II SA/Wr 671/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant: Kinga Bilska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wybudowanego zbiornika wodnego do stanu zgodnego z prawem uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z [...].06.2019 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nałożył na A. K.-S. obowiązek likwidacji przewodu umieszczonego w skarpie wschodniej (grobli) z wylotem na działkę sąsiednią nr [...], w terminie do [...].07.2019 r. – celem doprowadzenia wybudowanego zbiornika wodnego o powierzchni 434 m² w [...], na działce nr [...] do stanu zgodnego z prawem. Według przytoczonych ustaleń na działce nr [...] wykonano dwa zbiorniki. Jeden z nich jest w rzucie poziomym zbliżony do prostokąta (szerokość 14-16m i długość ok 24m). W zbiorniku poziom wody znajdował się poniżej poziomu przyległego terenu, a głębokość wynosiła ok 1 m. Widoczne umocnienia skarp przez faszynowanie. Inwestorka wybudowała zbiornik na podstawie zgłoszenia z [...].11.2001 r., które dokonano na podstawie art. 30 ust 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 4 u.p.b Pismem z [...].11.2001 Starosta [...] poinformował, że nie wnosi sprzeciwu od tego zgłoszenia. Stwierdzono, że w stanie prawnym obowiązującym na dzień przyjęcia zgłoszenia wskazane przepisy stanowił, że pozwolenia na budowę, nie wymaga wykonanie robót budowlanych, polegających. na (..) wykonaniu i remoncie urządzeń melioracji szczegółowych, poza obszarami parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. Zgłoszenie budowy obejmowało wykop o powierzchni 225 m² i objętości ok. 250 m³, nachyleniu skarp 1:15, umocnionych darnią powyżej linii wodnej oraz głębokości do 1 m. Porównując zgłoszenie z faktycznie przeprowadzonymi pracami stwierdzono, że zbiornik jest wybudowany z odstępstwami od zgłoszenia. Polegały one na zwiększeniu powierzchni z 225 m² do 434 m², braku zachowania odległości 4,0 m od granic sąsiednich działek; nr [...] i [...] (zbliżenie do granic działek), przekroczeniu nieznacznie granice działki nr [...] groblą, zainstalowaniu dodatkowego urządzenia przelewowego – przewód w grobli z odprowadzeniem wody na działkę nr [...] (północno-wschodni narożnik zbiornika). Oceniając zaistniałe odstępstwa organ dopatrzył się naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. W celu doprowadzenia do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi organ nakazał usunięcie przewodu znajdującego się w grobli. W zakresie pozostałych odstępstw od zgłoszenia budowy organ nie stwierdził niezgodności z przepisami prawa budowlanego i techniczno- budowlanymi Uznał, że zwiększenie powierzchni do 434 m² nie zmienia stanu prawnego zgłoszenia budowy, które zezwalało na 225 m². Oceniając niezachowanie odległości 4 m wskazał na brak przepisów stawiających bezpośrednie ograniczenia w zakresie sytuowania takich zbiorników wodnych od granic działki. W zakresie tego odstępstwa powoduje to brak możliwości orzekania w trybie art. 51 u.p.b. Organ wskazał przy tym na brak uzasadnienia prawnego lub faktycznego dla zawartego w piśmie przyjmującym zgłoszenie, stwierdzania Starosty [...] dotyczącego takiego ograniczenia. Ponadto podniesiono na brak takich ograniczeń w opinii Wydziału Ochrony Środowiska z [...].11.2001 r. Z kolei przekroczenie granic działki nr [...] groblą, organ zakwalifikował jako naruszenie prawa własności tej działki, do której nie znajduje zastosowania procedura legalizacji określona w art. 51 u.p.b. Od decyzji tej odwołał się A. L. podnosząc, że się z nią nie zgadza. W jego ocenie decyzja została wydana niezgodnie z prawem wodnym oraz ekspertyzą – opinią w zakresie naruszenia stosunków wodnych, ekspertyzą w zakresie zgodności wybudowanych zbiorników wodnych z przepisami ustawy prawo budowlane na działce nr [...]. Decyzją z [...].08.2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.p.b. