II SA/Wr 651/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Protokolant: Kinga Bilska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A we W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku oraz sporządzenia ekspertyzy technicznej oddala skargę w całości. Decyzją z [...] (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "organ") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla W. z [...] (nr [...]) nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. M. nr [...] we W. (dalej jako "skarżąca") przeprowadzenie kontroli budynku i sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej jego stan techniczny w określonym zakresie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w toku prowadzonego z urzędu postępowania organ pierwszej instancji ustalił zły stan techniczny przedmiotowego budynku. Podstawą ustaleń był protokół z kontroli budynku przeprowadzonej w dniu 12 XII 2017 r. oraz – dostarczone przez zarządcę A sp. z o.o. we Wrocławiu – protokół kontroli rocznej z 2017 r. oraz protokół z kontroli 5-letniej z 2014 r. W wyniku analizy materiału dowodowego stwierdzono, że przedmiotowy budynek to przedwojenna kamienica wielorodzinna w zabudowie zwartej o wysokim stopniu zużycia. W wyniku kontroli ustalono m.in.: miejscowe uszkodzenia, ubytki i odspojenia tynków na elewacji oraz tynków płyt balkonowych, odsłonięte skorodowane powierzchniowo belki stalowe płyt balkonowych (spód balkonu w II kondygnacji zabezpieczony siatką przed spadaniem tynku), miejscowe uszkodzenia gzymsów, spękania i rysy tynku między otworami okiennymi. Dostarczone zaś przez zarządcę protokoły wskazują nadto na: zawilgocenie przyziemia i piwnic, skorodowaną instalację wodociągową, nieszczelną instalację sanitarną, występujące zalanie piwnicy. W ocenie organu stwierdzony stan techniczny budynku, mogący spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi bądź bezpieczeństwa mienia, upoważnia do nałożenia na skarżącą obowiązku przeprowadzenia kontroli stanu technicznego i sporządzenia ekspertyzy technicznej pozwalającej ustalić pełny i aktualny obraz stanu technicznego budynku oraz zakres robót niezbędnych do wykonania celem doprowadzenia go do odpowiedniego stanu. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów postępowania, poprzez nieodniesienie się do zarzutów odwołania wskazujących na brak sytuacji zagrożenia stanem technicznym budynku dla zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, uprawniającej organ nadzoru do nałożenia przedmiotowych obowiązków. Zdaniem skarżącej organ nie odniósł się również do zarzutów odwołania wskazujących na wystarczalność materiału dowodowego do pełnej oceny stanu technicznego budynku, przez co zbędne było nakładanie na skarżącą dodatkowych obowiązków. W skardze zakwestionowano też dokonaną przez organ ocenę materialnoprawną, jakoby ustalony stan techniczny budynku wskazywał na istnienie stanu niebezpieczeństwa. W ocenie skarżącej istotna jest tu realność a nie potencjalność niebezpieczeństwa i tylko w tym pierwszym przypadku uzasadnione jest nałożenie na właściciela obowiązku przeprowadzenia kontroli i sporządzenia ekspertyzy. W ocenie skarżącej stan techniczny budynku nie stwarza nawet potencjalnego stanu niebezpieczeństwa, nie mówiąc już o zagrożeniu realnym. Większość kontrolowanych elementów budynku została bowiem oceniana na poziomie dobrym/średnim, co świadczy o jego odpowiednim utrzymaniu. Organ zaś w ogóle nie wykazał, w jaki sposób poszczególne wady mogą rodzić zagrożenie dla zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia. Ponadto organ powinien wyjaśnić, dlaczego uznał, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku, skoro dokonał jego oględzin i otrzymał protokoły (roczny i pięcioletni) obrazujące w sposób zupełny stan techniczny budynku. Zdaniem skarżącej organ powinien uwzględnić jej możliwości finansowe i nie nakładać pochopnie obowiązków dowodowych, skoro dysponował pełnym materiałem dowodowym w tym zakresie. W konsekwencji wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji, wstrzymanie wykonania decyzji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 1 X 2018 r. (II SA/Wr 651/18) Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Jak wynika z art. 62 ust. 3 ustawy z 7 VII 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2018 r., poz. 1202, ze zm.) - dalej jako "pb", właściwy organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli stanu technicznego, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, stanowi zatem wystarczającą podstawę do zastosowania środka przewidzianego w dyspozycji powołanego przepisu. Wypada podkreślić, że nakaz przeprowadzenia kontroli i przedstawienia stosownej ekspertyzy jest środkiem nadzoru prewencyjnego, służącego zasadniczo przeciwdziałaniu sytuacjom zagrożenia bezpośredniego, kiedy to na prewencję jest już za późno. Dlatego też zastosowanie nakazu z art. 62 ust. 3 pb powinno mieć miejsce już w sytuacji potencjalnego zagrożenia wskazanych dóbr, co ustawodawca dobitnie podkreśla wskazując w hipotezie normy na stan "mogący" spowodować zagrożenie. Nie można więc zgodzić się z argumentem skargi, że przepis art. 62 ust. 3 pb znajduje zastosowanie tylko w przypadku bezpośredniego zagrożenia wskazanych w nim dóbr. Sąd podzielił ocenę organu w kwestii złego stanu technicznego budynku "mogącego" spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz mienia. Zdaniem Sądu jest niewątpliwe, że ustalone w postępowaniu usterki techniczne budynku w postaci odsłoniętych skorodowanych belek płyt balkonowych, uszkodzonych gzymsów, spękań i rys tynku, zawilgocenia przyziemia i piwnic, skorodowanej instalacji wodociągowej, nieszczelnej instalacji sanitarnej, tworzą stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla bezpieczeństwa mienia. Jest zresztą tego świadoma i skarżąca, skoro we własnym zakresie dokonuje zabezpieczeń siatką tynków skorodowanej płyty balkonowej. W konsekwencji organ był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do podjęcia czynności zmierzających do nałożenia na skarżącą obowiązku usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 pb. W tym celu jednak konieczne jest uprzednie określenie aktualnego stanu technicznego budynku i dokładne oznaczenie zakresu wymaganych robót remontowych. Temu właśnie służy będąca przedmiotem skargi decyzja nakładająca na skarżącą obowiązek przeprowadzenia kontroli i sporządzenia ekspertyzy we wskazanym przez organ zakresie. Jak zasadnie zauważył organ dopiero wykonanie tej decyzji da pełny obraz stanu technicznego obiektu oraz możliwość podjęcia kroków naprawczych. Nie można podzielić poglądu strony skarżącej sugerującego zupełność zebranego materiału dowodowego dla wydania decyzji z art. 66 ust. 1 pkt 3 pb, a tym samym zbędność decyzji z art. 62 ust. 3 pb. Wydanie decyzji z art. art. 66 ust. 1 pkt 3 pb wymaga bowiem uprzedniego dokładnego rozpoznania aktualnej kondycji obiektu przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane oraz określenia robót koniecznych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Takiego warunku oczywiście nie spełnia protokół z kontroli dokonanej przez organ, ani też przedłożony przez skarżącą protokół z kontroli pięcioletniej, który pochodzi przecież z 2014 r. i nie określa w sposób dokładny wymaganych robót. Organ musiał zatem w takich okolicznościach zastosować instrument z art. 62 ust. 3 pb. Nie można czynności organu postrzegać również w kategoriach przerzucania na stronę własnych obowiązków dowodowych. Mieści się ona bowiem w zakresie obciążających właściciela budynku obowiązków dotyczących utrzymania budynku w należytym stanie technicznym (zob. art. 61 – 65 i art. 81c pb). Niezasadny jest również zarzut wadliwości uzasadnienia decyzji (naruszenia art. 11 kpa). Organ w uzasadnieniu w sposób wyczerpujący przeanalizował wszystkie istotne aspekty faktyczne i prawne sprawy. Odniósł się przy tym do zarzutów odwołania, wyjaśniając stronie przesłanki, którymi się kierował. W konsekwencji skargę należało oddalić na zasadzie art. 151 ppsa.