II SA/Wr 664/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-12-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędzia WSA Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej, naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez brak umożliwienia stronie zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uzupełniając materiał dowodowy i opierając na nim swoje rozstrzygnięcie, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak umożliwienia stronie zapoznania się z tym materiałem i wypowiedzenia się co do jego treści. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając stronie podjęcie konkretnych czynności procesowych i przedstawienie dowodów na swoją korzyść.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania bez zgody właściwego organu robót budowlanych polegających na przebudowie pomieszczenia gospodarczego. Strona skarżąca zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w tym brak umożliwienia zapoznania się z materiałem dowodowym.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. i zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania bez zgody właściwego organu robót budowlanych polegających na przebudowie pomieszczenia gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2014 r. A. H. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., (dalej – PINB) z żądaniem interwencji w sprawie robót budowlanych przy granicy działki nr [...] przy ul. [...] w S.. W ramach czynności prowadzonych przez organ ustalono, że T. S. dokonał w warunkach samowoli budowlanej rozbudowy budynku mieszkalnego o pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 12,40m x 3,10m. Uwzględniając fakt wykonania robót budowlanych przed 1995 r. organ stosując przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] zobowiązał inwestora do przedłożenia orzeczenia o stanie technicznym i dokumentacji powykonawczej.
Wobec zrealizowania przez zobowiązanego nakazu w dniu [...] r. PINB wydał decyzję nr [...], którą nakazał inwestorowi przebudować istniejącą drewnianą ścianę pomieszczenia gospodarczego na ścianę oddzielenia pożarowego z materiałów niepalnych z wyprowadzeniem jej 30 cm ponad pokrycie dachu przybudówki w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r..
Na skutek prowadzenia robót budowlanych B. K. wystąpił do organu o wstrzymanie robót informując, że inwestor wykonuje roboty w szerszym rozmiarze jak ma to wynikać z decyzji i nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z kolei wnioskiem z dnia 23 października 2015 r. wystąpił on o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, zaś postanowieniem nr [...] z tego samego dnia wznowił postępowanie zakończone wyżej wskazaną decyzją. Postępowanie w trybie nadzwyczajnym zakończono decyzją z dnia [...] r., nr [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] r., nr [...], natomiast w stosunku do realizowanych robót w dniu [...] r. wydano postanowienie nr [...], którym w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wstrzymano prowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie pomieszczenia gospodarczego i zobowiązano inwestora do przedłożenia w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia inwentaryzacji wykonanych robót i orzeczenia o stanie technicznym wykonanych robót.
Wobec dostosowania się przez zobowiązanego do skierowanego do niego nakazu w dniu [...] r. PINB w K. wydał decyzję nr [...], którą w oparciu o art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej – k.p.a.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania robót budowlanych bez zgody właściwego organu polegających na przebudowie pomieszczenia gospodarczego dobudowanego od strony południowej budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...]. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że przeprowadzony dowód z oględzin potwierdził wykonanie obowiązku nałożonego decyzją nr [...], natomiast ,,przy okazji inwestor wykonał wiele innych robót budowlanych, na które nie miał zgody właściwego organu zastępując m.in. istniejący drewniany dach przybudówki nowym stropodachem wykonanym w technologii Teriva. Zdaniem PINB roboty miały charakter przebudowy. Odwołując się do przedłożonego przez zobowiązanego opracowania organ podał, iż wszystkie roboty budowlane wykonane do dnia ich wstrzymania, nie naruszają przepisów prawa czy wymogów sztuki budowlanej, zatem nie występuje potrzeba wykonania określonych czynności czy robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Według PINB mogło dojść do nieznacznego powiększenia kubatury pomieszczenia gospodarczego jednak nie można potwierdzić, aby w sposób istotny doszło do naruszenia charakterystycznych parametrów, wykluczających zastosowanie w sprawie postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Różnice w powierzchni zabudowy czy kubatury pomieszczenia gospodarczego przed i po przebudowie wynikają z zastosowania przy przebudowie innych materiałów budowlanych (pustaki ceramiczne, strop Teriva), co spowodowało minimalną, tylko o 1% zmianę powierzchni zabudowy i kubatury. Dodatkowo wszystkie czynności, które ewentualnie można by nakazać w sprawie zostały wykonane w sposób niebudzący wątpliwości, co do poprawności ich wykonania pod względem techniczno-budowlanym, zatem należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania.
W ramach postępowania odwoławczego D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – DWINB) badając sprawę w trybie odwoławczym w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozstrzygnięcie to nie ostało się w obrocie prawnym, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 września 2016 r., (sygn. akt II SA/Wr 359/16) rozpoznając skargę T. i T. S. uchylił zaskarżoną decyzję.