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i ustalił nowy termin jego wykonania do [...].09.2019 r., w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy opisał szczegółowo przebieg postępowania w sprawie, w tym czynności orzecznicze podjęte przez organ nadzoru budowlanego, a ponadto przedstawił argumentację prawną. W tym zakresie organ przedstawił zbieżne ustalenia i oceny prawne, jak zawarte w decyzji I instancji. Wskazał, że celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 u.p.b. jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, rozumianego jako zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi. Zatem jeżeli organ nadzoru stwierdzi, że inwestor wykonał roboty budowlane w sposób określony w art. 50 u.p.b., tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, powinien jeżeli uzasadnia to stan faktyczny sprawy, tj. istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodności z prawem, nałożyć, w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 obowiązek wykonania określonych czynności lub robót (ust. 1 pkt 2) - w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami. Za bezsporny organ odwoławczy uznał fakt zgłoszenia wykonania zbiornika wodnego o powierzchni ok. 225 m², głębokości do 1m i objętości 225 m³ bez poboru wody - zgodnie z załącznikiem graficznym, z warunkiem zachowania minimalnej odległości od granic 4 m (pismo Starosty [...] z [...].11.2001r.). Postępowanie dowodowe wykazało jednak, że zbiornik wybudowano z przekroczeniem zakresu zgłoszenia, stąd należało w takim przypadku zastosować tryb przewidziany w art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., ponieważ roboty budowlane zostały wykonane z przekroczeniem zakresu zgłoszenia budowlanego, do którego właściwy organ architektoniczno-budowlany nie zgłosił sprzeciwu. Tym samym należało zbadać czy wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów prawa i zawartych w nich ustaleń i warunków. W tym zakresie stwierdzono brak zgodności z przepisami w zakresie wymogów zawartych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - w zakresie § 29 rozporządzenia wykonawczego, który brzmi: "dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione". Wskazuje to na konieczność nałożenia obowiązku likwidacji przewodu umieszczonego w skarpie wschodniej (grobli) z wylotem na działkę sąsiednią nr [...]. Według [...] zwiększenie powierzchni zbiornika nie wpłynęło na zmianę trybu postępowania, gdyż art. 29 ust. 2 pkt 4 u.p.b. w brzmieniu z daty zgłoszenia tj.: "Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych, polegających na (...) wykonaniu i remoncie urządzeń melioracji szczegółowych, poza obszarami parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin", nie zawierał ograniczenia powierzchniowego. Organ odwoławczy uznał, że nie może rozpatrywać kwestii niezachowania odległości 4m, ponieważ obecnie obowiązujące przepisy u.p.b. nie przewidują minimalnych parametrów określających odległości pomiędzy projektowanymi zbiornikami wodnymi a granicami działki budowlanej. Minimalnych odległości wyznaczających lokalizację zbiorników wodnych (basenów, oczek wodnych) nie reguluje również rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Pozwala to na sformułowanie tezy, że tego typu obiekty nie muszą być w sposób szczególny oddalone od granicy działki budowlanej. Powyższe powoduje brak możliwości orzekania w trybie art. 51 u.p.b w zakresie tego odstępstwa. Wskazując, że Starosta [...] w zgłoszeniu budowy określił takie ograniczenie na "4m", jednak brak jest uzasadnienia prawnego lub faktycznego dla tego stanowiska. Ponadto w opinii Wydziału Ochrony Środowiska z [...].11.2001 r. nie postawiono takich bezpośrednich ograniczeń. Podnosząc z kolei, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego, organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji gdy wykonywanie robót budowlanych spowodowało naruszenie dóbr chronionych przepisami prawa cywilnego, to doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w tym zakresie powinno nastąpić w postępowaniu przed sądem powszechnym na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego. Ponadto organ wskazał, że zmiany stanu wody na gruncie, w tym zmiany kierunku jej odpływu czy też kwestie odprowadzania wód oraz ścieków z gruntu na grunty sąsiednie, regulowane są przepisami ustawy Prawo wodne i pozostają w gestii właściwego organu samorządu gminnego. W tym zakresie organ zauważył, że decyzją Wójta Gminy [...] nr [...] z [...].11.2018 r., wydaną na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w., zobowiązano właścicielkę działki nr [...] do naprawienia szkody na ciągu drenarskim przebiegającym na odcinku działki nr [...]