strony skarżącej, która posiadając wiedzę na temat biegu terminu do usunięcia braków formalnych skargi, termin ten upływał bowiem w dniu 13 października 2016 r., dopiero w dniu 17 października 2016 r. ustanowiła pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który podjął działania zmierzające do usunięcia braków formalnych skargi. Reasumując stwierdzić należy, że powołanie się na skomplikowanie organizacyjne Gminy W. oraz obowiązujące w niej procedury powodujące znaczące trudności w podejmowaniu niezwłocznych czynności nie mogło odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku, powodującego uznanie, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni. Nie miały one bowiem charakteru niezależnych od organu okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu do dokonania opisanej czynności. Stąd też na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. należało odmówić stronie skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.