Po powrocie sprawy do organu odwoławczego w dniu [...] r. DWINB wydał postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 136 k.p.a. nakazał PINB w K. przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie mgr inż. Z. C. celem jednoznacznego ustalenia, czy zmiana konstrukcji ww. budynku i jego parametrów technicznych była niezbędna celem wykonania nakazu wynikającego z decyzji PINB w K. z dnia [...] r., nr [...] czy też nakaz ten można było wykonać bez zmian w konstrukcji budynku i jego parametrów technicznych. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 27 czerwca 2017 r. organ I instancji przeprowadził żądany dowód przesłuchując w charakterze świadka osobę sporządzającą dokumentację określoną wydanym w toku postępowania postanowieniem.
Po uzyskaniu rzeczonego dowodu DWINB w dniu [...] r. wydał decyzję, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję PINB nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji opisał przebieg postępowania i wydane rozstrzygnięcia. Jednak jako kluczową do rozważenia kwestię uznał organ to w jakim stopniu zmianie uległy parametry techniczne obiektu po wydaniu przez PINB decyzji z dnia [...] r. nr [...] o nakazie wykonania przebudowy ściany drewnianej z poszyciem drewnianym na ścianę oddzielenia pożarowego wykonaną z materiałów niepalnych oraz wyprowadzenie jej 30 cm ponad pokrycie dachu przybudówki, oraz czy było to uzasadnione względami technicznymi.
W ramach oceny tego zagadnienia DWINB wyjaśnił, że w aktach znajdują się dwa opracowania techniczne opisujące przedmiotowy obiekt. Na podstawie rysunków stanowiących część orzeczenia o stanie technicznym rozbudowy budynku jednorodzinnego o część gospodarczą z dnia 26 marca 2015 r. oraz inwentaryzacji budowlanej z dnia 5 stycznia 2016 r. długość obiektu wynosiła 1240 cm obecnie wynosi 1255, szerokość 310 obecnie 312, wysokość od 200 do 255, obecnie 352. Opisując dalej obiekt organ przywołał stanowisko inwestorów zamieszczone w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wcześniejszą decyzję DWINB, gdzie podali oni, że zmiana konstrukcji budynku była podyktowana koniecznością wykonania decyzji PINB w K. z dnia [...] r., nr [...]. Wykonanie ściany oddzielenia pożarowego wymagało rozbiórki istniejącej konstrukcji ściany wykonanej ze słupów drewnianych obitych (poszytych) deskami. Na słupach wsparte były belki drewniane stropodachu. Wykonano ławy fundamentowe, izolacje poziome. Ze względu na konieczność usztywnienia konstrukcji ściany niezbędne było wykonanie wieńca i poprzecznych w stosunku do ściany żeber, które musiały by być oparte na słupach żelbetowych. Pozostawienie wolnostojącej, nie usztywnionej ściany zagrażałoby bezpieczeństwu. W związku z powyższym zaistniała konieczność wymiany słupów drewnianych na żelbetowe oraz wymiany stropodachu w konstrukcji drewnianej na żelbetowy gęstożebrowy (Teriwa.). Zatem pozostawienie słupów drewnianych i stropodachu drewnianego było ze względów technicznych niemożliwe.
Istotę jednak stanowiska DWINB zaprezentowanego w decyzji stanowił dowód przeprowadzony przez PINB w K. z przesłuchania mgr inż. Z. C., który podał, że: "Nakazu wynikającego z decyzji PINB nr [...] tj.: "istniejącą drewnianą ścianę pomieszczenia gospodarczego przebudować na ścianę oddzielenia pożarowego z materiałów niepalnych z wyprowadzeniem jej 30 cm ponad pokrycie dachu przybudówki" nie można było wykonać bez ingerencji w konstrukcję istniejącego od strony południowej budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] pomieszczenia gospodarczego konstrukcji drewnianej. Wolnostojąca murowana ściana oddzielenia pożarowego wymagała usztywnienia w kierunku poziomym. Istniejąca konstrukcja stropodachu - drewniane belki o przekroju okrągłym z okorowanych żerdzi nie zapewniłyby stateczności ściany oddzielenia pożarowego. Konieczne było wykonanie stężenia w kierunku poziomym poprzez wykonanie żelbetowego stropodachu, co wpłynęło na nieznaczną zmianę parametrów technicznych przebudowywanego pomieszczenia gospodarczego."
