II SA/Wr 670/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D.o Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie uchylenia decyzji I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy nakazania wyłączenia z użytkowania w trybie natychmiastowym budynku oraz wydzielenia przed dostępem osób postronnych zagrożonej strefy wokół budynku postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i "przydzielenie" mu adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z bezrobotną żoną i małoletnim synem, sam też jest osobą bezrobotną i jego stan zdrowia (III grupa inwalidzka) nie pozwala mu na zatrudnienie w zawodzie i pracę w gospodarstwie rolnym. Dodał, że posiada udział (1/2) w prawie własności przedmiotowego domu (280 m2), dom w budowie oraz nieruchomość rolną (działka siedliskowa) o pow. 1, 8 ha. Poinformował, że jego rodzina utrzymuje się z następujących źródeł: zarobek dorywczy – 400 zł; zasiłek rodzinny – 91 zł; pomoc matki (w różnej formie) o wartości ok. 500 zł oraz pomoc innych krewnych. Z kolei swoje wydatki wnioskodawca określił następująco: OC samochodu (roczne) - 400 zł rocznie; opłata za energię elektryczną- 100 zł; OC budynków (roczne) - 200 zł; koszt opału na zimę- 1000 zł. We wniosku złożonym w dniu 5 grudnia 2012 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądał częściowego zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata powtarzając wcześniejszą argumentację. Ponadto poinformował, że byłby w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, a swoje wydatki miesięczne określił następująco: opłata za energię elektryczną – 100 zł; za śmieci- 30 zł; za telefon- 70 zł; koszt dowozu syna do szkoły- 200 zł; koszt żywności – 300 zł. Dodał, że nie otrzymuje dopłat z Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Konieczność partycypowania przez skarżącego w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez niego sytuacji materialnej, w szczególności, iż sam wnioskodawca przyznał, iż jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.