II SA/Wr 671/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WS A Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie - Sędzia NSA Krystyna Anna Stec - Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...]r., Nr [...], I. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonane. II. 5 Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku M. S., Wójt Gminy B. anulował czynność materialno-techniczną, w postaci przyjęcia i zarejestrowania zgłoszenia pobytu stałego T. W. z lokalu mieszkalnego w miejscowości B. Nr [...] w gminie B.. Jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji powołał przepis art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że T. W. dokonał zameldowania na pobyt stały w dniu [...]r. Potwierdzenia uprawnień do przebywania w wymienionym budynku mieszkalnym dokonała B. S.. Jest ona jednak tylko jednym z czworga współwłaścicieli budynku mieszkalnego Nr [...] w B., co wynika z zawiadomienia Sądu Rejonowego - Wydział Ksiąg Wieczystych w B. z dnia [...]r. oraz kserokopii aktu notarialnego, Repertorium A, Nr [...]z dnia [...] r. Pozostali współwłaściciele, tj. M. S. oraz małżonkowie E. i J. S. nie dokonali takiego potwierdzenia. Zdaniem organu pierwszej instancji, stwierdzenie posiadania uprawnień do przebywania w lokalu mieszkalnym powinno pochodzić wyłącznie od wszystkich współwłaścicieli. Wobec braku w rozpatrywanej sprawie niezbędnej przesłanki wymienionej w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest potwierdzenia uprawnień do przebywania w budynku mieszkalnym, dokonanego przez wszystkich współwłaścicieli, Wójt Gminy B. uznał, iż T. W. nie może być w tym lokalu zameldowany na pobyt stały, a w konsekwencji tego - anulowaniu musi ulec wpis o zameldowaniu w dowodzie osobistym. Od decyzji tej wniosła odwołanie B. S.. Rozpatrujący to odwołanie Wojewoda D. uznał pierwszoinstancyjne orzeczenie za prawidłowe, dając temu wyraz w decyzji z dnia [...]r., Nr [...], w której utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję Wójta Gminy B.. Organ odwoławczy wywodził, iż zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany, na podstawie zgłoszenia meldunkowego, dokonać zameldowania, poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Jeżeli jednak zgłoszone dane budzą wątpliwości, to - zgodnie z ust. 2 tego samego artykułu - o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ administracji. Przepis ten stosuje się nie tylko w sytuacji, gdy zameldowanie jeszcze nie nastąpiło, ale także wówczas gdy taka czynność materialno-techniczna została już wykonana i dopiero potem powstały wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu. Przy zameldowaniu na pobyt stały - zwrócił dalej uwagę Wojewoda D. - niezbędne jest spełnienie warunków określonych w art. 6 ust. 1 ustawy, który stanowi, że pobytem starym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania, a także warunków wskaza- 2 Sygn. akt:3IISA/Wró71/02 nych w art. 9 ust. 2 tejże ustawy, zgodnie z którym, przy zameldowaniu na pobyt stały łub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Organ drugiej instancji uznał, że potwierdzenie uprawnienia osoby do przebywania na stałe w nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną. Zgodnie zaś z art. 199 Kodeksu cywilnego, do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, iż nieruchomość w B. Nr [...] należy wspólnie do M. S., B. S., E. S. i J. S.. Ustalono także, że potwierdzenia uprawnień T. W. do przebywania w spornym lokalu dokonała tylko B. S.. Brak potwierdzenia tego uprawnienia przez pozostałych współwłaścicieli oznacza, że T.W. nie spełniał w dacie zameldowania warunku, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem czynność zameldowania T. W. na pobyt stały w lokalu Nr [...] w B. była wadliwa i jako taka podlegała anulowaniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, B. S. wniosła o uchylenie decyzji organów administracji obu instancji, uznając te orzeczenia za krzywdzące. Skarżąca zarzuciła, że M. S. złożył swój wniosek bez jej zgody i wiedzy, do czego - w jej ocenie - nie był uprawniony w świetle art. 199 Kodeksu cywilnego, ponieważ jest ona także współwłaścicielką spornej nieruchomości. Podniosła dalej, iż jej zięć T. W. ma prawo być zameldowany u niej na pobyt stały, skoro nie przeszkadza i nie sprawia żadnych kłopotów z tytułu zamieszkiwania wraz z córką skarżącej oraz jej 7 miesięczną wnuczką D. W.. Zdaniem B. S., działanie wnioskodawcy było podyktowane jego złą wolą złośliwością i zmierza do rozbicia nowej rodziny. W ocenie