II SA/Wr 666/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. i K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skarg M. i Z. B., K. i H. S. oraz K.D. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy linii średniego napięcia postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, wnioskodawcy złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3.118 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili dom o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1.28 ha. W piśmie z dnia 11 października 2013 r. wnioskodawcy poinformowali, że dochód z gospodarstwa rolnego (pastwiska klasy V, VI i nieużytki) w rzeczywistości wynosi 0 i nie mogą zbyć tej nieruchomości z powodu przebiegającą przez nią linii energetycznej, a jednoczesnej brakuje chętnych na jej odpłatną dzierżawę. Podali, że ponoszą następujące wydatki: opłata za gaz (z butli)- 57 zł; za energię elektryczną- 95 zł; za wodę – ok. 45 zł; za wywóz nieczystości stałych i płynnych- 39 zł; wydatki na lekarstwa (choroby metaboliczne)- 50 zł. Dodali, że są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Z załączonego do pisma wyciągu z rachunku bankowego wynika, że rata spłacanego przez nich kredytu wynosi 678, 97 zł, na opał wydatkowali kwotę 1.758, 42 z, a saldo na rachunku bankowym na dzień 20.09.2013 r. wyniosło 1.601, 97 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Konieczność partycypowania przez wnioskodawców w kosztach sądowych znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nich sytuacji materialnej, w szczególności, iż sami wnioskodawcy przyznali, że są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, ich dochód ma charakter stały i wynosi 3.120, 91 zł netto, a deklarowana wysokość wydatków to 964, 97 zł (plus okazjonalny wydatek na opał 1.758, 42 zł). Podkreślić przy tym należy, iż wśród ww. opłat jest też rata kredytu, który nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a nadto – po uiszczeniu ww. opłat saldo bankowe skarżących wynosiło 1.601, 97 zł. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.