. W tym celu zobowiązano ją do: przywrócenia do stanu poprzedniego sieć drenarską, tj. odtworzenie rurociągu drenarskiego z rur ceramicznych na działce nr [...], umożliwiając tym samym swobodny przepływ wody pochodzącej z działek nr [...],[...] i [...], likwidacji oczka wodnego wykonanego bezpośrednio na rurociągu drenarskim na działce nr [...], zakazano poboru wody z dren do napełniania zbiorników wodnych wykonanych na działce nr [...].[...] wskazał przy tym na brak właściwości do egzekwowania decyzji nr [...] i sprawdzania czy wskazane w niej obowiązki zostały wykonane. W skardze wniesionej przez A. L. na decyzję odwoławczą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jej autor wskazał, że zbiornik nie spełnia warunków podanych w piśmie Wydziału Urbanistyki Architektury i Budownictwa z [...].11.2001 r. w szczególności nie uzyskano zgody na pobór wody z drenażu. Ponadto dokonano odstępstwa polegającego na tym, że powstała skarpa grobli zbiornika przebiega wzdłuż granicy działki, a nawet ją przekracza (działka nr [...]). Nie zachowano również odległości 4 m. Skarżący wskazał na brak zgody Starostwa Powiatowego [...] na groblę ziemną wokół zbiornika (pismo z [...].06.2018 r.). Pobór wody do stawu dokonywany był samowolnie ze zbieracza w dnie oczka wodnego co było widoczne w trakcie oględzin z [...].08.2018 r. Pobór ten został zakończony po wydaniu decyzji nr [...]. Skarżący wskazał również, że powierzchnia zbiornika jest niezgodna z wydanym zezwoleniem i wynosi 430 m² wraz z groblami ziemnymi. Średnia głębokość wynosi 1.30 m, objętość około 468 m³ (mapa z [...].03.2019 r.). Zauważył również, że dokumentach brak jest inwentaryzacji powykonawczej wykonanego zbiornika, co potwierdza pismo Starostwa Powiatowego w [...] z [...].12.2016 r. Ponadto autor skargi przekonywał o tym, że budowa zbiornika wodnego na istniejącej sieci drenarskiej powinna zostać przerwana po stwierdzeniu istnienia sieci drenarskiej pod zbiornikiem a fakt ten powinien zostać zgłoszony. Wznowienie budowy mogło nastąpić po otrzymaniu stosownej decyzji. Przerwanie drenaży oraz samowolny pobór wody do napełniania zbiornika powoduje wstrzymanie odpływu w przerwanym drenażu i zabagnienie na gruntach położonych powyżej, w tym działki nr [...]. Powodem wysokiego poziomu wód gruntowych na działkach nr [...] i [...] jest różnica poziomów dna stawu od strony granicy z tymi działkami, która wynosi 85 cm. W tej sytuacji działki nr [...] i [...] są stale podmokłe a plony o połowę niższe. Na rozprawę stawił się skarżący, który dołączył do akt sprawy rysunek obrazujący przekrój poprzeczny zbiornika oraz grobli, znajdujących się na działce nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził istotne uchybienia procesowe organu administracyjnego polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.), co wyrażało się w szczególności w braku wszechstronnego rozważenia tego materiału (art. 80 k.p.a.) i sporządzeniu uzasadnienia decyzji nie spełniającego wymagań ustawowych (art. 107 § 3 k.p.a.). Prowadząc też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) organ powinien działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Zakres istotnych okoliczności wymagających ustalenia i rozważenia przez organy orzekające w niniejszej sprawie stanowił pochodną elementu prawnomaterialnego sprawy (stanu faktycznego uzasadniającego stosowanie wchodzących w rachubę norm prawa budowlanego) oraz uzupełniająco przytoczeń faktycznych stron, a zwłaszcza okoliczności faktycznych podnoszonych przez skarżącego w pismach w kierowanych do organu oraz przedłożonych opracowaniach eksperckich. W niniejszej sprawie kluczowym zagadnieniem było określenie zakresu i charakteru odstępstw, jakie wystąpiły przy realizacji spornego obiektu - zbiornika wodnego. Istotne znaczenie miało porównanie treści zgłoszenia oraz załączonego do niego opisu i rysunku ze stanem wykonanego obiektu. W takich realiach prawnych w pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzja PINB w zakresie utrzymanym w mocy przez [...], nie koresponduje z zebranym materiałem dowodowym. W decyzji tej wskazuje się już w samej sentencji, że obowiązek likwidacji dotyczy przewodu umieszczonego w skarpie wschodniej (grobli) z