II SA/Wr 679/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-05-21

Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Ireneusz Dukiel, Anna Siedlecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, jest legalne, jeśli skarżący kwestionuje samą zasadność nałożonych obowiązków, a nie postępowanie egzekucyjne?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest władny do merytorycznego badania ostatecznej decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, a nie karą, a jej zasadność ocenia się w kontekście celu, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, a nie kwestionowanie samej decyzji. Zarzuty dotyczące wadliwości decyzji administracyjnej powinny być podnoszone w odrębnym postępowaniu, a nie w ramach postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący Z. G. wniósł skargę na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., które utrzymało w mocy postanowienie PINB dla miasta W. o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 5000 zł. Grzywna została nałożona z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB nakazującej wykonanie robót budowlanych związanych z usunięciem nieprawidłowości w stanie technicznym komina. Skarżący kwestionował zasadność nałożonych obowiązków, podnosząc kwestie samowoli budowlanej i wadliwości decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na nakazie wykonania robót związanych z usunięciem nieprawidłowości w stanie technicznym komina przylegającego do ściany szczytowej budynku oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. – podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego – po rozpatrzeniu zażalenia Z. G. utrzymał w mocy postanowienie PINB dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...] nakładające na Z. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...]. Na uzasadnienie tego rozstrzygnięcia organ podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał współwłaścicielom nieruchomości zabudowanej budynkiem przy ul. O. [...] we W.: Z. G., D. G., R. G., K. D., T. D., U. W., O. M. działającemu przez ustawowego opiekuna M. M., wykonanie w terminie do 30 kwietnia 2011 r. następujących robót związanych z usunięciem nieprawidłowości w stanie technicznym komina przylegającego do ściany szczytowej budynku: podmurowanie ściany komina od poziomu posadowienia, osadzenie wyczystki na poziomie 0,5 m o od poziomu terenu, skucie tynku z komina i przesuszenie odsłoniętych ścian komina, ocieplenie ścian przewodu wełną mineralną grubości minimum 3 cm i otynkowanie komina cienkowarstwowym tynkiem. W dniu 2 grudnia 2011 r., po uprzednim zawiadomieniu stron, organ I instancji przeprowadził kontrolę nieruchomości celem sprawdzenia wykonania obowiązku wynikającego z powyższej decyzji. Podczas kontroli organ stwierdził, iż obowiązek nie został wykonany. Upomnieniem nr [...] PINB wezwał Z. G., D. G., R. G., K. D., T. D., U. W. i O. M. do wykonania w terminie 7 dni obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Następnie PINB dla miasta W. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] PINB dla miasta W. nałożył na Z. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł z powodu uchylania się od wykonania omówionego obowiązku. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oprotestowane przez Z. G.. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po zbadaniu zasadności argumentów podnoszonych w zażaleniu, stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ II instancji wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej (organ egzekucyjny) nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej (od której nie przysługują już zwykłe środki odwoławcze) podlega przymusowemu wykonaniu. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych". Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym protokół z kontroli przeprowadzonej dnia 2 grudnia 2011 r., wskazuje że obowiązek nałożony decyzją PINB dla miasta W. z dnia [...] r. nie został do chwili obecnej wykonany. Dalej podano, że organ I instancji, działający jako organ egzekucyjny, po stwierdzeniu niewykonania egzekwowanego obowiązku, winien podjąć działania dopingujące zobowiązanego do zadośćuczynienia przypisanym mu zadaniom. W przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko dwa środki egzekucyjne: grzywnę w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze. Przepis art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, zwaną też zasadą najłagodniejszego środka. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe dla zobowiązanego. Pozostawia się to ocenie organów egzekucyjnych. Grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 125 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Ponadto, na mocy art. 126, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości, za zgodą organu wyższego stopnia. Biorąc pod uwagę wspomniane regulacje należy stwierdzić, że zobowiązany może się skutecznie uchylić od konsekwencji zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. W przypadku natomiast wykonania zastępczego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza, że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. W konsekwencji koszty wykonania zastępczego mogą znacznie przewyższyć koszty poniesione przez osobę zobowiązaną, w wypadku samodzielnego wykonania obowiązku. Z tego punktu widzenia należy uznać grzywnę w celu przymuszenia za środek mniej dolegliwy niż wykonanie zastępcze. Organ II instancji podniósł, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zostało wydane na podstawie art. 119, 120 § 1 oraz 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy te regulują zasady i procedurę możliwości nałożenia grzywny w celu przymuszenia, gdy zobowiązany nie wykona nałożonego na