II SA/Wr 652/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji orzekającej o sprzedaży budynku mieszkalnego oddala skargę w całości. Burmistrz Miasta [...] postanowieniem z [...].05.2019 r., wydanym na podstawie art. 126 i art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. odmówił sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Naczelnika Miasta [...] nr [...] z [...].08.1977r. poprzez: zastąpienie w pkt 3d wyrażenia "cena działki nr [...] wynosi" wyrażeniem "cena działki nr [...] wynosi"; zastąpienie w pkt 4d wyrażenia "cena działki nr [...] wynosi" wyrażeniem "cena działki nr [...] wynosi". W uzasadnieniu organ wyjaśnił na wstępie, że sprawa A. P. reprezentowanego przez zawodowego pełnomocnika (dalej jako strona lub skarżący), który pismem z [...].10.2018 r. wystąpił o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, rozpatrywana jest ponownie, bowiem postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...].01.2019 r. uchylono postanowienie tego organu z [...].11.2018 r. Po uzupełnieniu materiału dowodowego w zakresie wskazanym przez organ II instancji, Burmistrz Miasta [...] stwierdził, że wniosek strony zmierza do merytorycznej zmiany wydanej decyzji i nie może być uwzględniony w drodze sprostowania oczywistej omyłki. Zdaniem tego organu, strona przypisuje decyzji z [...].08.1977 r. alternatywną i całkowicie odmienną treść. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że ewentualne uchybienie zawarte w tej decyzji nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości. Z postanowieniem tym nie zgodziła się strona, która wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W zażaleniu tym przedstawiono okoliczności związane z wydaniem decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...].08.1977 r., następnie sprostowanej postanowieniem z [...].08.1977 r., a także konsekwencje wynikające z błędu polegającego na nieprawidłowym oznaczeniu numerów działek (ich zamianie), na których posadowione były sprzedawane na mocy tej decyzji lokale mieszkalne mogące stanowić odrębny przedmiot własności. Wobec oczywistość tego błędu, zdaniem strony, omyłka nie była trudna do zweryfikowania przez organ I instancji, który dysponuje z urzędu dostępem do map, rejestrów, czy innych danych, które pozwoliłyby na natychmiastowe i nie pozostawiające wątpliwości wykrycie uchybienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...].07.2019 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 113 § 1 i § 3 oraz art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg działań i czynności podejmowanych w sprawie jak również przybliżono treść wniesionego zażalenia. Odnosząc się do treści wniesionego środka odwoławczego organ wyższego stopnia nie znalazł podstaw dla jego uwzględnienia. Prezentując swoje stanowisko organ ten odwołał się do treści art. 113 k.p.a. jak również poglądów prezentowanych w doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazał, że żądanie sprostowania decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...].08.1977r. dotyczy zamiany numerów działek w punktach 3d i 4d. Oznacza to, że zmiana powyższa prowadziłaby do zmiany w rozstrzygnięciu decyzji. Dokonanie tej zmiany nie mogłoby nastąpić bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ I instancji przeprowadził takie postępowanie, w wyniku którego ustalił, że organ wydający w dniu [...].08.1977r. decyzję popełnił błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących przedmiotów sprzedaży. Przyjął bowiem, że małżonkowie P. zamieszkują w budynku posadowionym na działce nr [...], a J. S. w budynku posadowionym na działce nr [...]. Natomiast z ustaleń faktycznych, aktualnych, wynika, że A. P., następca prawny małżonków P., zamieszkuje w budynku posadowionym na działce nr [...]. Z powyższego wynika, że w roku 1977 małżonkom P. sprzedano zabudowaną nieruchomość, w której zamieszkiwała J. S., a J. S. sprzedano zabudowaną nieruchomość, w której zamieszkiwali małżonkowie P. Zatem realizacja żądania sprostowania rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 1977 r., prowadziłaby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Tym samym Kolegium zakwalifikowało powyższą omyłkę organu jako wadę istotną. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze tej podniesiono naruszenie przez Kolegium postanowień: - art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w wydanych przez organ decyzjach nie zachodzi oczywista omyłka, której charakter wynikałby z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami, lecz uznania wniesionego żądania za dokonanie merytorycznej zmiany decyzji, w sytuacji, gdy w świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa oraz doktryny przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy możliwe do wykrycia, uchybienia niepozostawiające jakichkolwiek wątpliwości, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem omyłka pisarska polega na błędnym oznaczeniu sąsiadujących działek - ich zamianie pomiędzy osobami spokrewnionymi, zaś prawidłowe