II SA/Wr 68/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie na okres 6 miesięcy nieruchomości zabudowanej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W dniu 23 stycznia 2013 r. wpłynął do WSA we Wrocławiu formularz wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał w nim, że od dłuższego czasu boryka się z poważnymi problemami finansowymi. W listopadzie 2012 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, odnotowując stratę w wysokości 16592,76 zł. Prowadzona działalność jest głównym źródłem utrzymania skarżącego. Wynika z niego, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu oraz nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych. W jego posiadaniu znajduje się wyposażenie hodowali ryb akwariowych warte ok. 10000 zł. Hodowlę ryb prowadzi w Z. w wynajmowanym lokalu przy ul. [...]. Na jego miesięczny dochód w wysokości 770 zł składa się: dieta za posiedzenie komisji samorządu zawodowego w wysokości 200 zł, wynagrodzenie za pełnienie funkcji w zarządzie spółki - 500 zł, dochód z hodowli ryb akwariowych - 70 zł. Na miesięczne wydatki skarżącego składają się: opłata za energię elektryczną - 200 zł, za wodę i ścieki - 35 zł, za telefon - 125 zł, koszt jedzenia i ubrania – 300 zł. Dodał, ze aktualnie zamieszkuje w budynku w Sulikowie należącym do jego rodziców. W piśmie z dnia 20 lutego 2013 r. skarżący wyjaśnił ponadto, że z tytułu diet za posiedzenia komisji w samorządzie zawodowym otrzymałem w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., tj. w dniu 31 stycznia 2013 r. ryczałt za posiedzenie komisji 118 zł i 28 grudnia 2012 r. ryczałt za posiedzenie komisji - 118 zł. Pozostałe kwoty stanowią rozliczenie kosztów delegacji. Ponadto wyjaśnił, że działalność gospodarczą prowadził do listopada 2012 r. r. i na dzień zaprzestania prowadzenia tej działalności przyniosła ona stratę w wysokości 16592,76 zł. Dowody dołączył do sprawy II SAB/Wr 35/12. Hodowla ryb akwariowych, działalność rolnicza nie przynosi regularnego dochodu, są miesiące, że koszty wyhodowania ryb przekraczają przychody ich sprzedaży, np. czerwiec 2012 r., październik czy listopad 2012 r.. Dowody dołączyłem do akt sprawy do sprawy II SAB/Wr 35/12. Ponadto dodał, że działalność związana z hodowlą ryb akwariowych obecnie nie przynosi dochodu, w grudniu 2012 r. odnotowano stratę w wysokości 4307,42 zł, a w styczniu 2013 r. - 978,98 zł. Działalność wykonywana osobiście za pełnienie funkcji w zarządzie spółki P.O.I.iN. Sp. z o.o. wynosi 476 zł miesięcznie. Miesięczne obciążenia związane z utrzymaniem siebie dołączyłem do akt sprawy II SAB/Wr 35/12. Ze względów finansowych skarżący przestał również spłacać kredyt mieszkaniowy udzielony w Kredyt Bank. Grudniową ratę spłacił już ojciec skarżącego. Nie jest w stanie dalej spłacać kredytu i wnioski związane z przejęciem zaciągniętych przez skarżącego zobowiązań zostały złożone w banku. Dowody dołączył do akt sprawy II SAB/Wr 35/12. Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił S.D. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący. Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie następujących oświadczeń i dokumentów (bądź ich kserokopii): zaświadczenie za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu wnioskodawcy oraz ojca, skoro udziela pomocy finansowej wnioskodawcy (w świetle oświadczenia, że spłaca kredyt mieszkaniowy wnioskodawcy); wyciągi z posiadanych przez wnioskodawcę i ojca rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; deklaracje podatkowe (PIT) za rok 2011 (bądź jeśli został już złożony za rok 2012) wnioskodawcy; rachunki (bądź przybliżone kwoty) świadczące o miesięcznych kosztach utrzymania rodziny, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.); dokumenty świadczące o przejęciu przez ojca zaciągniętych zobowiązań, tj. kredytu mieszkaniowego; oświadczenie, na poczet nabycia jakiej nieruchomości zaciągnął kredyt mieszkaniowy; oświadczenie, co stało się ze składnikami służącymi do prowadzenia działalności gospodarczej; zaświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku niemożliwości dostarczenia któregokolwiek z wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie skarżący, pod rygorem skutków prawnych, miał możliwość udzielenia stosownego wyjaśnienia. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2013 r. skarżący przesłał: listę wypłat dokonanych w 2013 r. za pełnienie funkcji Prezesa Zarządu, PIT 36 za 2011 rok, gdyż za 2012 jeszcze nie został złożony do US, wyciągi bankowe z PKO BP za okres 8 stycznia do 5 kwietnia 2013 r. (w tym wpłaty ryczałtów za posiedzenia w organach DOIIB), rachunki za wodę, prąd i telefon za styczeń, luty i marzec 2013 r., potwierdzenie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie poinformował, że obecnie nie ma możliwości pozyskania dokumentów poświadczających dochody ojca, jak również informacji o posiadanych przez niego rachunkach bankowych, wyciągów z tych rachunków i lokat bankowych. Składniki służące do prowadzenia działalności gospodarczej zostały zbyte na rzecz P.O.I.iN. Sp. z o.o.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej "u.p.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). W rozpatrywanej sprawie S.D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia (252 § 1 u.p.p.s.a.). Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy zauważyć, że nie wykonał w pełni ani wezwania referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2013 r., ani sędziego z dnia 10 kwietnia br.. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy są jednak niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Budzi także wątpliwości. I tak wnioskodawca twierdzi, że nie pozostaje we wspólności majątkowej z nikim, ale kredyt mieszkaniowy spłaca ojciec skarżącego. Przy czym wskazać tutaj należy, że wnioskodawca nie nadesłał dokumentów świadczące o przejęciu przez ojca zaciągniętych zobowiązań, tj. kredytu mieszkaniowego, oraz oświadczenia na poczet nabycia jakiej nieruchomości zaciągnął kredyt mieszkaniowy. Nie wynika to również z nadesłanych dokumentów, przede wszystkim z wyciągów rachunku bankowego. Z dokumentów i oświadczeń skarżącego nie wynika również w jakiej wysokości został mu udzielony kredyt mieszkaniowy i kto zajmuje nieruchomość, skoro skarżący mieszka u rodziców. Ponadto brak jest wyciągu z rachunku w Kredyt Banku, który udzielił skarżącemu kredytu, i jakichkolwiek danych, z których wynikałoby jak i kiedy spłacał ten kredyt. Na okoliczność, że kredyt mieszkaniowy spłaca ojciec, skarżący został wezwany o nadesłanie również zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu wnioskodawcy oraz ojca, wyciągów z posiadanych przez ojca rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy. Jednakże skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, gdy zaś w myśl art. 255 u.p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnych pismach, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwania i zarządzenia - wnioskodawca nie usnął. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest zbadać nie tylko sytuację majątkową samego wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwala dopiero ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95, LEX 247754; również NSA w postanowieniu z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 840/11; postanowienie z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 160/11) ocena, czy osoba "pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym", zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Sam zaś fakt wspólnego zamieszkiwania nie odgrywa najistotniejszej roli. Za uznaniem, że określone osoby pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym może chociażby przemawiać udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu. Należy zauważyć, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawcy nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.. Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 u.p.p.s.a..