II SA/Wr 682/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008r . na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Spółki A. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2008r. ze skargi Spółka A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu śródmiejskiego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 2000 zł (dwa tysiące złotych); II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uzasadnienie: Wnioskiem dnia 26 listopada 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżąca Spółka zwróciła się do tutejszego sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona skarżąca wskazała, że " na chwilę obecną" nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na czasową niemożność wyegzekwowania od kontrahentów świadczeń umownych od których zaplanowana działalność jest uzależniona. Wskazała, że aktualnie posiada środki finansowe w wysokości 3.347 zł, ale kwota ta jest przeznaczona na bieżące utrzymanie spółki ( biura, obsługi księgowej), w przeciwnym razie spółka zaprzestałaby całkowicie jakiejkolwiek działalności, co prowadziłoby do postawienia jej w stan likwidacji i w konsekwencji niniejsze postępowanie stałoby się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wniosku wskazano ponadto, że zwolnienie od kosztów umożliwi skarżącej spółce realizację prawa do sądu, a brak tego zwolnienia oznaczałby, konieczność zaprzestania działalności, co w konsekwencji wyłącza praktycznie realizację prawa do sądu. Spółka oświadczyła, iż stan jej konta wynosi 5.353 zł, kapitał zakładowy 50. 000 zł. W odpowiedzi na wezwanie skierowane do skarżącej spółki w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zwanej dalej p.p.s.a. oraz §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy... ( Dz.U. Nr 227, poz. 2245), pismem z dnia 13 marca 2008r. strona złożyła dodatkowe oświadczenie. Wyjaśniła, że nie jest możliwe uzyskanie dopłat od wspólników, z uwagi na ich trudną sytuację finansową. Główny udziałowiec nie uzyskuje przychodów z tytułu statutowej działalności a jego działalność finansowana jest zobowiązaniami zewnętrznymi. Skarżąca spółka wskazała, że posiada kapitały ujemne w wysokości ok. 2.500.000 zł i z uwagi na kondycję finansową oraz brak zabezpieczeń żaden bank nie był skłonny udzielić jej kredytu ani pożyczki. Spółka nie posiada rzeczowych składników majątkowych, a saldo rachunku bankowego na dzień 13 marca 2008r. wynosiło 10. 420, 48 zł. Wskazała, że w czasie boomu na rynku budownictwa, który trwał do czerwca 2007r., nie posiadała i nadal nie posiada produktu w postaci powstającego budynku komercyjnego (biura, mieszkania, usługi, itp.) który mogłaby sprzedać. Powyższe wynika z faktu, "że spółka mając podpisaną w roku 2005 umowę przedwstępną zakupu 4ha gruntu we Wrocławiu przy ul. Krakowskiej, która to umowa ekspirowała 31 stycznia 2007r. wezwała przed tą datą sprzedającego do przeniesienia własności. Sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie w sądzie. Wartość spornej nieruchomości wynosi około 65. 000. 000 zł. a spółka spodziewając się znacznych korzyści z tego tytułu, przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy o sporny grunt nie zgłasza wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżąca spółka dodała, że swoje bieżące koszty (główne obsługi prawnej wskazanej sprawy sądowej) pokrywa z pożyczek firm bezpośrednio z nią związanych – Spółki B. ale uzyskanie tych pożyczek możliwe jest tylko w zakresie opisanego "sporu o grunt we Wrocławiu, bo od tego rozstrzygnięcia zależy przyszłość Spółki". Wniosła o wyznaczenie w przedmiotowej sprawie "minimalnego możliwego wpisu, aby spółka nie musiała zaciągać kolejnych znacznych zobowiązań". Ponadto z przedłożonych przez spółkę dokumentów wynika m.in. (§10 Protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z 29 stycznia 2007r.), że w przypadkach uzasadnionych interesami gospodarczymi spółki Wspólnicy mogą być zobowiązani uchwałą Zgromadzenia Wspólników do dokonania dopłat w wysokości nieprzekraczającej łącznie dziesięciokrotności wartości nominalnej posiadanych udziałów. Jak wynika natomiast z wyciągu rachunku bankowego w dniu 10 marca 2008r. strona skarżąca uiściła wpis sądowy od apelacji wywiedzionej w postępowaniu