II SA/Wr 684/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę postanawia: I. przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 5 marca 2009 r. (data złożenia) skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał okoliczności mające świadczyć za zasadnością zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na trudną sytuację finansową w jakiej znajduje się prowadzone przez niego gospodarstwo rolne, obciążone zadłużeniem wobec banków wynoszącym kwotę rzędu 3 mln złotych. Skarżący oświadczył, że przy dochodach w kwocie 800 zł miesięcznie ma na utrzymaniu dwójkę uczących się dzieci. Skarżący na wezwanie referendarza o przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy, nie przedstawił żadnych dokumentów. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzając, że nie wystąpiły przesłanki niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie na to postanowienie skarżący podniósł, że z uwagi na zobowiązania finansowe nie prowadzi żadnej działalności rolniczej i z tego tytułu nie otrzymuje dopłat z Unii Europejskiej. Wskazała także, że z racji pobierania nauki w Technikum Leśnym dwójka dzieci pozostaje na jego utrzymaniu. W celu udokumentowania sytuacji finansowej skarżący przedstawił kserokopie dokumentów dotyczących prowadzonych wobec niego postępowania egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 15 kwietnia 2009 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę to, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy pozwalają uznać, że sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. Wskazać przy tym należy, że skarżący nie jest pozbawiony jakichkolwiek źródeł utrzymania. Sam przyznał, że uzyskuje niewielkie kwoty z drobnych pożytków w wysokości 800 zł miesięcznie. W świetle powyższego zasadnym było przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi, dlatego też mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji orzeczenia.