Po odwołaniu się do dowodu z przesłuchania świadka oraz oświadczenia inwestora w skardze DWINB uznał, że dokonana zmiana konstrukcyjna miała na celu wykonanie nakazu wynikającego z decyzji PINB w K. z dnia [...] r., nr [...], a nie nieuzasadnione poszerzenie lub podwyższenie budynku. Zatem jego zdaniem brak jest podstaw do kontynuowania postępowania w sprawie samowoli budowlanej, zaś rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania uznał za prawidłowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wywiódł B. K. wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją PINB oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez uznanie, iż zmiana parametrów przybudówki miała na celu wykonanie nakazu wynikającego z decyzji PINB w K. z dnia [...] r., a nie nieuzasadnione poszerzenie lub podwyższenie budynku;
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. § 235 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że ścianę oddzielenia przeciwpożarowego można wznosić na własnym fundamencie, zaś obowiązek wyprowadzenia ściany oddzielenia pożarowego ponad pokrycie dachu przybudówki dotyczy przykrycia dachu rozprzestrzeniającego ogień;
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to 84 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego podczas gdy dla rozstrzygnięcia istoty sprawy niezbędna była wiedza w zakresie wiadomości specjalnych, zwłaszcza gdy w toku sprawy złożone zostały sprzeczne opinie osób posiadających wiedzę specjalną;
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na części materiału dowodowego bez uwzględnienia i należytego rozważenia jego całokształtu;
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie skarżącemu jako stronie postępowania przed wydaniem decyzji, zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w niniejszej sprawie.
We wstępnej części skargi wniesiono o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z opinii technicznej J. R., gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, zaś skarżący nie miał możliwości wnioskowania o dopuszczenie powyższego dowodu, gdyż nie zawiadomiono go o zamknięciu postępowania dowodowego uniemożliwiając mu realizację prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w niniejszej sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając skargę jej autor określił decyzję jako ewidentnie i oczywiście błędną, gdyż w jego ocenie doszło do całkowitej zmiany wszystkich parametrów istniejącej uprzednio przybudówki w aspekcie wysokości, szerokości, długości oraz rodzaju użytych materiałów konstrukcyjnych. Miała miejsce daleko idąca ingerencja w obiekt prowadząca do powstania całkowicie nowej konstrukcyjnie i materiałowo dobudowanej części budynku. Uznając, że dokonana zmiana konstrukcyjna miała na celu wykonanie nakazu wynikającego z decyzji PINB w K. z dnia [...] r. nr [...] DWINB oparł się na oświadczeniu inwestora oraz przesłuchaniu świadka lecz w żaden sposób nie zweryfikował powyższych ustaleń przy użyciu środka dowodowego pozwalającego na obiektywne i fachowe zweryfikowanie twierdzeń, które budzą wątpliwości co do swojej prawidłowości.
Skarżący kwestionował związek wykonanych robót z nakazem zawartym w wydanej wcześniej decyzji PINB, wskazując w szczególności, że dotyczy to robót polegających na: wzniesieniu pozostałych trzech ścian z pustaków ceramicznych ze zmianą miejsca ich posadowienia, wysokości i szerokości; wykonaniu stropodachu żelbetowego i miejsca jego usadowienia; wykonaniu słupów betonowych podtrzymujących konstrukcję dachu; wykonaniu fundamentu betonowego.
Nie zgadzając się z wydaną decyzją skarżący podał, że został naruszony § 235 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ ściany przeciwpożarowe powinny być wyprowadzone na wysokość co najmniej 0,30m ponad pokrycie dachu, w budynkach z drewnianą konstrukcją dachu i pokryciem niepalnym. Decyzja PINB z [...] r. nakazująca wyprowadzenie ściany 30 cm ponad pokrycie dachu przybudówki dotyczyła dachu z konstrukcją drewnianą, natomiast obecnie zrealizowano stropodach żelbetowy. Według skarżącego organ pominął opinię inż. J. R. i nie dostrzegł sprzeczności pomiędzy opiniami technicznymi osób posiadających analogiczną wiedzę i uprawnienia i nie podjął próby ich wyjaśnienia w drodze opinii biegłego, którego opinia charakteryzuje się nie tylko fachowością ale i obiektywizmem. Do skargi załączono opinię techniczną stanowiącą uzupełnienie opinii technicznej z dnia 10 grudnia 2016 r., która w ocenie autora skargi ma wskazywać niezbicie na fakt, że dla wykonania nakazu PINB nie była niezbędna zmiana konstrukcji i parametrów technicznych budynku gospodarczego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że powody wydania rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione w skarżonej decyzji i stanowisko organu nie uległo zmianie.
Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. Sąd dopuścił wnioskowany w skardze dowód z dokumentu w postaci opinii uzupełniającej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co powoduje że podlega ona usunięciu z obrotu prawnego.