wylotem na działkę sąsiednią. Sposób sformułowania decyzji sugeruje przy tym, że organ w sposób zamienny używa terminów: "skarpa" oraz "grobla". Jednocześnie ten sam organ ustalił, że objęty postępowaniem naprawczym obiekt budowlany – zbiornik wodny, powstał na postawie zgłoszenia, a więc bez naruszenia prawa budowlanego. Zakres robót objętych zgłoszeniem miał obejmować wykop o głębokości do 1 m oraz o nachyleniu skarp 1:15, które miał być umocnione darniną powyższej linii wodnej. Pojawia się więc pierwsza wątpliwość, czy zgłoszenie obejmowało również budowę grobli, rozumianej - ze względu na brak definicji ustawowej - w znaczeniem potocznym tego słowa, jako wał ziemny spiętrzający wodę w sztucznym zbiorniku. Elementem tak rozumianego wału jest skarpa grobli. Czy zatem objęty obowiązkiem likwidacji przewód z wylotem na działkę sąsiednią jest umieszczony w skarpie stanowiącej element wykopu pod zbiornik wody, co sugerować może treść zgłoszenia, czy chodzi raczej o skarpę będącą elementem grobli. Ustalenia poczynione w sprawie oraz treść decyzji, co również potwierdza złożony przez skarżącego na rozprawie rysunek wskazują, że poza wykopem na działce nr [...] powstała okalająca zbiornik wodny grobla, w której zamontowano przewód z odprowadzeniem wody na działkę sąsiednią. Z wyliczeń skarżącego wynika, że korona grobli posiada rzędną 118,09 m n.p.m., natomiast rzędna jej ławy to 117,26 m n.p.m., co wskazywałoby na wysokość grobli wynoszącą 0,83 m. W zgłoszeniu wskazuje się, że urobek z wykopu (250m³) będzie służył do podwyższenia terenu sąsiedniego. Biorąc jednak pod uwagę, że zamiast zgłoszonej powierzchni zbiornika wynoszącej 225 m², zwiększono jego powierzchnię i w efekcie powstał zbiornik o powierzchni 434 m², powstaje pytanie dotyczące tego, czy blisko podwojenie ilości urobku, przy niezmienionej powierzchni działki, nie spowodowało nie tylko powstanie grobli, ale również podniesienie terenu przyległego w zakresie nieprzewidzianym w zgłoszeniu. Obie rozważane w tym miejscu kwestie nie zostały w sprawie wyjaśnione. Potwierdzeniem, że na działce nr [...] znajduje się grobla są ustalenia organu dotyczące przekroczenia groblą granic działki. Nie można się przy tym zgodzić, że stawiskiem organu, który zakwalifikował przypadek przekroczenia granicy działki groblą wyłącznie w kategoriach naruszenia prawa własności. Przeciwnie, organy nadzoru budowlanego mają w postępowaniu legalizacyjnym obowiązek badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z wyrokiem NSA z 26.01.2016 r., sygn. akt II OSK 1290/14, zbadanie, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest nie tylko domeną prawa cywilnego, lecz i prawa administracyjnego, w tym prawa budowlanego. Organ nadzoru budowlanego powinien więc w pierwszej kolejności ustalić, czy inwestorowi przysługuje prawo do nieruchomości objętej całą zrealizowaną inwestycją. Jeżeli przyjąć, że przewód z wylotem na działkę nr [...] znajduje się w grobli, będącej jak wskazano na wstępie, wałem ziemnym spiętrzającym wodę w sztucznym zbiorniku, wówczas oznaczałoby to, że wbrew przyjętym ustaleniom w sprawie, poziom wody może nie znajdować się poniżej przyległego terenu (organ nie precyzuje przy tym o jaki to teren chodzi, czy teren samej działki nr [...], czy też teren innej działki, np. nr [...]), ale dokładnie powyżej tego terenu, co również sugeruje rysunek przedłożony na rozprawie. Według skarżącego, piętrzenie w ten sposób wody wynosi 0,55 m ponad poziomo przyległego terenu. W orzecznictwie ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 u.p.b., chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora była obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przyjmuje się również, że przesłanką zastosowania art. 48 u.p.b. jest całkowite zignorowane przez inwestora obowiązku pozwolenia na budowę, natomiast w razie samowolnego odstąpienia od warunków określonych w zgłoszeniu zastosowanie znajdzie tryb naprawczy przewidziany w art. 50–51 tej ustawy (por. wyrok NSA z: 28.04.2004 r., sygn. akt OSK 108/4; z 20.10.2011 r., sygn. akt II OSK 1460/10; z 18.04.2012 r., sygn. akt II OSK 155/11; z 28.01.2016 r., sygn. akt II OSK 1310/14; z 28.07.2016 r., sygn. akt II OSK 2864/14). Według tych kryteriów - zależnie od dokonanych ustaleń faktycznych – należy ponownie ocenić wykonanie grobli ewentualnie również podniesienie terenu urobkiem pochodzącym z wykopu pod zbiornik o powierzchni aż 434 m², które to roboty w takim zakresie niewątpliwie nie były objęte zgłoszeniem. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego powinno być zatem nie tylko samo wykonanie zbiornika ale także pozostałe roboty ziemne. Organ powinien dokonać prawnej kwalifikacji wykonanych w tym zakresie robót, biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w chwili ich realizacji. Poczynione ustalenia dotyczące grobli ewentualnie również podniesienia terenu, będą wymagać w szczególności oceny w zakresie naruszenia przepisów prawa i zawartych w nich ustaleń i warunków, m.in. w aspekcie wymogu wynikającego z § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W powtórnie prowadzonym postępowaniu wymagana będzie również ponowna kwalifikacja odstąpienia od warunków zgłoszenia w zakresie powierzchni zbiornika wodnego, biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 36a ust. 5 u.p.b w ówczesnym brzmieniu, istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowiło odstąpienie w zakresie: projektu zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: jego kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości. Pamiętać również należy, że istotne odstąpienie od warunków zgłoszenia, o którym mowa w art. 36a ust. 1 u.p.b. nie może oznaczać wybudowania całkiem innego w istocie obiektu, niż obiekt objęty zgłoszeniem. Organ nadzoru budowlanego w oceni ponownie sprawę w tych kategoriach. Zasadnie w sprawie oceniono natomiast fakt zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 4 u.p.b. W brzmieniu obowiązującym w momencie dokonania zgłoszenia, przepis ten stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych, polegających na wykonaniu i remoncie urządzeń melioracji szczegółowych, poza obszarami parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. Powołany w ekspertyzie z [...] 2019 r. art. 29 ust. 1 pkt 15 u.p.b., dający możliwość zgłoszenia budowy przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2, wszedł natomiast w życie z dniem 11.07.2003 r. – zmiana dokonana na moc ustawy zmieniającej Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r., poz. 80, nr 718). Ponadto zgodnie z art. 90 ust. 1 Prawa wodnego z 1974 r. urządzeniami melioracji wodnych są urządzenia służące do regulacji stosunków wodnych i polepszenia zdolności produkcyjnej gleby. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, przepisów o urządzeniach melioracji wodnych nie stosuje się do urządzeń wodnych służących do odwodnienia gruntów w innych celach niż określone w ust. 1. Jak wynika z pisma z [...].11.2001 r. podpisanego z upoważnienia Wójta przez jego zastępcę, wobec powodowania przez zbiornik wodny (po wykonaniu) poprawy stosunków wodnych na przyległym do niego terenie, tj. likwidacji zabagnienia, został on zaliczony do urządzeń wodnych poprawiających stosunki wodne i rolniczą przydatność gleb. Wskazano, że teren przyległy może być po odwodnieniu wykorzystany jako przydomowy ogródek i sad. Ponadto zgodnie z art. 91 ust. 4 pkt 2 Prawa wodnego z 1974 r. do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się: groble na obszarach nawadnianych, drenowania, deszczownie wraz z pompami przenośnymi, stawy rybne oraz inne podobne urządzenia. W ocenie Sądu, wykonany na działce nr [...] zbiornik wodny spełnia powyższą definicję (kwalifikując się do kategorii "innych podobnych urządzeń"). Pomimo zasadności w tym zakresie stanowiska orzekających w sprawie organów, wcześniej stwierdzone uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku), przy jednoczesnym odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia i wskazania, bacząc aby nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Należy dokonać wymaganych przez Sąd ustaleń, korzystając również z materiałów przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania przed sądem administracyjnym. Wobec braku w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania oraz niezgłoszenia takiego wniosku skarżącego na rozprawie, pomimo stosownego pouczenia wystosowanego wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy, Sąd nie orzekł o kosztach postępowania.