II SA/Wr 646/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A.Sz. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata Ł.T. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100), w tym 55,20 zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Jak wskazał w uzasadnieniu, postępowanie zostało wszczęte w dniu 16 lutego 2015 r. na wniosek współwłaścicielki mieszkania, nabytego wraz ze skarżącym do majątku dorobkowego. Organ przytoczył treść wyroku karnego dołączonego do wniosku, zawierającego zakazy kontaktowania się skarżącego z żoną i inną osobą oraz zbliżania się do nich w okresie 5 lat na odległość bliższą niż 50 metrów, a ponadto opuszczenia wspólnego mieszkania na okres 7 lat. Według zeznań świadków i stron skarżący nie przebywa w mieszkaniu od marca 2014 r., kiedy został aresztowany, zaś gdy po miesiącu opuścił areszt, zabrał z mieszkania swoje rzeczy osobiste. Miał prokuratorski zakaz zbliżania się do mieszkania. Orzeczono rozwód małżeństwa stron bez orzekania o mieszkaniu. Toczy się sprawa o podział majątku dorobkowego. Skarżący nie wyraża zgody na wymeldowanie. Obecnie przebywa w zakładzie karnym. Organ powołał art. 69 pkt 1, art. 35, art. 33 ust. 1 i art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności oraz wyroki II OSK 1396/08 i 2573/12 oraz III SA/Łd 457/08. Zostało bezspornie wykazane, czemu nie przeczył skarżący, że opuścił mieszkanie. Nastąpiło to na skutek jego zawinionych zachowań, co pozbawia znaczenia przesłankę dobrowolności. Spełniona została przesłanka trwałości opuszczenia, skoro nastąpiło ono w marcu 2014 r. Nie miało znaczenia, że skarżący posiada prawo do mieszkania. Zameldowanie rejestruje jedynie stan faktyczny. Jak ustalił organ pierwszej instancji, skarżący popełnił przestępstwo znęcania się na rodziną i inne czyny przeciwko rodzinie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił decyzji niezgodność z prawem, gdyż nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz na skutek wyroku sądowego, jest też nadal jego współwłaścicielem. Wymeldowanie skazuje go na bezdomność. Należało przyznać mu lokal socjalny. Decyzja narusza prawa człowieka oraz godność skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu sprawy wynikającego z akt administracyjnych (art. 106 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.). W praktyce pojęcie stanu sprawy rozumie się w sferze ustaleń w sposób zawężający, jako ograniczony do okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu decyzji, uznając dokonanie przez sąd ustaleń faktycznych za niedopuszczalne. Sięgnięcie przez sąd do ustaleń zawartych w aktach sprawy, lecz pominiętych przez organ lub odtworzenie stanu sprawy uznanego przez organ za prawdziwy, gdy temu uznaniu nie dał wyrazu w uzasadnieniu, możliwe staje się poprzez stwierdzenie naruszenia procedury administracyjnej, jednak ocenionej jako niemogącego mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wprawdzie nie wiadomo dokładnie, dlaczego sądowi nie wolno powołać ustalenia pominiętego przez organ bezpośrednio, skoro orzeka w oparciu o akta sprawy, jak też z czego wynika nieumiejętność napisania uzasadnienia decyzji spotykana w licznych sprawach, to jednak możliwość pośredniego wykorzystania przez sąd materiału sprawy zazwyczaj wystarcza do nieuchylania decyzji. Uzasadnienie decyzji powinno przedstawić w wyodrębniony sposób zespół ustaleń faktycznych uznanych przez organ za prawdziwe i istotne dla rozstrzygnięcia, czyli przedstawienie w trybie oznajmującym jak według organu było, co się rzeczywiście wydarzyło. Oczywiście zazwyczaj to nie będą wszystkie ustalenia zawarte w materiale procesowym sprawy. Część tych ustaleń będzie niezgodna z wersją przyjętą przez organ za własną. Ustalenia te należy również wyraźnie wyodrębnić i podjąć próbę przekonania czytelnika