niego obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 122 § 3 u.p.e.a., w przypadku wymierzenia grzywny, zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów lub prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Jest oczywiste, że argumentacja właściwa dla zażalenia na grzywnę nie może mieć żadnego znaczenia przy rozpatrywaniu zarzutów i wzajemnie. Kontynuując wyjaśniono, iż przepisy ustawowe dotyczące grzywny regulują następujące zagadnienia, mogące mieć znaczenie dla zobowiązanego przy formułowaniu zażalenia na grzywnę: zagadnienie celowości środka (art. 119 § 2 u.p.e.a.), adresata postanowienia (art. 120 § 2 u.p.e.a.), rozmiaru grzywny (art. 121 u.p.e.a.), wymaganej treści postanowienia, np. określenie terminu wykonania obowiązku (art. 122 § 2 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10000 zł a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej kwoty 50000 zł. Przepis ten pozostawia organowi egzekucyjnemu znaczny zakres luzu decyzyjnego w określeniu wysokości grzywny, bowiem nie limituje dolnej wysokości grzywny. Niemniej jednak ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, oraz mając na uwadze cel jakiemu służy ten środek, należy się kierować zasadą celowości i skuteczności zastosowanego środka, a z drugiej strony zasadą uwzględniania słusznego interesu obywatela (art. 7 in fine Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, organ egzekucyjny nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) i zasady niezbędności (art. 7 § 3). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Nie można natomiast z treści art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Oceniając wysokość nałożonej grzywny organ II instancji stwierdził, że organ stopnia powiatowego w sposób czytelny, jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wyjaśnił motywy, dla których uznał, iż jest ona odpowiednia do przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku. W ocenie organu odwoławczego ustalona kwota grzywny stanowi wystarczającą dolegliwość, by spełnić swoje zadanie. Ma ona bowiem na celu skuteczne zmobilizowanie zobowiązanego do wykonania obowiązku. W związku z powyższym ustalona przez organ I instancji kwota nałożonej na stronę zobowiązaną grzywny w celu przymuszenia nie narusza wytycznych określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących kwestii postępowania administracyjnego stwierdzono, iż nie mają one wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Przede wszystkim wskazano, iż zarzuty podniesione w zażaleniu dotyczą postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez organ I instancji, które to postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...], która jest w chwili obecnej egzekwowana. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest władny uchylać, zmieniać, bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej podlega przymusowemu wykonaniu. Nie godząc się z opisanym postanowieniem D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., Z. G. wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podniesiono, że w dniu 16 kwietnia 2007 r. skarżący zawiadomił PINB we W., że współwłaściciele budynku we W. przy ul. O. [...] (małżeństwo W.) dewastują budynek przez podłączenie do walącego się komina do swojego tylko użytku. Protokołem oględzin z dnia 4 sierpnia 2007 r. PINB we W. stwierdził, że małżeństwo W. dokonało samowoli budowlanej przez podłączenie do walącego się komina ze starej wędzarni pokojowego kominka, rozebranie ściany nośnej oraz zabudowę wspólnego podestu do swojego użytkowania. Dalej podano, że decyzją z dnia [...] r. organ uznał W. za stronę, czyli winnych sprawstwa samowoli budowlanej i kolejną decyzją nakazał im dostarczenie projektu i ekspertyzy budowlanej, a kolejną decyzją nakazano likwidację samowoli. Decyzją z dnia [...] r. organ zmienił poprzednią decyzję, dołączając do grona "sponsorów" pozostałych współwłaścicieli budynku. Następnie skarżący podał, że decyzją z dnia [...] r. organ nałożył na pozostałych współwłaścicieli grzywnę po 5000 złotych. Zdaniem skarżącego sprawcy samowoli przeciągając sprawę wyremontowali powoli i podnieśli komfort i metraż swojego mieszkania oraz sprzedali je w lepszej cenie i wyprowadzili się. Podniesiono, że z opinii kominiarskich z 2008 r. wynika, że komin nie nadaje się do remontu i należy go natychmiast rozebrać. Skarżący wniósł, aby skutkami i następstwami samowoli budowlanej wykonanej przez małżeństwo W. bez pozwolenia i projektu obarczono sprawców. Odpowiadając na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie miała uzasadnionych podstaw i musiała zostać oddalona. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od przypomnienia, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty i na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. utrzymujące w mocy postanowienie organu stopnia powiatowego o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Dokonując kontroli legalności omawianego postanowienia sąd rozpatrujący skargę stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Powiedzieć bowiem należy, że instytucja grzywny w celu przymuszenia jest środkiem stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako środek przymuszający, ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. Dopiero niewykonanie obowiązku przez zobowiązanego może być podstawą do ewentualnego zastosowania wykonania zastępczego. W badanej sprawie źródłem obowiązku skarżącego jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...], którą nałożono na współwłaścicieli nieruchomości zabudowanej przy ul. O. [...] we W. obowiązek wykonania określonych w tej decyzji robót budowlanych związanych ze stanem technicznym budynku. Jak wynika z akt administracyjnych