II SA/Wr 667/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Ryszard Pęk Sędziowie Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Asesor WSA – Dagmara Dominik Protokolant Aleksandra Rygielska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Zarządu Miasta przez Naczelnika Wydziału Ochrony Dróg – Zarządu Dróg i Komunikacji we W., którą to decyzją organ ten obciążył J. Z. opłatą drogową w wysokości [...]zł za przejazd w dniu [...]r. na trasie N. –O. Ś. pojazdem nienormatywnym marki Mercedes nr rej. [...]bez wymaganego zezwolenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, że organ pierwszej instancji obciążył J. Z. opłatą drogową w wysokości [...] zł za przejazd w dniu [...]r. na trasie N. –O. Ś. pojazdem nienormatywnym marki Mercedes nr rej. [...] bez wymaganego zezwolenia. Jako podstawę prawną tej decyzji powołał przepisy art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.) w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 - 4 i § l0 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz.607) oraz uchwałę nr [...] Zarządu Miasta W. z dnia 25 lipca 2000 r. w sprawie upoważnienia Naczelnika Wydziału Ochrony Dróg – Zarządu Dróg i Komunikacji do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej oraz art. 104 kpa. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji J. Z. zarzucił, że nie powinien ponosić odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym, ponieważ nie miał faktycznej możliwości dokonania pomiaru ciężaru pojazdu, gdyż przy załadunku materiałów nie stosuje się wagi kontrolnej, a zatem przekroczenie nacisku na oś było niezamierzone. Zarzucił też, że podczas kontroli pojazdu pojazd był ważony pięć razy. Za każdym razem łączna masa pojazdu była inna. Przyznał, że kierowca podpisał protokół z adnotacją "bez żadnych uwag" ale nie powinno to mieć znaczenia wobec zgłaszanych obecnie zastrzeżeń. Wyjaśnił też, że nie ma powodów do przeładowywania pojazdu, ponieważ o cenie wykonywanej usługi transportowej decyduje ilość przejechanych kilometrów. Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, bowiem poprzednia decyzja tego organu z dnia [...]r. została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona decyzją z dnia [...] r. Przyczyną uchylenia poprzedniej decyzji były uchybienia o charakterze proceduralnym, w szczególności brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania, zaś w dniu [...]r. przesłuchany został J. Z. - właściciel pojazdu i S. Z. - kierowca. W trakcie przesłuchania wyjaśnili, że kierowca nie był świadomy, iż łączna masa pojazdu została przekroczona, gdyż nie miał możliwości sprawdzenia masy pojazdu. Nadto zarzucili, że w trakcie kontroli pojazd był ważony pięciokrotnie i w ich ocenie wyniki ważenia są nieprecyzyjne i zawierają błędy. W ocenie organu odwoławczego podniesione w odwołaniu argumenty nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji zaskarżonej decyzji. Zainteresowany nie wykazał bowiem, że pojazd, którego sprawa dotyczy, wbrew wynikom kontroli nie był przeładowany. Przeciwnie z zeznań strony wynika, że dopuszcza ona taką możliwość, podnosząc jedynie, iż nie powinna za to odpowiadać, skoro nie miała możliwości zważenia ładunku. Takie zarzuty zdaniem organu II instancji nie mogą odnieść skutku w postaci zmiany decyzji, która wydana została na podstawie powołanego w niej przepisu art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Przepis ten, ani też żaden inny nie przewiduje możliwości odstępstwa od obowiązku poniesienia opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym, nawet jeśli przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu jest niezawinione przez jego właściciela. Obojętne jest zatem, czy przewoźnik miał możliwość zważenia przewożonego ładunku oraz sprawdzenia nacisków poszczególnych osi pojazdu. Obowiązek, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432), nie jest bowiem ograniczony okolicznościami o charakterze subiektywnym na jakie wskazuje zainteresowany w odwołaniu. W przepisie art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdza się, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. W stanie faktycznym sprawy nastąpiło nie tylko przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie, lecz także przekroczenie masy pojazdu, stąd strona została obciążona z tego tytułu dodatkową opłatą, niezależnie od opłaty za przekroczenie nacisku osi na jezdnię zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607). Zdaniem organu drugiej instancji nie może też stanowić podstawy do zmiany decyzji organu pierwszej instancji powoływanie się przez stronę na rzekome błędy przy ważeniu pojazdu. Organ zauważa, że w wydanej decyzji organ orzekający wyjaśnił szczegółowo w jaki sposób odbywała się kontrola pojazdu i jego ważenie, a fakty ustalone podczas tej kontroli nie zostały przez stronę podważone jakimkolwiek dowodem. W tych warunkach za niezasadny uznał organ odwoławczy zarzut dotyczący nieprawidłowego ważenia. Organ administracji miał też w ocenie organu drugiej instancji podstawy do uznania, że kierowca pojazdu nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń do sposobu przeprowadzania kontroli i wyników pomiarów skoro podpisał ten protokół bez uwag. Skoro zatem podczas kontroli obecny był kierowca pojazdu, który nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do prawidłowości dokonanych odczytów pomiarów i sposobu ustawienia wag, równości terenu itp., to w takiej sytuacji protokół tej kontroli zasadnie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych decyzji. Protokół świadczy o tym, że strony nie pozbawiono możliwości uczestniczenia w ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy. Wysokość wymierzonej kary jest w ocenie organu odwoławczego zgodna ze stawkami opłat podanymi w przepisach wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję J. Z. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, podtrzymując twierdzenia zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), jednakże do końca 2003 r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wstępie wskazać należy, że sąd rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji oraz stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i trafność wykładni tych przepisów. Sprawując taką kontrolę legalności, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 2 i 3 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że skargę należy uwzględnić lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z przepisem art. 145 § l pkt l lit. b ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 a § l kpa można żądać wznowienia postępowania również gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200 /0l). Wskazać należy, że wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych stanowił, że: "W przypadku stwierdzenia, że przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez właściwego zezwolenia, wysokość opłaty, określona w § 2 ust. 2, ulega podwyższeniu o 90% - w przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi." Zgodnie zaś z ust. 2 owego przepisu prawa: "Opłatę za przejazd bez zezwolenia przy zastosowaniu podwyższonych wysokości opłat, o których mowa w ust. 1, oblicza się według zryczałtowanej długości trasy przejazdu wynoszącej 400 km." Akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., sygn. III ZP 27/00, OSNP 2001/10/331). Przepis § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607) został powołany w obu wymienionych wyżej decyzjach wydanych w niniejszej sprawie. Skoro przepis ten został uznany za niekonstytucyjny, co stwarza podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 a § l kpa), na podstawie art. 145 § l pkt l lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Mając na względzie z jednej strony treść wydanego w sprawie wyroku, z drugiej zaś treść podlegającej wykonaniu zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.