uzasadnienia, że nie zasługiwały one na znalezienie się w pierwszej wyodrębnionej grupie, gdyż są niewiarygodne, nieprawdziwe, sprzeczne z innymi bardziej wiarygodnymi itd. Oprócz tego przedstawić należy stanowisko stron, ocenę prawną ustaleń własnych, ocenę odmiennych możliwości lub argumentacji itd. Wszystko to wynika z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W nin. sprawie organ przytoczył istotne w sprawie ustalenia, chociaż nie wszystkie, przy omówieniu treści wniosku o wszczęcie postępowania, czyli w ramach przedstawienia stanowiska jednej ze stron. Organ nie pisze "Jak ustalono w nin. sprawie w oparciu o...", lecz o czym "poinformowała" organ wnioskodawczyni. Kolejno organ przedstawił treść stanowiska skarżącego oraz co zeznali świadkowie. Z tych fragmentów uzasadnienia wynika, co zrobiły pewne osoby jako uczestnicy postępowania, lecz nie wiadomo, co z tych czynności wynikło dla organów. W tzw. rozważaniach organ omówił lub powołał po raz pierwszy pewne okoliczności faktyczne sprawy (skarżący nie zamieszkuje w lokalu, bo został zmuszony do jego opuszczenia na skutek zawinionych zachowań, co potwierdza wyrok sądu). W nin. sprawie było istotne, jakich konkretnie przestępstw dopuścił się skarżący, co organ całkowicie pominął. Wzmiankę na ten temat zamieścił jedynie organ pierwszej instancji, przytaczając treść skazującego wyroku karnego w sposób niepełny. Być może z powołaniem art. 11 p.p.s.a. wolno będzie Sądowi wskazać, że prawomocnym wyrokiem karnym z dnia 30 września 2014 r. skarżący został skazany za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad byłą żoną oraz za obcowanie płciowe z małoletnią, której zaufania nadużył. Organu nie zainteresowało, kim dla stron była ta osoba małoletnia. Wyrok istotnie zawiera nakaz opuszczenia mieszkania przez skarżącego na okres 7 lat. Organu nie zainteresowało, czy obecny pobyt skarżącego w zakładzie karnym ma związek z tym wyrokiem. Wskazane ułomności uzasadnienia decyzji nie uzasadniały w ocenie Sądu stosowania art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Wywody organu zawarte w uzasadnieniu decyzji i znajdujące pełne potwierdzenie w materiale procesowym sprawy (brakuje w nim ustaleń odmiennych lub twierdzeń i wniosków dowodowych skarżącego przeczących dotychczasowym ustaleniom) pozwalają na domysł, że według ustaleń i ocen organu skarżący opuścił mieszkanie na początku 2014 r. W postępowaniu karnym orzeczono wobec niego najpierw tymczasowo, a następnie prawomocnie, zakaz zbliżania się do tego mieszkania i jego domowników przez szereg lat, którego skarżący przestrzega. Istotne było ustalenie, dostrzeżone przez organ pierwszej instancji, że skarżący popełnił wobec tych domowników przestępstwa, w tym znęcania się i wielokrotnego poddania się małoletniej czynnościom seksualnym przy nadużyciu jej zaufania. W tym stanie faktycznym uzasadniona była ocena, że skarżący opuścił mieszkanie w rozumieniu art. 35 powołanej ustawy (Dz.U. z 2015 r., poz. 388). W szczególności, zaś, że było to opuszczenie trwałe, zaś przesłanka dobrowolności nie miała znaczenia (patrz w szczególności wywód prawny wyroku II SA/Go 214/08 w pełni aprobowany przez tut. Sąd, Komentarze Z. Czarnika do art. 25 i art. 35 ustawy, wyroki II OSK 2143/10 i 2556/12). Sprzeciw i argumentacja skarżącego nie znajdują oparcia w ustawie. Czynność wymeldowania nie jest powiązana z tytułem prawnym do lokalu, gdyż rejestruje jedynie pewien stan faktyczny (art. 2, art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4 ustawy). Ustawa nie przewiduje uprawnienia do lokalu socjalnego dla osoby wymeldowanej na podstawie art. 35. Zarejestrowanie faktu opuszczenia mieszkania nie narusza praw człowieka i jego godności. Z tych względów oraz zgodnie z art. 151 i art. 250 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.