doręczonych sądowi od decyzji tej nie wniesiono w terminie odwołania, a zatem jest ona ostateczna; nadto nie stwierdzono nieważności tej decyzji. Co zaś wynika z art. 130 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja administracyjna, która stała się ostateczna, podlega wykonaniu. Nie ulega więc wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest, na mocy art. 6 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków. Następnie należy powiedzieć, że sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie pierwszoinstancyjne nie naruszają prawa, ponieważ prawidłowo organy zastosowały przepis art. 120 § 2 u.p.e.a. Przepis ten wyraźnie określa, na kogo nakłada się grzywnę w celu przymuszenia, gdy zobowiązanym do wykonania obowiązku jest osoba fizyczna. Według tego przepisu grzywnę nakłada się na zobowiązanego albo na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Tak więc te podmioty powinny być adresatami postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Zdaniem sądu nie jest w sprawie sporne, że zarówno w chwili wydawania decyzji PINB dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...] o nałożeniu obowiązku, jak i w chwili wydawania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, skarżący był (i jest) współwłaścicielem nieruchomości, na terenie której mają być wykonane określone roboty budowlane. Między innymi do skarżącego skierowano decyzję PINB z dnia [...] r., a także wobec skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne w administracji. W tym stanie rzeczy należy powiedzieć, że skarżący jest zobowiązanym i do niego należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem obowiązków, jakimi są egzekwowane roboty budowlane. Dalej należy powiedzieć, że organ I instancji prawidłowo zastosował procedurę nakładania grzywny, ponieważ do zobowiązanego skierowano najpierw upomnienie z dnia [...] r. nr [...] (zgodnie z art. 15 u.p.e.a.). Prawidłowo wystawiono tytuł wykonawczy, precyzyjnie określając w nim niewykonane obowiązki (stosownie do art. 27 § 1 u.p.e.a.). Dalej trzeba powiedzieć, że prawidłowo zawarto w postanowieniu o nałożeniu grzywny wezwania do zapłaty grzywny i do wykonania obowiązków nałożonych decyzją ostateczną (zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a.). Oczywiście nie uszło uwadze sądu rozpoznającego skargę, że organ stopnia powiatowego skierował egzekucję również wobec innych niż skarżący współwłaścicieli nieruchomości (stosowne postanowienia w aktach administracyjnych), jednak okoliczność ta pozostaje poza zakresem zaskarżenia w niniejszej sprawie i nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Kolejnym aspektem rozpatrywanej sprawy jest kwestia wyboru przez organ egzekucyjny środka, który będzie najodpowiedniejszy w danej sytuacji. W myśl ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do środków egzekucji zobowiązań niepieniężnych zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni. Organ egzekucyjny dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego winien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasadą określoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., który stanowi, iż organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien rozważyć, który z tych środków należało zastosować w świetle wskazanej zasady. Brak wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ przy ustalaniu grzywny oznaczałby całkowitą dowolność w tym zakresie i wyłączałby możliwość dokonania przez sąd administracyjny kontroli legalności postanowienia w tym przedmiocie. W rozpatrywanej sprawie organy egzekucyjne poczyniły w uzasadnieniach postanowień w przedmiocie nałożenia grzywny stosowne rozważania i wykazały zasadność nałożenia grzywny, czym wypełniono wymóg art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. Z aprobatą sądu rozpatrującego skargę spotkało się twierdzenie organu, że grzywna jest w realiach niniejszej sprawy odpowiednia do przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku i stanowi wystarczającą dolegliwość, by spełnić swoje zadanie, polegające na skutecznym zmobilizowaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku. Trzeba bowiem pamiętać, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. Po pierwsze w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.), a po drugie na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu. Następnie należy zauważyć, że stosownie do art. 122 § 3 u.p.e.a. zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Jeśli chodzi o zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to w myśl art. 33 u.p.e.a. ich podstawą może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (dotyczące tytułu wykonawczego). Z analizy treści zażalenia skarżącego na postanowienie o nałożeniu grzywny i z analizy treści skargi do sądu administracyjnego wynika, że skarżący nie zgadza się z samą istotą nałożonych na niego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Trzeba jednak pamiętać, że zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Dopóki w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Ewentualna wadliwość decyzji nakazującej czynności może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy, zarzuty podnoszone przez skarżącego dotyczące samej istoty nałożonych na niego obowiązków nie mogły być badane, ani na etapie postępowania zażaleniowego przed organem II instancji, ani obecnie przez sąd administracyjny. Również sytuacja finansowa czy majątkowa zobowiązanego ma nikłe znaczenie dla oceny zasadności zastosowania grzywny jako środka egzekucji obowiązków niepieniężnych. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia skargi. Reasumując należy powiedzieć, że sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło