II SA/Wr 683/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 13 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 683/16 o odmowie przyznania D. W. prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W. i M. W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 399/14 postanawia: zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymać w mocy. Zaskarżonym postanowieniem referendarza sądowego odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu ww. postanowienia podano, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, są współwłaścicielami nieruchomości (2 działek) o powierzchni 2.488 m², natomiast ich dochodem jest emerytura w kwocie odpowiednio 1.770 zł, w tym dodatek pielęgnacyjny, oraz 1.305 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca zaliczył koszty utrzymania mieszkania – 500 zł oraz wydatki na leki – 800 zł. Wnioskująca strona nie zareagowała na wezwanie z dnia 31 lipca 2017 r. skierowane do niej w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 zm.) i doręczone jej w dniu 23 sierpnia 2017 r. (adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki). W treści pisma procesowego z dnia 28 sierpnia 2017 r. umieściła natomiast kserokopię odcinka emerytury swojej oraz swojej męża za czerwiec 2017 r., z których wynika, że pobierają to świadczenie w kwocie odpowiednio 1.302,72 zł i 1.769,06 zł. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez D. W. oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się ona jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających bieżących dochodów na ponoszenie kosztów postępowania sądowego. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. W ramach uzupełnienia szczególne znaczenie miało wykazanie dochodów gospodarstwa domowego skarżącej w dłuższym okresie czasu oraz charakteru jego wydatków na utrzymanie tego gospodarstwa domowego, które podlega ocenie pod kątem możliwości wygospodarowania przez to gospodarstwo środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego w sprawie. W sprawie wiadomo tymczasem tylko, że z kwoty 3.071,78 zł, którą gospodarstwo domowe skarżącej aktualnie dysponuje miesięcznie, wydatkuje ona, wedle jej oświadczenia, kwotę 1.300 zł. Nie wiadomo natomiast, czy skarżący pozostałą kwotę 1.771,78 zł wydatkuje na konieczne utrzymanie siebie i męża. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy stwierdził, że na obecnym etapie po-stępowania wnioskodawczyni nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił o odmowie przyznania D. W. prawa pomocy. Pismem z dnia 4 listopada 2017 r. D. W. wniosła "zażalenie" na ww. postanowienie referendarza sądowego. W treści tego pisma wskazano na szereg naruszeń prawa, do których w ocenie skarżącej i jej małżonka dochodziło w sądach i organach administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na mocy art. 260 § 2 p.p.s.a, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wspomnieć jeszcze wypada, że stosownie do przepisu z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) Według sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny jest więc to, czy referendarz sądowy trafnie uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, ustawodawca zawarł bowiem w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanki, których wykazanie przez stronę wnioskującą obliguje sąd do przyznania tego prawa w całości bądź w części. Odmowa przyznania prawa pomocy nie jest zaś odebraniem skarżącej prawa do sądu, w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazuje, że spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, że zasadnie referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba bowiem pamiętać, że w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przedstawione przez skarżącą we wniosku informacje nie były pełne i wymagały wyjaśnień, do których wezwano skarżącą pismem z dnia 31 lipca 2017 r., wskazując, jak należy wniosek uzupełnić. Dane uzyskane od skarżącą przez referendarza sądowego, zdaniem Sądu, pozwalały przyjąć, że z kwoty 3.071,78 zł, którą gospodarstwo domowe skarżącej aktualnie dysponuje miesięcznie, wydatkuje ona, wedle jej oświadczenia, kwotę 1.300 zł. Zatem pozostałą kwotę 1.771,78 zł można przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych, bowiem nie wykazano, na co kwota ta jest wydatkowana. Skoro zatem to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania, a skarżąca tego nie wykazała, to należało odmówić jej przyznania prawa pomocy. W świetle powyższego Sąd uznał więc, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.