II SA/Wr 666/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skarg M. i Z. B., K. i H. S. oraz K.D. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy linii średniego napięcia postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, wnioskodawcy złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że mają na utrzymaniu studiującą na pierwszym roku córkę, na uzyskiwany przez nich dochód w wysokości 2.241 zł składa się: świadczenie rentowe wnioskodawcy i dochód z gospodarstwa rolnego (5.80 ha). Dodali, że posiadają dom o pow. 160 m2 i budynek gospodarczy. W piśmie z dnia 11 października 2013 r. wnioskodawcy poinformowali, że dochód z gospodarstwa rolnego (pastwiska klasy IV,V i VI) w rzeczywistości wynosi 0 (przy czym dopłata z UE wynosi 3.500 zł), a swoje wydatki określili następująco: opłata za gaz (z butli)- 57 zł; za energię elektryczną- 95 zł; za wodę – ok. 45 zł; za wywóz nieczystości stałych i płynnych- 39 zł. Dodali, że są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Konieczność partycypowania przez wnioskodawców w kosztach sądowych znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nich sytuacji materialnej, w szczególności, iż sami wnioskodawcy przyznali, że są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.