strony skarżącej, motywy kierujące wnioskodawcą - nieznane organom - powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie meritum sprawy. B. S. podkreśliła, że obecnie przed Sądem Okręgowym w J. G. toczy się - z jej powództwa - postępowanie rozwodowe (w sprawie o sygn. akt [...]). W jego ramach, sąd podejmie także decyzję co do korzystania z lokalu mieszkalnego stron. Dokonały one już jednak wstępnie podziału. M. S. zajmuje na parterze największy pokój, córka - wraz z zięciem - zajmuje inny pokój o powierzchni [...] m2, syn R. zajmuje pokój o powierzchni [...] m2, natomiast skarżąca zajmuje kuchnię o powierzchni [...] m2, do której mają też dostęp wszyscy pozostali domownicy. Zięć jest zameldowany na pobyt stały od [...]roku, a jego żona (córka wnioskodawcy i skarżącej) mieszka w budynku od urodzenia. B. S. zapowiedziała, że wystąpi o zniesienie współwłasności, ale nie ma czasu na załatwianie wszystkich spraw razem. Zaznaczyła, że mąż jest nałogowym alkoholikiem, nie chce się leczyć dobrowolnie, nie pracuje i jest na utrzymaniu całej rodziny. Do skargi dołączono pismo zawierające "oświadczenie woli" skarżącej, z którego wynika, że zameldowanie jej zięcia T. W. w spornym budynku nastąpiło za zgodą i wiedzą wszystkich współwłaścicieli. Żaden Sygn. akt: 3 11 SA/Wr 671/02 z nich nie zgłaszał sprzeciwu ani protestu odnośnie do dokonania tej czynności. W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W warunkach dokonanej z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Przesądziło o tym brzmienie przepisów art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ta ostatnia ustawa powoływana jest w dalszych wywodach skrótem p.s.a. Zgodnie z przywołanym już art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają skargi na podstawie przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 134 § 1 p.s.a., sąd rozstrzyga co prawda w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany ani zarzutami i wnioskami skargi, ani też powołaną podstawą prawną. Uregulowanie to ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja nie mogła być bowiem pozostawiona w obrocie prawnym, choć z zupełnie innych powodów, niż te, które przytoczyła w skardze B. S.. W ocenie organów obu instancji, o kierunku załatwienia wniosku M. S. przesądzała przede wszystkim treść art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity -Dz. U. z 2001 r., Nr 88, poz. 960 ze zm.), w brzmieniu tego przepisu obowiązującym w czasie wydawania obu decyzji. Ustawodawca uzależniał w nim ówcześnie możliwość zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące od przedstawienia przez zainteresowanego potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym miałoby nastąpić zameldowanie. Uwzględniając okoliczności rozpatrywanej sprawy, zarówno Wójt Gminy B., jak i Wojewoda D. przyjęli, że w kontekście tak sformułowanego przepisu zameldowanie T. W. było czynnością dokonaną nieprawidłowo, skoro do zameldowania doszło, mimo iż nie przedstawił on potwierdzenia uprawnienia do przebywania w budynku Nr [...] w B, które pochodziłoby od wszystkich współwłaścicieli. Niezależnie od poprawności takiego stanowiska, trzeba zauważyć, iż z dniem 19 czerwca 2002 r., przepis art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy stracił swoją moc prawną, w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78. poz. 716), w którym Trybunał uznał ów przepis za niezgodny z Konstytucją. Posiadanie i wykazanie 4 Sygn. akt: 3 II SA/Wr67l/02 uprawnień do przebywania w lokalu, których brak wykluczał do tej pory poprawne zameldowanie, straciły więc jakiekolwiek znaczenie. Co prawda, przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł dopiero po wydaniu przez organy obu instancji decyzji stanowiących przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, niemniej jednak przepis art. 9 ust. 2 ustawy- uwzględniony przez te organy, nie mógł już stanowić standardu kontroli prawidłowości tych decyzji. Skład orzekający w pełni podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku SN z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 202/01, OSNP 2003/24/584, w myśl którego jako wzorzec kontroli decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który został uznany za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny. Konsekwencją przyjęcia cytowanego zapatrywania była konieczność wyeliminowania przez Sąd z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji, anulujących zameldowanie T. W., zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.s.a. 5