wyjaśnienie okoliczności powstania omyłki pisarskiej wymagałoby krótkiej weryfikacji dostępnych w urzędzie dokumentów, np. wniosku składanego przez strony przed wydaniem decyzji; - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy - sprostowaniu oczywistej omyłki w tym braku wyjaśnienia, jaki wniosek złożyli rodzice skarżącego przed wydaniem decyzji oraz czy decyzja o sprostowaniu oczywistej omyłki przez organ została prawidłowo doręczona stroną a tym samym czy mogły zapoznać się z numerami działek oraz stronami domu; - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób rzetelny istotnych okoliczności sprawy, brak zebrania oraz rozpoznania materiału dowodowego, brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez oparcie rozstrzygnięcia na braku odnalezienia w siedzibie organu akt w sprawie (w postaci wniosku zainteresowanych czy innych dokumentów), które prawdopodobnie ze względu na upływ czasu zostały zarchiwizowane, w sytuacji gdy należało poprzez przeprowadzenie innych dowodów, takich jak uzyskanie z urzędu, czy dostępu do ewidencji rejestrów map czy słuchanie stron, wizje lokalną zweryfikować istniejący stan prawny przedmiotowych działek z treścią decyzji, który prowadzi do wniosku, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej - błędu ludzkiego polegającym na mylnym oznaczeniu działek, który to błąd winien zostać sprostowany w sposób wskazany przez wnioskodawcę. W motywach skargi przybliżono okoliczności prawne i faktyczne związane z nabyciem przez rodziców skarżącego zabudowanej nieruchomości położonej w [...], błędnie oznaczonej w decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...].08.1977r., jako działka [...], w rzeczywistości nabycie dotyczyło działki nr [...]. Autor skargi wskazał, że konsekwencją zaistniałego błędu było powielenie nieprawidłowych oznaczeń w treści aktu notarialnego umowy sprzedaży z [...].10.1977r, rep. A [...] oraz treści aktu notarialnego z [...].03.1996 r. rep. A [...], na mocy którego A. P. nabył umową darowizny własność opisanej działki. O zaistniałym błędzie skarżący powziął informację dopiero, gdy w księdze wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości sąsiedniej (a wedle wadliwego wpisu w księdze wieczystej - dla należącej do niego działki nr [...]), ujawniono wpis hipoteki przymusowej. Skarżący zauważył, że Naczelnik Miasta [...], prostując oczywistą omyłkę popełnił ją w rzeczywistości i spowodował niezgodność ze stanem faktycznym jaki istniał pomiędzy stronami. Dalej podniósł, że w zaistniałym stanie faktycznym należy zwrócić uwagę również na zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na dosłownym jej brzmieniu. Nie można z tego powodu rozpatrywać pojęcia oczywistej pomyłki w oderwaniu od stanu faktycznego jaki istnieje od ponad 30 lat oraz zgodnego zamiaru stron i celu umowy. Oczywistą w sprawie okolicznością pozostaje zamiar rodziców skarżącego, których celem nie było objęcie aktem notarialnym nieruchomości sąsiadów. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami, w postaci wniosku zainteresowanych, czy też innymi tożsamych decyzji wydanych w sprawie. W końcowej części uzasadnienia wniesionej skargi odnosząc się do pozostałych zarzuconych naruszeń, wskazano na konieczność wykazania niedwuznaczność błędu związanego z omyłką, co w sprawie pozostaje bezsporne. Wolą rodziców skarżącego było objęcie w posiadanie dokładnie tej nieruchomość, którą do chwili obecnej on zamieszkuje. W konkluzji uznano, że przedstawiony stan faktyczny w sposób wyraźny wskazuje, że w niniejszej sprawie przesłanki do błędnego wskazania działek stanowiły oczywistą omyłkę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa. W rozpoznawanej sprawie wypowiadające się organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi. Podkreślić trzeba, że instytucja rektyfikacji rozstrzygnięcia organu administracji polegająca na sprostowaniu oczywistej omyłki nie może doprowadzać do zmiany treści rozstrzygnięcia. Przerobienie przez organ treści decyzji ostatecznej jest niedopuszczalne i – w zależności od sytuacji – czynności taka może być rozpatrywana nawet jako karalne przerobienie dokumentu w rozumieniu przepisów prawa karnego (wyrok NSA z 28.11.1984 r., sygn. akt II SA 1314/84, ONSA 1984/2, poz. 114). W myśl art. 113 § 1 k.p.a. prostuje się w decyzji błędy pisarskie, w czym mieści się niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia, opuszczenie wyrazu, błędy rachunkowe, czyli omyłki w działaniu arytmetycznym, oraz omyłki inne, które są oczywiste – chodzi o omyłki podobne w swej naturze do błędów pisarskich i rachunkowych, które są natychmiast poznawalne, wynikając niedwuznacznie z treści samej decyzji lub z akt sprawy (B. Adamiak, Rektyfikacja decyzji w postępowaniu administracyjnym, Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo CLIII, Wrocław 1988/922, s. 8). Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Charakteryzuje je również oczywistość, stanowiąca równocześnie granicę dopuszczalności sprostowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się sprostowania oczywistej omyłki, która w jego ocenie została popełniona przez organ wydający w dniu [...].08.1977r. decyzję nr [...] o sprzedaży lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] na rzecz odpowiednio J. S. i M. P. Decyzja ta nie zawierała oznaczenia numerów działek, na których znajdowały się sprzedawane lokale mieszkalne, wobec tego organ dokonał z urzędu jej rektyfikacji postanowieniem z [...].08.1977 r. Dokonując konkretyzacji poszczególnych nieruchomości wpisał w pkt 3d na stronie 2 decyzji wyrażenie: "cena działki nr [...] wynosi" zamiast: "cena 1/2 części działki wynosi", natomiast w pkt 4d na stronie trzeciej wpisał wyrażenie: "cena działki nr [...] wynosi" zamiast: "cena 1/2 części działki wynosi". Według skarżącego w opisanej decyzji należało zastąpić w pkt 3d wyrażenie: "cena działki nr [...] wynosi" wyrażeniem: "cena działki nr [...] wynosi" oraz zastąpić w pkt 4d wyrażenie: "cena działki nr [...] wynosi" wyrażeniem: "cena działki nr [...] wynosi". W ocenie Sądu, niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek i przypisanie ich niewłaściwym osobom nie ma charakteru oczywistej omyłki. W żadnej innej części decyzji z [...].08.1977 r., jak również w dokumentach, na których podstawie została wydana taka decyzja (wypisy i wyrysy z rejestru gruntu z [...].07.1977 r., opisy techniczne budynku i jego szacunek z [...].05.1977 r., pisma Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z [...].06.1977 r. skierowanego do M. P., wniosku – ankiety z [...].07.1977 r.), nie podaje się takich danych, które pozwalałyby zidentyfikować i przypisać osobom na rzecz których wydana została decyzja z [...].08.1977 r., posiadanie konkretnego lokalu mieszalnego w budynku położonym w [...][...], w sposób oczekiwany przez skarżącego. Oczywistość omyłki nie jest zatem widoczna "na pierwszy rzut oka", bez potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań czy ustaleń. Tych wątpliwości nie usunęła również analiza zapisów znajdujących się w rejestrze mieszkańców oraz w ewidencji gruntów i budynków. Potwierdza to stanowisko organów, że nie mamy do czynienia z błędem widocznym lub popełnionym w sposób niezamierzony. Jednocześnie błąd ten nie tylko może ale także rzutuje bezpośrednio na uprawnienia związane z wykonywaniem prawem własności. Wykorzystanie w tym celu instytucji sprostowania decyzji nie jest trafne, ponieważ w drodze sprostowania oczywistej omyłki można prostować jedynie błędy pisarskie oraz inne oczywiste omyłki, które nie wpływają na treść podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym domaganie się od organów administracji zmiany numeracji działek jest formą ingerencji w treść decyzji, a zatem jest wyczerpana przesłanka negatywna prostowania orzeczenia organu administracji publicznej. Zmiana treści decyzji w zakresie oznaczenia działek (numeracji ewidencyjnej), które zostały nabyte przez różne osoby, nie jest możliwa w drodze sprostowania. W konsekwencji podzielić należy stanowisko wypowiadających się w sprawie organów, że w sprawie tej nie jest możliwe wykorzystanie instytucji sprostowania oczywistej omyłki i jak zostało to zaznaczone w kwestionowanym postanowieniu, w tym celu wykorzystać należy inne instrumenty prawne przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Tego rodzaju zmiany mogą być dokonywane przy zastosowaniu innych instytucji, jak: wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany czy stwierdzenia nieważności. Brak rozróżnienia wadliwości istotnych od wadliwości nieistotnych prowadzi do zaprzeczenia zasady trwałości decyzji administracyjnej i związania nią organu, który ją wydał, a w konsekwencji do przekreślenia pewności obrotu prawnego i naruszenia prawa strony do obrony swych interesów. Dodatkowym potwierdzeniem prawidłowości takiego stanowiska jest zarzut skargi dotyczący braku prawidłowego doręczenia stronom (rodzicom skarżącego) postanowienia z [...].08.1977 r. Z przedstawionych powodów Sąd nie mógł wypowiedzieć się co do kwestii merytorycznych związanych z koniecznością dostosowania decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...].08.1977 r. do stanu zgodnego z prawem, ponieważ istotą tego postępowania jest jedynie problematyka sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej niewpływająca na merytoryczną treść wydanego aktu administracyjnego. Zgodnie z treścią decyzji z [...].08.1977 r. sporządzono w formie aktów notarialnych dwie umowy sprzedaży. Wynika z nich niezbicie, że M. P. i D. P. nabyli własność działki gruntu oznaczonej numerem [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] (akt notarialny z [...].10.1977r., Repertorium A numer [...], zaświadczenie wystawione przez Państwo Biuro Notarialne w [...] z [...].10.1997 r.). Własność tej nieruchomości została przeniesiona mocą umowy darowizny na rzecz A. P. (akt notarialny z [...].03.1996 r.) Skoro zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi, należało stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.