II SA/Wr 670/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wyłączenia z użytkowania w trybie natychmiastowym budynku mieszkalno-usługowego oraz wydzielenia przed dostępem osób postronnych zagrożonej strefy wokół budynku postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym: 1) zwolnienie od kosztów sądowych, każdorazowo w części przewyższającej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych); 2) ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący P. B. wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i "przydzielenie" mu adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z bezrobotną żoną i małoletnim synem, sam też jest osobą bezrobotną i jego stan zdrowia (III grupa inwalidzka) nie pozwala mu na zatrudnienie w zawodzie i pracę w gospodarstwie rolnym. Dodał, że posiada udział (1/2) w prawie własności domu (powierzchnia 280 m2), dom w budowie oraz nieruchomość rolną (działka siedliskowa) o pow. 1,8 ha. Poinformował, że jego rodzina utrzymuje się z następujących źródeł: zarobek dorywczy – 400 zł; zasiłek rodzinny – 91 zł; pomoc matki (w różnej formie) o wartości ok. 500 zł oraz pomoc innych krewnych. Z kolei swoje wydatki wnioskodawca określił następująco: ubezpieczenia samochodu - 400 zł rocznie; opłata za energię elektryczną - 100 zł; ubezpieczenie budynków - 200 zł rocznie; koszt opału na zimę - 1000 zł. We wniosku złożonym w dniu 5 grudnia 2012 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądał częściowego zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata powtarzając wcześniejszą argumentację. Ponadto poinformował, że byłby w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, a swoje wydatki miesięczne określił następująco: opłata za energię elektryczną – 100 zł; za śmieci- 30 zł; za telefon- 70 zł; koszt dowozu syna do szkoły- 200 zł; koszt żywności – 300 zł. Dodał, że nie otrzymuje dopłat z Unii Europejskiej. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Orzeczenie to doręczono wnioskodawcy w dniu 28 grudnia 2012 r., a w dniu 4 stycznia 2013 r. złożył on sprzeciw od tego postanowienia, na skutek czego utraciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanym obecnie przez Sąd przypadku intencją skarżącego jest, aby Sąd zwolnił go z kosztów sądowych w części oraz ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Zdaniem Sądu rozpoznającego wniosek sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie. Jeżeli chodzi o zwolnienie wnioskodawcy z kosztów sądowych, Sąd doszedł do przekonania, że należy uwzględnić wniosek skarżącego o zwolnienie do z kosztów sądowych w części. Zgodnie zaś z oświadczeniem wnioskodawcy (k. 48 akt sądowych), jest on w stanie ponieść wydatek na wpis od skargi w kwocie 100 zł. W tym stanie rzeczy należało skarżącego zwolnić od kosztów sądowych (które obejmują wpis od skargi, ale także ewentualne opłaty czy wydatki) w części, która przekraczać będzie 100 zł. Zwolnienie to obejmuje zatem również wpis od skargi, do którego zapłaty skarżący jest nadal zobowiązany w kwocie 100 zł. W ocenie Sądu niski dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, bezrobocie wnioskodawcy i jego małżonki oraz udokumentowana niepełnosprawność wnioskodawcy, uprawniają do stwierdzenia, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast odnośnie do majątku posiadanego przez wnioskodawcę, Sąd przyjął, że wnioskodawca nie ma realnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku dochodu na pokrycie kosztów postępowania. Powyższe uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wskazanym w pkt I sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu należy zauważyć, że skarżący dopiero w sprzeciwie wniesionym od postanowienia referendarza (k. 56 akt sądowych) ujawnił okoliczność, że ma trudność z precyzowaniem pism procesowych, kłopoty z pamięcią i trudności z formułowaniem myśli, szczególnie w sytuacjach stresujących. Dodał, że uczestniczył w rozprawach przed sądem cywilnym i uważa, że udział profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pomoże mu bronić swoich racji, czemu sam nie może podołać. Zdaniem Sądu badając zasadność wniosku o ustanowienie pełnomocnika, niezależnie od wyników oceny zdolności finansowej skarżącego, należy uwzględnić zdolność strony do samodzielnego prowadzenia sporu sądowego, tak by prawo strony do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w tym postulat wyjaśnienia sprawy, zostało urzeczywistnione. Niemniej jednak wziąć trzeba pod uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest oczywiście, obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że skoro sytuacja materialna skarżącego uzasadnia zwolnienie go z części kosztów sądowych, to okoliczność ta uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, albowiem wnioskodawca nie byłby w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia takiego pełnomocnika z wyboru. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260, orzekł jak w sentencji postanowienia.