II SA/Wr 635/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 r. ze skargi B. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego przysługującego do nieruchomości gruntowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. orzekł o przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego udziałów w nieruchomości związanego z prawem własności lokali mieszkalnych położonych we W. przy ul. F. K. [...]. W podstawie prawnej decyzji podano art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3, art. 4 ust. 1, 2, 6 i 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83) oraz § 2 ust. 1 i § 4 uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] r. w sprawie udzielania bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.Urz. Woj. Doln. Nr [...], poz. [...]), a także art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W sentencji decyzji orzeczono o przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego przysługującego wnioskodawczyni, którą jest A. M. do 333/1000 udziału w nieruchomości położonej we W. przy ulicy F. K. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 85/1, AM-14, obręb K., o pow. 1479 m2, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...] związanego z własnością lokalu nr 1, dla którego to lokalu prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...]. Wskazano, że opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została ustalona na kwotę 8.990,00 zł i zostanie uiszczona najpóźniej w dniu kiedy decyzja stanie się ostateczna. W następnym punkcie zdecydowano o przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego przysługującego wnioskodawczyni, którą jest E. R. do 333/1000 udziału w opisanej nieruchomości związanego z własnością lokalu nr 2, dla którego to lokalu prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych KW nr [...]. Wskazano, że opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została ustalona na kwotę 8.990,00 i zostanie uiszczona najpóźniej w dniu kiedy decyzja stanie się ostateczna. W kolejnym punkcie decyzji orzeczono o przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego przysługującego wnioskodawcom, którymi są: B. C. oraz Ger[...] C. do 334/1000 udziału w opisanej nieruchomości związanego z własnością lokalu nr 3, dla którego to lokalu prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...]. Opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustalono na kwotę 9.016,90 zł, w tym od: B. C. na kwotę 2.254,20 zł za udział wynoszący 1/4 z udziału wymienionego wyżej, płatna najpóźniej w dniu kiedy decyzja stanie się ostateczna oraz od Ger[...] C. na kwotę 6.762,70 za udział wynoszący 3/4 z udziału wymienionego wyżej, płatna najpóźniej w dniu kiedy decyzja stanie się ostateczna. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia Prezydent W. podał, że właściciele lokali będący użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej przy ul. F. K. [...] złożyli wnioski w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego dla przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione umową użytkowania wieczystego i umową sprzedaży budynków i lokali - akt notarialny z dnia 12.09.1975 r. (Rep. [...]) i nabyte przez: A. M. na podstawie ww. umowy notarialnej oraz postanowienia Sądu Rejonowego - sygn. akt [...] z dnia 21.10.2010 r., E. R. na podstawie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku - sygn. akt [...] z dnia 18.11.2003 r., B. C. na podstawie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku - sygn. akt [...] z dnia 02.01.1980 r. oraz Gen[...] C. na podstawie umowy sprzedaży z 1975 r. oraz postanowienia stwierdzającego nabycie spadku - sygn. akt [...] z dnia 02.01.1980 r. Następnie wskazano, że przedmiotowy grunt jest zabudowany budynkiem mieszkalnym wolnostojącym, co potwierdza zapis w umowie sprzedaży z 1975 r. W planie ogólnym obowiązującym do 31.12.2003 r. grunt był przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową. Obecnie dla tego terenu nie opracowano miejscowego planu zagospodarowania. Według Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy W. przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] r. wraz ze zmianą przyjętą uchwałą nr [...] z dnia [...]r., nieruchomość ta położona jest w zespole urbanistycznym mieszkaniowym kameralnym – K. [...] i przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną. Zatem przyjęto, że funkcja nie uległa zmianie do dnia wejścia w życie ustawy, tj. 13.10.2005 r. W związku z powyższym spełnione zostały przesłanki konieczne do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dalej organ I instancji stwierdził, że opłata należna za przekształcenie została ustalona na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 04.02.2012 r. W operacie rzeczoznawca majątkowy ustalił wartość prawa własności gruntu na kwotę 809.989,00 zł i określił wartość prawa użytkowania wieczystego na kwotę 540.020,00 zł. Zatem opłata należna za przekształcenie, która stanowi różnicę pomiędzy wartością prawa własności a wartością prawa użytkowania wieczystego wynosi 269.969,00 zł. Stwierdzono, że w ocenie organu prowadzącego postępowanie w sprawie przekształcenia, operat szacunkowy dla nieruchomości sporządzony jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a określona wartość rynkowa niezabudowanego gruntu jako przedmiotu prawa własności i użytkowania wieczystego jest adekwatna do cech rynkowych wycenionej nieruchomości, jej położenia i przeznaczenia. Następnie