Jak wynika z przedstawionego wcześniej stanu faktycznego sprawy, postepowanie administracyjne toczyło się względem obiektu budowlanego, w stosunku do którego uprzednio wydane rozstrzygnięcie objęte było już kontrolą tutejszego Sądu. Z tej przyczyny wskazać należy na zasadę wynikającą z art. 153 p.p.s.a. tj. związanie zarówno orzekających w sprawie organów jak i Sądu funkcjonującym w obrocie prawnym wyrokiem. Tutejszy Sąd uchylając uprzednio wydaną decyzję stwierdził braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. DWINB, co wynika z zalecenia organowi I instancji przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, podjął niesprzecznie działania nakierowane na usunięcie stwierdzonego uchybienia procesowego. Zdaniem składu orzekającego Sądu organ II instancji mimo właściwego kierunku jaki nadał swoim poczynaniom, po raz wtóry nie ustrzegł się kolizji z zasadami procedury administracyjnej. Pogląd ten wynika z następujących okoliczności.
Ponieważ w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja PINB w K. zobowiązująca inwestora do wykonania określonych czynności, zaś strona postępowania podnosi, że w istocie wykonano roboty budowlane przekraczające swym wymiarem treść tej decyzji, zasadniczym zadaniem służb nadzoru budowlanego było jednoznaczne ustalenie jak obiektywnie przedstawia się ta sprawa. Organ administracyjny winien posłużyć się w tym celu szerokim spektrum dowodowym zgodnie z zasadami procesowymi wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257). W polskim systemie prawnym w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
W realiach niniejszej sprawy organ II instancji zdecydował się na skorzystanie z możliwości wynikających z art. 136 k.p.a. i zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osoby sporządzającej opracowanie budowlane w toku postępowania. Oczywistym jest, że dowód z jakiego korzystał organ mógł przyczynić się do wyjaśnienia sprawy lecz po pierwsze z całą pewnością nie był to jedyny możliwy dowód w niniejszej sprawie jaki można było przeprowadzić, a po wtóre z oceną tego dowodu wiąże się ewidentne uchybienie proceduralne. Otóż po otrzymaniu od PINB w K. żądanego dokumentu organ odwoławczy wydał decyzję, co istotne czyniąc z przeprowadzonego dowodu najbardziej doniosły procesowo dokument, ale jednocześnie nie dał możliwości zapoznania się z nim żadnej stronie postępowania.
Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, materiałów i żądań ciąży na organach administracji na każdym stadium postępowania, a zatem zarówno na organie I instancji, jak i na organie odwoławczym. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy organ II instancji uzupełniał materiał dowodowy. Brak zawiadomienia strony o zakończeniu gromadzenia dowodów i możliwości odniesienia się do nich przed wydaniem decyzji oznacza ewidentne naruszenie dyspozycji art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a.
Ponadto realizacja zasady czynnego udziału strony w postępowaniu powinna być udokumentowana w aktach sprawy poprzez potwierdzenie, że strona została pouczona o prawie zajęcia stanowiska wobec całości dowodów zawartych w aktach. Naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Fakt, że organ nadzoru budowlanego nie umożliwił stronom zarówno zapoznania się z nowym dokumentem jak i odniesienia się do jego treści oczywiście jest procesowo naganny, jednak sam w sobie niejako automatycznie nie dyskwalifikuje decyzji. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że uchybienie to ma znaczenie wtedy, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Sąd uznał, że taki przypadek ma miejsce w badanej sprawie. Zdaniem skarżącego wykonane roboty budowlane nie służyły wyłącznie wykonaniu decyzji PINB nr [...]. Nie pozostaje on w swoich twierdzeniach gołosłowny, gdyż posiłkuje się opinią techniczną z dnia 10 grudnia 2016 r. i opinią uzupełniającą z dnia 18 czerwca 2017 r. załączoną do skargi, co do której jak rzecze skarżący nie miał możliwości wnioskowania o jej dopuszczenie jako dowodu w sprawie, gdyż nie zawiadomiono go o zamknięciu postępowania.
Wobec powyższego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego istnieją dowody zarówno przeczące jak i negujące tezę o zamknięciu inwestycyjnej aktywności inwestora wyłącznie w sferze realizacji decyzji PINB z [...] r. Brzemienne w skutkach jest to, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego w stopniu wystarczającym, a dodatkowo w jego trakcie naruszono dyrektywy art. 10 i 81 k.p.a..
Dostrzegając dualizm dowodowy co do pewnej istotnej w sprawie okoliczności Sąd nie może okoliczności tej badać w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd administracyjny nie ma bowiem kompetencji do przejęcia sprawy administracyjnej, jako takiej, do jej końcowego załatwienia i rozstrzygnięcia co do jej istoty. Nie zastępuje on ani też nie wyręcza organu administracji publicznej w realizacji powierzonych mu zadań. Sprawa, której przedmiot należy do właściwości określonego organu administracji, z momentem wywołania kontroli sądu administracyjnego, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Rolą sądu administracyjnego, operującego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy, jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest "sprawa administracyjna", lecz zbadanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności.
W tak kształtującej się sytuacji prawnej i faktycznej należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło