II SA/Wr 635/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Władysław Kulon, Sędziowie Sędzia WSA - Anna Siedlecka, Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski (spr.), , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi L.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta W. na podstawie przepisów art. 83-86 i art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa zezwolił wnioskodawcy – T. S.A. z siedzibą w K. na usunięcie drzew rosnących na terenie działek nr 344/1 i 21/3 obręb 13 P.G., działki nr 58/5 obręb nr 2 Sz., działki nr 209/3 obręb nr 14 B.K. i działki nr 186/2 obręb nr 4 Sz. w W., wymienionych w pkt. I 1-46 osnowy decyzji. Odwołanie od tej decyzji wnieśli L. i G.J. zarzucając, że decyzja ta została wydana wskutek przeprowadzenia nieprawidłowych oględzin. W ocenie odwołujących się gałęzie drzew należy jedynie przyciąć, a nie wycinać drzewa, które mają po kilkadziesiąt lat. Do tego zabezpieczają one skarpę przed osunięciem na drogę publiczną. Wskazali że jeżeli zakład chce wyciąć drzewa musi także zabezpieczyć skarpę przed osunięciem na ulicę. Nadto odwołujący się wskazali, że zakład energetyczny nie wystąpił do nich jako użytkowników wieczystych gruntu o służebność, mimo, że na ich terenie stoi kilka słupów i linii zarzucając, że zakład energetyczny powinien wszystko z nimi uzgodnić. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, co następuje: W rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 z późn.zm.) dalej u.o.p. Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa i krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Do 2011r. art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody dalej u.o.p. przewidywał, że zezwolenie na usunięcie drzew łub krzewów może być wydane tylko i wyłącznie na wniosek posiadacza nieruchomości, który powinien dołączyć do niego zgodę właściciela nieruchomości, jeżeli z wnioskiem nie występował ten ostatni. Brak spełnienia tego wymagania formalnego powodował, że wiele wniosków składanych przez posiadaczy nieruchomości, którzy nie uzyskali zgody właścicieli, pozostawianych było bez rozpoznania, co uniemożliwiało skuteczne zapobieganie wielu zagrożeniom. Dlatego też wprowadzone zostały rozwiązania zwalniające z obowiązku dołączenia zgody właściciela. Ustawodawca dokonał ustawą z dnia 17 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 170), z dniem 3 marca 2011 r. nowelizacji postanowień m.in. art. 83 ust. 1 u.o.p., zwalniając z obowiązku dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów zgody właściciela w przypadku, gdy wnioskodawcą jest właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Przywołane rozwiązanie art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. stanowi ograniczenie prawa własności nieruchomości i umożliwia właścicielowi urządzeń przesyłowych czy wykonawcy wycinki drzew działającemu na zlecenie właściciela urządzeń przesyłowych wejście na nieruchomość cudzą w celu dokonania wycinki drzew bez zgody jej właściciela. Decyzja zezwalająca właścicielowi urządzeń na dokonanie wycinki na cudzej nieruchomości z racji posiadania tam stosownych urządzeń art. 83 u.o.p. zezwala na określone prace nie na własnej lecz od razu na cudzej nieruchomości, co niejako automatycznie dopuszcza konieczność wejścia na teren tejże działki. Tym samym właściciel urządzeń, który uzyskał zezwolenie na dokonanie określonych prac na cudzej nieruchomości w trybie art. 83 ustawy o ochronie przyrody, z chwilą uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności ma prawo ją wykonać, w terminie i na warunkach określonych w tejże decyzji. Zgodnie z art. 83 e u.o.p.: 1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. 2. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. 3. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Zaskarżoną decyzję wydano zgodnie z przepisami art. 83-86 i 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity - Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23). Pismem z dnia 15 lutego 2016 roku organ pierwszej instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania i o wyznaczeniu terminu oględzin w terenie. Z akt pierwszej instancji wynika, że Państwo G. i L.J. nie podjęli w terminie tego zawiadomienia, a zatem do doręczenia zawiadomienia, doszło w trybie art. 44 k.p.a., a zatem o terminie oględzin strona została zawiadomiona zgodnie z art. 79 k.p.a. W dniu 22 marca 2016 roku przeprowadzono oględziny w terenie, w których Strona nie uczestniczyła. W związku z tym, iż drzewa rosnące na terenie działki nr 58/5 obręb nr 2 Sz., będącej własnością Państwa G. i L.J. rosną tuż przy granicy nieruchomości należącej do Państwa G. i L.J., oględzin dokonano od strony ul. Fabiana i ul. [...], bez konieczności wchodzenia na plac budowy. Drzewa te to głownie samosiejki. Przedsiębiorca odpowiadający za prawidłowe funkcjonowanie sieci do przesyłu energii elektrycznej, obowiązany jest do utrzymywania jej w prawidłowym stanie, w tym do usuwania drzew rosnących zarówno bezpośrednio pod tymi liniami, jak też w najbliższym sąsiedztwie zgonie z normą PN-75/E-05100-1. Zgodnie z tą normą odległość napowietrznych linii nie izolowanych liczona od dowolnego punktu na drzewie -w przypadku linii średniego napięcia (1-30 kV) - wynosi 2,7 metra. Z protokołu oględzin z dnia 22 marca 2016r. wynika, że przewidziane do usunięcia z działki nr 58/5 obręb nr 2 Sz. w W., drzewa rosną bezpośrednio pod linią elektroenergetyczną lub w odległości mniejszej niż 2,7 metra co stwarza zagrożenie zarówno dla tejże linii, jak i dla osób przebywających w pobliżu. Brak jest możliwość przeprowadzenia cięć pielęgnacyjnych w taki sposób by nie powodować istotnych uszkodzeń drzew. Wobec ustalonego stanu faktycznego przycięcie gałęzi nie będzie zabiegiem niwelującym zagrożenie dla funkcjonowania linii elektroenergetycznej pod którą i bezpośrednio przy której rosną drzewa. Interes publiczny jakim jest ochrona przyrody nie stoi w sprzeczności ze słusznym interesem wnioskodawcy T. S.A., polegającym na zapewnieniu niezagrożonego działania urządzenia przesyłowego jakim jest linia średniego napięcia. Wydanie w postępowaniu administracyjnym zgody na usunięcie drzew z terenu nieruchomości, nad którą przebiega czynna linia średniego napięcia nie jest uzależnione od ustanowienia na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego przez właściciela nieruchomości instytucji prawa cywilnego jaką jest służebność przesyłu. Prowadzenie wycinek drzew wzdłuż i pod liniami elektroenergetycznymi jest bardzo ważnym zabiegiem eksploatacyjnym. Gałęzie wrastające w linię stanowią poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia zarówno właścicieli nieruchomości, jak i okolicznych mieszkańców. Są też częstą przyczyną awarii i przerw w dostawach prądu. Przy silniejszych podmuchach wiatru istnieje ryzyko zerwania przewodów. Wrastające w linię średniego napięcia gałęzie powodują nie tylko zagrożenie życia, ale też grożą zapaleniem się drzewa. Gałęzie drzew dotykając przewodów linii średniego napięcia mogą powodować zwarcia, co skutkuje wyłączeniami linii, może doprowadzić do śmiertelnego porażenia prądem osobę, która przebywa w pobliżu takiego drzewa. Wycinka drzew natomiast musi być dokonana tak by nie doszło do uszkodzenia skarpy na której rosną drzewa i jej osunięcia na drogę publiczną i za to odpowiedzialny będzie zarówno bezpośredni wykonawca wycinki jak i przedsiębiorstwo przesyłowe. Należy nadmienić, że do właściciela drzew także należy utrzymywanie prawidłowego stanu drzew i ich odległości od urządzeń energetycznych. Wobec powyższego zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący nie wskazał na konkretne przepisy, które jego zdaniem zostały naruszone przez organy, jedynie ogólnie zarzucił skarżonej decyzji sprzeczność z "prawem budowlanym, prawem BHP i prawem własności" oraz nieuzasadnione ponoszenie kosztów przez firmę. Na teren jego firmy nikomu postronnemu nie wolno wchodzić bez stosownego nadzoru tym bardziej, że nikt go nie powiadomił o oględzinach drzew. Skarżący obawia się uszkodzenia skarpy na jego działce tym bardziej, że wystarczyłoby przycięcie gałęzi, tak jak to praktykowano wcześniej. Firma skarżącego narażona będzie na koszty związane z zabezpieczeniem tej skarpy. Organy nie rozważyły alternatywy w postaci przeniesienia dwóch słupów zamiast wycinki drzew. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 P.p.s.a. Materialnoprawną podstawę podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 z późn. zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa i krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" – jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Przepisy art. 83b przywołanej ustawy określają warunki formalne wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Zgodnie z art. 83c ust. 1 i 3 ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych. Wydanie zezwolenia może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Przepisy art. 83d ustawy określają treść zezwolenia organu na usunięcie drzew lub krzewów. Należy w tym miejscu podkreślić, że rozwiązanie art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. stanowi ograniczenie prawa własności nieruchomości i umożliwia właścicielowi urządzeń przesyłowych czy wykonawcy wycinki drzew działającemu na zlecenie właściciela urządzeń przesyłowych wejście na nieruchomość cudzą w celu dokonania wycinki drzew bez zgody jej właściciela. Decyzja zezwalająca właścicielowi urządzeń na dokonanie wycinki na cudzej nieruchomości z racji posiadania tam stosownych urządzeń art. 83 u.o.p. zezwala na określone prace nie na własnej lecz od razu na cudzej nieruchomości, co niejako automatycznie dopuszcza konieczność wejścia na teren tejże działki. Tym samym właściciel urządzeń, który uzyskał zezwolenie na dokonanie określonych prac na cudzej nieruchomości w trybie art. 83 ustawy o ochronie przyrody, z chwilą uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności ma prawo ją wykonać, w terminie i na warunkach określonych w tejże decyzji. Zgodnie z art. 83 e u.o.p.: 1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. 2. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. 3. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Przepis art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p. przewiduje wyłączenie naliczania opłat za usunięcie drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowania urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego. Zgodnie natomiast z art. 83f ust. 1 pkt 3 w/w ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do: drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 35 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 25 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Kontrolując skarżoną decyzję pod kątem jej legalności należy stwierdzić, że jest ona zgodna z przywołanymi przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i w niczym nie narusza prawa materialnego ani procesowego w szczególności przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organy przeprowadziły wystarczające postępowanie wyjaśniające, a w motywach decyzji zawarto przekonujące argumenty uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że pismem z dnia 15 lutego 2016 roku organ pierwszej instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania i o wyznaczeniu terminu oględzin w terenie. Z akt pierwszej instancji wynika, że Państwo G. i L.J. nie podjęli w terminie tego zawiadomienia, a zatem do doręczenia zawiadomienia, doszło w trybie art. 44 k.p.a., a zatem o terminie oględzin strona została zawiadomiona zgodnie z art. 79 k.p.a. W dniu 22 marca 2016 roku przeprowadzono oględziny w terenie, w których strona skarżąca nie uczestniczyła. W związku z tym, iż drzewa rosnące na terenie działki nr 58/5 obręb nr 2 Sz., będącej własnością Państwa G. i L.J. rosną tuż przy granicy nieruchomości należącej do Państwa G. i L.J., oględzin dokonano od strony ul. [...] i ul. [...], bez konieczności wchodzenia na plac budowy. Drzewa te to głownie samosiejki. Przedsiębiorca odpowiadający za prawidłowe funkcjonowanie sieci do przesyłu energii elektrycznej, obowiązany jest do utrzymywania jej w prawidłowym stanie, w tym do usuwania drzew rosnących zarówno bezpośrednio pod tymi liniami, jak też w najbliższym sąsiedztwie zgonie z normą PN-75/E-05100-1. Zgodnie z tą normą odległość napowietrznych linii nie izolowanych liczona od dowolnego punktu na drzewie -w przypadku linii średniego napięcia (1-30 kV) - wynosi 2,7 metra. W skarżonej decyzji organ trafnie zauważył, że z protokołu oględzin z dnia 22 marca 2016r. wynika, że przewidziane do usunięcia z działki nr 58/5 obręb nr 2 Sz. w W., drzewa rosną bezpośrednio pod linią elektroenergetyczną lub w odległości mniejszej niż 2,7 metra co stwarza zagrożenie zarówno dla tejże linii, jak i dla osób przebywających w pobliżu. Brak jest możliwość przeprowadzenia cięć pielęgnacyjnych w taki sposób by nie powodować istotnych uszkodzeń drzew. Wobec takiego stanu faktycznego zasadnie przyjęto, że przycięcie gałęzi nie będzie zabiegiem niwelującym zagrożenie dla funkcjonowania linii elektroenergetycznej pod którą i bezpośrednio przy której rosną drzewa. Interes publiczny jakim jest ochrona przyrody nie stoi w sprzeczności ze słusznym interesem wnioskodawcy T. S.A. polegającym na zapewnieniu niezagrożonego działania urządzenia przesyłowego jakim jest linia średniego napięcia. Wydanie w postępowaniu administracyjnym zgody na usunięcie drzew z terenu nieruchomości, nad którą przebiega czynna linia średniego napięcia nie jest uzależnione od ustanowienia na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego przez właściciela nieruchomości instytucji prawa cywilnego jaką jest służebność przesyłu. Organ zasadnie podkreślił, że prowadzenie wycinek drzew wzdłuż i pod liniami elektroenergetycznymi jest bardzo ważnym zabiegiem eksploatacyjnym. Gałęzie wrastające w linię stanowią poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia zarówno właścicieli nieruchomości, jak i okolicznych mieszkańców. Są też częstą przyczyną awarii i przerw w dostawach prądu. Przy silniejszych podmuchach wiatru istnieje ryzyko zerwania przewodów. Wrastające w linię średniego napięcia gałęzie powodują nie tylko zagrożenie życia, ale też grożą zapaleniem się drzewa. Gałęzie drzew dotykając przewodów linii średniego napięcia mogą powodować zwarcia, co skutkuje wyłączeniami linii, może doprowadzić do śmiertelnego porażenia prądem osobę która przebywa w pobliżu takiego drzewa. Wycinka drzew natomiast musi być dokonana tak by nie doszło do uszkodzenia skarpy na której rosną drzewa i jej osunięcia na drogę publiczną i za to odpowiedzialny będzie zarówno bezpośredni wykonawca wycinki jak i przedsiębiorstwo przesyłowe. Organ nadmienił, że do właściciela drzew także należy utrzymywanie prawidłowego stanu drzew i ich odległości od urządzeń energetycznych. Zarzuty skargi koncentrują się na przewidywanych przez skarżącego szkodach natury majątkowej, które mogą być likwidowane w sposób przewidziany w art. 83e przywołanej ustawy. W tej sytuacji skargę jako nietrafną oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.