przed sądem gospodarczym w wysokości 100.000 zł, a wcześniej tego samego dnia otrzymała pożyczkę od swojego udziałowca w łącznej kwocie 110.000 zł. Postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła strona skarżąca, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, względnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a - osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W świetle powołanych uregulowań sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musi rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskującej spółki i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nich kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie strona skarżąca obowiązana jest pokryć koszt 5190 zł tytułem wpisu od skargi. Natomiast z przedłożonych dokumentów wynika, iż spółka posiada kapitały ujemne ok. 2.500.000, nie posiada rzeczowych składników majątkowych, nie osiąga dochodów za ostatnie lata swojej działalności. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na czasową niemożność wyegzekwowania od kontrahentów świadczeń umownych, od których zaplanowana działalność jest uzależniona, funkcjonuje jedynie dzięki kwotom uzyskiwanym od głównego udziałowca w ramach pożyczki. Jak wynika z przedłożonych wyciągów z konta bankowego należącego do skarżącej spółki na konto wpłynęła " w ratach" pożyczka w łącznej wysokości 110.000 zł, z czego 100.000 zł strona skarżąca przeznaczyła na wpis sądowy od apelacji wywiedzionej w postępowaniu przez sądem gospodarczym. Pozostała część, jak wykazała strona skarżąca, w kwocie 10 000 zł została przeznaczona na bieżącą działalność spółki. Rozpoznając zgłoszony przez skarżącą spółkę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, gdyż sytuacja skarżącej spółki wskazuje, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze całokształt okoliczności zaprezentowanych przez wnioskującą spółkę, zaprzestanie prowadzenia działalności, straty w poprzednich latach bilansowych, brak majątku blokujący ewentualną możliwość zaciągnięcia pożyczki bądź kredytu w banku, finansowanie działalności spółki wyłącznie w ramach wsparcia finansowego uzyskiwanego od jednego z udziałowców przyjąć należy, iż strona nie posiada wystarczających środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego, których kluczowym składnikiem na obecnym etapie postępowania jest wpis stosunkowy w kwocie 5190zł. Ponadto w ocenie Sądu, badając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz w dalszych pismach należy zwrócić uwagę że skoro strona regularnie korzysta z pożyczek udzielanych jej przez udziałowców, dzięki którym zdołała uiścić np. wpis sądowy od apelacji w kwocie 100. 000 zł. to za niezrozumiałe i wysoce wątpliwe należy uznać twierdzenie strony, z którego wynika, że takiej pomocy nie może otrzymać, nawet części, w niniejszej sprawie w której wpis stanowi blisko 5% opłaty uiszczonej przez spółkę w związku z wywiedzioną apelacją przed sądem gospodarczym. Takie działanie byloby bowiem sprzeczne zarówno z interesem spółki, jak i szeroko pojętym interesem jej udziałowców. Sąd doszedł zatem do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie tj. całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W tym też kontekście należy również wskazać, iż argumentacja skarżących z której wynika, iż brak (całkowitego) zwolnienia od kosztów sądowych, skutkowałby koniecznością całkowitego zaprzestania działalności, co wyłączałoby również realizację prawa do sądu nie może także przemawiać za przyznaniem skarżącym zwolnienia od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jednak wysokość opłaty oceniona w świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, włączając w to zdolność skarżącego do jej uiszczenia oraz etap rozpoznania sprawy, na którym ograniczenia w dostępie do sądu zostały nałożone, stanowią czynniki, które są podstawą stwierdzenia, czy "jednostka" mogła skorzystać z prawa dostępu do sądu i jej sprawa mogła zostać rozpatrzona przez sąd ( por Kreuz I przeciwko Polsce z 19 czerwca 2001r., skarga nr 28249/95,) Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione, stąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i §4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.