zaznaczono, że w związku z tym, że przedmiotowa nieruchomość jest przeznaczona na cele wyłącznie mieszkaniowe, udzielono, na wniosek właścicieli lokali mieszkalnych, bonifikaty od opłaty należnej za przekształcenie w wysokości 90%, zgodnie z § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej W, z dnia [...] r. Warunkiem udzielenia użytkownikom wieczystym bonifikaty jest brak zaległości finansowych tytułem podatku od nieruchomości oraz opłat za użytkowanie wieczyste wobec Gminy W., związanych z nieruchomością, której dotyczy przekształcenie (informacja o niezaleganiu w aktach nieruchomości). Pouczono, że należność należy wpłacić na konto Urzędu Miejskiego W. lub w kasach Urzędu, najpóźniej w dniu kiedy decyzja stanie się ostateczna. Raty roczne należy uiszczać do 31 marca każdego roku z góry, począwszy od 2013 r. Poinformowano, że w celu zabezpieczenia należności związanych z opłatą za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, Gminie przysługuje hipoteka przymusowa stosownie do dyspozycji art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Odwołanie od opisanej na wstępie decyzji wniósł B. C. we własnym imieniu i jako pełnomocnik Ger[...] C.. Wskazał, że nie wyraża zgody na to, by udział w gruncie nie odpowiadał procentowemu udziałowi w nieruchomości i zarzucił, iż nie został poinformowany, że dwoje użytkowników wieczystych wystąpiło o zmianę aktu notarialnego z 1975 r. Następnie wskazał, że na stronie 3 decyzji figuruje "Gen[...] C.", która nie jest mu znana, wobec czego poprosił o przesłanie nowej decyzji bez uchybień. Nadto zarzucił, że odmawia mu się prawa ratalnego uregulowania opłaty, skoro taka klauzula jest zawarta w decyzji. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po zapoznaniu się z odwołaniem B. C. od opisanej na wstępie decyzji – podając w podstawie prawnej art. 134 w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania oraz właściwym do jego rozpatrzenia organie odwoławczym. Wyżej opisane rozstrzygnięcie zostało doręczone B. C. w dniu 25 maja 2012 r. Odebrał on dwa egzemplarze decyzji organu pierwszej instancji, mianowicie przesyłkę z egzemplarzem skierowanym do niego oraz przesyłkę skierowaną do Ger[...] C., jako jej pełnoletni domownik. W dniu 13 czerwca 2012 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie B. C. od decyzji Prezydenta W.. Odwołanie to, sporządzone w dniu 13 czerwca 2012 r., zostało złożone bezpośrednio w Urzędzie Miejskim W., w dniu widniejącym na prezentacje Urzędu, czyli13 czerwca 2012 r. Organ II instancji następnie zauważył, że warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania ze względu na ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (zob. art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem z decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, dlatego organ administracji publicznej nie może go przedłużać ani skracać. Zauważono, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronom w dniu 25 maja 2012 r. (piątek). Zatem w niniejszej sprawie ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 8 czerwca 2012 r. (piątek). Kolegium ustaliło, że w niniejszej sprawie odwołanie od opisanej na wstępie decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione bezpośrednio w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu oznaczonym na prezentacje tego organu, czyli w dniu 13 czerwca 2012 r. Dodatkowo zauważono, że odwołanie zostało także sporządzone w dniu 13 czerwca 2012 r. Wnoszący odwołanie nie wystąpił o przywrócenie terminu, w trybie art. 58 § 1 Kpa, zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że zakwestionowana decyzja stała się ostateczna w dniu 9 czerwca 2012 r., a odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowo oznaczonego terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł B. C. opatrując pismo procesowe adresowane do Sądu tytułem "odwołanie". Podkreślił, że odwołuje się od ww. decyzji Prezydenta W., która jest "błędnie sformułowana" i zarzucił, iż niezgodnie z procentowym udziałem w nieruchomości podzielono w niej grunt i zmuszono go do jednorazowego uiszczenia opłaty, pomimo istnienia w decyzji klauzuli o możliwości dokonania spłaty w ratach. Wyraził niezadowolenie z faktu, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. nie ustosunkowało się merytorycznie do jego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej odrzucenie. Wskazano, że postanowienie Kolegium zostało doręczone B. C. w dniu 19 lipca 2012 r., a w dniu 17 sierpnia 2012 r., złożył on w siedzibie Kolegium podanie, skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wobec powyższego – zdaniem Kolegium – skarga jest niedopuszczalna, bowiem odnosi się do decyzji organu I instancji, która nie może na tym etapie być przedmiotem skargi, albowiem została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia. Na wypadek gdyby Sąd ocenił, że skarga B. C. dotyczy jednak postanowienia Kolegium z dnia [...] r. nr [...] Kolegium alternatywnie wniosło o oddalenie skargi. Zarzut niemerytorycznego ustosunkowania się do skargi (w istocie - odwołania) byłby, w ocenie Kolegium, w takim alternatywnym przypadku, oczywiście chybiony, zważywszy na istotę orzeczenia organu odwoławczego. Następnie B. C. w piśmie procesowym z dnia 15 października 2012 r. poinformował Sąd, że w dniu 16 sierpnia 2012 r. zmarła Ger[...] C., wobec czego zachodzi konieczność "oddalenia w czasie" sprawy; nadto oświadczył, że decyzja organu I instancji została "skierowana do ponownego sformułowania" do Urzędu Miejskiego W.. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2012 r. skarżący poinformował, że w sądzie rejonowym toczy się "postępowanie spadkowe" po zmarłej Ger[...] C. i podkreślił, że jego zastrzeżenia nadal budzi decyzja Prezydenta W.. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu skarżący podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i została oddalona. Wyjaśniając motywy wydanego w sprawie wyroku, należy zauważyć, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji Prezydenta W.. Pismo procesowe skarżącego inicjujące postępowanie sądowoadministracyjne Sąd zakwalifikował właśnie jako skargę na to postanowienie SKO we W., aby umożliwić skarżącemu skorzystanie z drogi sądowej w jego sprawie. Lakoniczność, ale i nieporadność językowa (w zakresie języka prawniczego) formułowanych przez skarżącego zarzutów i wcześniejszych pism w postępowaniu nakazywały przyjąć taką kwalifikację skargi do WSA, która umożliwi jej merytoryczne rozpatrzenie w zakresie zarzutów wobec postanowienia SKO we W.. Z tych względów Sąd nie przychylił się do wniosku organu, aby skargę odrzucić. Następnie Sąd zauważył, że informacja o zgonie Ger[...] C. nie ma wpływu na bieg postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem skargę wniesiono w dniu 17 sierpnia 2012 r., a Ger[...] C. zmarła w dniu 16 sierpnia 2012 r., a zatem zdarzenie to nastąpiło przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Nadto przedmiotem postępowania przed WSA we Wrocławiu nie jest sama decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, a wyłącznie sprawa postanowienia stwierdzającego uchybienie przez samego B. C. terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z poszanowaniem przepisów procedury administracyjnej, a zarzuty skargi były niezasadne. Należy wziąć pod uwagę, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania – postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast w myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Wyjaśnienia w tym kontekście wymagało, kiedy skarżącemu doręczono decyzję organu I instancji. Z dostarczonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzję Prezydenta W. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego doręczono do rąk skarżącego w dniu 25 maja 2012 r. (piątek). Wobec tego 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z końcem dnia 8 czerwca 2012 r. (piątek). Tymczasem skarżący złożył odwołanie w siedzibie Urzędu Miejskiego W. w dniu 13 czerwca 2012 r. (środa), a więc z uchybieniem 14-dniowego terminu. W tym stanie rzeczy – zdaniem Sądu – ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie były prawidłowe. Słusznie również organ II instancji zastosował przepis art. 134 k.p.a. stwierdzając w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wobec tego, co do tej pory powiedziano, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Odnosząc się jeszcze do zagadnień poruszanych w skardze należy wskazać, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. dokonał sprostowania swojej decyzji z dnia [...] r. nr [...] stwierdzając, iż doszło do oczywistej omyłki na stronie 3 decyzji, gdzie zamiast "Gen[...]" powinno być "Ger[...]". Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 26 czerwca 2012 r. i stało się ono ostateczne. Jeżeli chodzi o kwestię ratalnej spłaty opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, to należy zauważyć, że zgodnie z art. 4 ust 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83) w decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego właściwy organ ustala opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Opłatę rozkłada się, na wniosek użytkownika wieczystego, na raty, na czas nie krótszy niż 10 lat i nie dłuższy niż 20 lat, chyba że wnioskodawca wystąpi o okres krótszy niż 10 lat. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych we wniosku złożonym przez Ger[...] C. i B. C. w dniu 25 sierpnia 2000 r., potwierdzonym w dniu 26 maja 2006 r., ci użytkownicy wieczyści zawnioskowali o rozłożenie opłaty na raty. W tym zakresie można podzielić wątpliwości skarżącego, co do intencji organu I instancji, albowiem w sentencji decyzji Prezydenta W. brak wzmianki o rozłożeniu na raty, natomiast w uzasadnieniu decyzji pouczono strony o sposobie uiszczania opłat rozłożonych na raty. Analogicznie kwestią budzącą wątpliwości jest zagadnienie, jakie udziały (w jakich wysokościach) w przedmiotowej nieruchomości gruntowej przysługują poszczególnym właścicielom lokali mieszkalnych. Jak wynika z akt administracyjnych istnieją w tym zakresie rozbieżności, czego dowodem jest choćby zarządzenie Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] r., w którym organ ten wyraził zgodę na zmianę wysokości udziałów – z równych na następujące: 248/1000 (lokal nr 1), 365/1000 (lokal nr 2) i 387/1000 (lokal nr 3). W decyzji organu I instancji przyjęto jednak, że udziały użytkowników wieczystych są równe. Trzeba jednak powiedzieć, że w powyższym zakresie sprawa pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Ewentualna inicjatywa w zakresie domagania się wyjaśnienia treści decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, czy też na przykład żądania zmiany tej decyzji, należy do stron postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...]. Mając na względzie dotychczasowe rozważania i uznając zarzuty skarżącego za niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.