II SA/Wr 684/18

Dnia 20 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA: Halina Filipowicz – Kremis Sędzia WSA: Olga Białek Sędzia WSA: Gabriel Węgrzyn (spr.) Protokolant specjalista: Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie anulowania zameldowania na pobyt stały oddala skargę w całości. Decyzją z [...] sygn. [...], Wojewoda D. (dalej jako "organ") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] (sygn. [...]) anulującą zameldowanie M. M. na pobyt stały w lokalu przy ul. S. we W. W motywach decyzji organ wyjaśnił, że w dniu [...] M. M. (dalej jako "skarżący") zgłosił organowi pierwszej instancji, że przebywa z zamiarem stałego pobytu we W., przy ul. S. Przebywanie pod wskazanym adresem zostało potwierdzone podpisem przez ojca skarżącego J. M. jako osobę posiadającą tytuł prawny do lokalu. W dniu 5 III 2018 r. do organu pierwszej instancji zgłosił się M. M. (stryj skarżącego) oświadczając, że skarżący nigdy nie zamieszkiwał i nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Dalej, organ wyjaśnił, że w toku wszczętego z urzędu postępowania mającego na celu weryfikację prawidłowości zameldowania ustalono, że w chwili zgłoszenia pobytu skarżący nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem, co potwierdzają zeznania świadków: M. M., J. M., P. B. Organ zwrócił uwagę, że także przesłuchany w postępowaniu ojciec skarżącego J. M. oświadczył, że po zameldowaniu skarżący nie zamieszkał w miejscu zameldowania ani też nie mieszka tam teraz, bowiem stryj M. M. wymienił zamki do mieszkania. Interweniowała przez to policja i wniesiono pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. W postępowaniu administracyjnym ustalono ponadto, że mieszkanie wchodziło w skład masy spadkowej po M. J. M. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia z 9 VIII 2016 r. (sygn. akt VIII Ns 390/16), które uprawomocniło się z dniem 21 III 2018 r., spadek po niej nabyli: mąż J. M., syn J. M. i syn M. M. po 1/3 części każdy z nich wprost. Zdaniem organu wpis skarżącego do ewidencji o zameldowaniu na pobyt stały miał od początku charakter fikcyjny, bowiem dokonano zgłoszenia niejako "na przyszłość", czemu nie towarzyszyło rzeczywiste zamieszkiwanie pod wskazanym adresem. Tymczasem obowiązujące przepisy wskazują, że zameldowanie na pobyt stały następuje w przypadku zamieszkiwania pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z 24 IX 2010 r. o ewidencji ludności - Dz. U. z 2017 r., poz. 657, ze zm.). Skoro skarżący w dniu zgłoszenia nie zamieszkiwał pod podanym w zgłoszeniu adresem, należało anulować czynność meldunkową na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów prawa, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego. Skarżący podkreślił, że przebywał wielokrotnie za życia dziadków w ich mieszkaniu, zaś na początku 2018 r. po śmierci dziadka (J.M.) i załatwieniu spraw pochówku wszedł do mieszkania wraz z ojcem (J. M.) przynosząc do jednego z pokojów swoje rzeczy osobiste. W reakcji na to stryj (M. M.) w dniu 8 I 2018 r. wymienił zamki w drzwiach uniemożliwiając skarżącemu korzystanie ze wspólnego mieszkania. W skardze podkreślono również, że bez znaczenia jest, że w chwili zameldowania postanowienie stwierdzające nabycie spadku było nieprawomocne, bowiem sprawę meldunkową należało uregulować, zaś osoby wskazane w postanowieniu były i są osobami, którym przysługują prawa do lokalu. Skarżący wniósł również o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Zwrócił przy tym uwagę, że twierdzenie o pozostawieniu w spornym mieszkaniu rzeczy skarżącego jest niewiarygodne, skoro w toku postępowania administracyjnego ani skarżący, ani jego ojciec J. M. tej okoliczności nie podnosili. Nadto – zdaniem organu - nawet pozostawienie rzeczy skarżącego w mieszkaniu nie świadczy, że tym samym w nim zamieszkał. O zamieszkaniu pod określonym adresem może być mowa tylko w przypadku, gdy realizuje się w nim podstawowe czynności życiowe (jak np. przebywanie, wypoczynek, nocowanie, pranie, przygotowywanie i spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, przyjmowanie korespondencji), co organ potwierdził powołując stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych. Pismem z dnia 28 XII 2018 r., uczestnik postępowania, M. M. i, oświadczył, że skarżący i J. M. nie utrzymywali kontaktu z rodzicami, wszystkie formalności pogrzebowe załatwiać musiał sam. Obecnie zaś prowadzone jest postępowanie spadkowe po zmarłym ojcu J. M. Uczestnik oświadczył, że zgodnie z pozostawionym testamentem jest on większościowym udziałowcem mieszkania wielkości 5/6, zaś J. M. odsprzedał większość swojego udziału małżonce, która również dokonała zameldowania w spornym mieszkaniu na pobyt stały. Najprawdopodobniej zameldowania ma również dokonać szwagier J. M., co – w ocenie uczestnika – powoduje chaos i wprowadza w błąd. Uczestnik wskazał również, że jego zdaniem bezzasadny jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, skoro trudni się on aktorstwem grając pierwszoplanową rolę w serialu telewizyjnym. Pismem z dnia 19 II 2019 r., skarżący uzupełnił argumentację skargi wyjaśniając, że istniała wcześniej umowa co do wspólnego wynajęcia mieszkania, z której M. M. wycofał się oświadczając, że będzie zajmował lokal sam. Odmówił on również wstępu skarżącemu do mieszkania, gdzie skarżący, jako osoba studiująca we Wrocławiu, miał zajmować jeden z trzech pokoi. Dalej skarżący wyjaśnił, że w spornym mieszkaniu zameldowali się także J. M. oraz J. G. (J. M. odsprzedał cześć swojego udziału w prawie własności mieszkania J. G.; ta zaś w dniu 19 II 2019 r. odsprzedała skarżącemu cześć z nabytego przez siebie udziału). W konsekwencji, ani skarżący, ani też J. M. oraz J. G., nie mogą na skutek samowolnych działań M. M. korzystać i przebywać w lokalu, mimo że są współwłaścicielami lokalu i mają zamiar zamieszkiwania w nim. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W świetle art. 28 ust. 4 ustawy z 24 IX 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r., poz. 657, ze zm.) – dalej jako "ustawa", zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z powyższego wynika zasadniczy normatywny cel obowiązku meldunkowego określonego w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy. Dokonując zameldowania (na pobyt stały lub czasowy), obywatel polski tym samym potwierdza fakt swojego pobytu w określonym miejscu, a więc zamieszkiwania w określonej miejscowości pod określonym adresem. Innymi słowy zgłaszając swój pobyt w określonym miejscu celem zameldowania obywatel dostarcza organom władzy publicznej informacji w kwestii adresu, pod którym stale lub czasowo przebywa, a więc miejsca, gdzie można go zastać. Jeśli zaś obywatel, dokonując zgłoszenia pobytu celem zameldowania, wskazuje adres, pod którym faktycznie nie przebywa (ani stale ani czasowo), to jest to dezinformacja. Taka czynność sprzeczna jest z celem obowiązku meldunkowego i nie może zostać objęta prawną ochroną. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują jednoznacznie, że dokonane przez skarżącego w dniu 19 I 2018 r. zgłoszenie stałego pobytu pod wskazanym adresem nie służyło celom określonym w art. 28 ust. 4 ustawy, a więc potwierdzeniu faktu rzeczywistego pobytu skarżącego pod tym adresem. Skarżący podał bowiem adres mieszkania, w którym bez wątpienia nie zamieszkiwał. W chwili dokonywania zgłoszenia skarżący miał pełną świadomość sporu o korzystanie z mieszkania prowadzonego pomiędzy jego współwłaścicielami (wspólność majątku spadkowego), to jest pomiędzy jego ojcem (J. M.) a stryjem (M. M.), który – jak skarżącemu było wiadomo – w dniu 8 I 2018 r. wymienił zamki w drzwiach lokalu, wykluczając możliwość jakiekolwiek korzystania z lokalu przez skarżącego, w tym zamieszkiwania w nim. Trudno przesądzić, jakie intencje kierowały skarżącym, który niecałe dwa tygodnie później dokonuje organowi administracji zgłoszenia swojego pobytu stałego w spornym lokalu. Na pewno intencją skarżącego nie mógł być cel ustawowy tej czynności określony w art. 28 ust. 4 ustawy, a więc dostarczenie organom administracji aktualnej informacji o miejscu faktycznego zamieszkiwania. Skoro, jak sam podaje, nie zamieszkiwał wówczas i nie zamieszkuje w lokalu, to zgłoszenie uznać należało co najmniej za przedwczesne, a już z całą pewnością za niezgodne ze stanem faktycznym. Wbrew obiegowej opinii, czynność zameldowania nie stanowi w najmniejszym stopniu instrumentu dochodzenia czy potwierdzenia praw do lokalu. Można być na stałe zameldowanym w lokalu, do którego nie ma się praw, jak i nie zostać zameldowanym w lokalu, do którego ma się wyłączne prawo. Jedynym bowiem wyznacznikiem zameldowania jest fakt przebywania pod określonym adresem. Towarzyszyć mu może zamiar stałego pobytu (zamieszkiwanie), o którym stanowi art. 25 ust. 1 ustawy, lub zamiar czasowego pobytu (ponad 3 miesiące ale nie na stałe), o którym mowa w art. 25 ust. 2 i 4 ustawy. Kwestia zamiaru ma tu jednak charakter uzupełniający, bowiem pozwala jedynie na kwalifikację pobytu jako stałego lub czasowego. Zasadnicze znaczenie ma sam pobyt pod oznaczonym adresem, a więc element faktyczny, który w przypadku skarżącego nie wystąpił. Nie wystarczy zatem twierdzenie, że zamiarem skarżącego jest zamieszkiwanie w spornym lokalu, skoro nie towarzyszyło mu faktyczne przebywanie w lokalu. Obowiązek meldunkowy ma charakter następczy. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Oznacza to, że najpierw powinna być rozstrzygnięta kwestia korzystania z lokalu; potem następuje przybycie (wprowadzenie się) do lokalu; zaś zgłoszenie pobytu dokonywane jest w ostatniej kolejności, jako potwierdzenie faktu przebywania w lokalu. Odwracanie tej kolejności jest zabiegiem oczywiście niezgodnym z ustawą. Nie ma też znaczenia, podnoszona w skardze okoliczność pozostawienia przez skarżącego jakichś swoich rzeczy w spornym lokalu, której zresztą M. M. zaprzecza (akta organu I instancji, k. 29). Samo pozostawienie rzeczy w lokalu nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu przez skarżącego swoich czynności życiowych w tym miejscu, zwłaszcza w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych przebywanie przez skarżącego w tym mieszkaniu nie jest możliwe. Nie jest rzeczą organów administracji ani tutejszego Sądu dokonywanie ocen w przedmiocie sporu, jaki prowadzony jest pomiędzy ojcem skarżącego – J. M. a M. M. o korzystanie z przedmiotu objętego wspólnością spadkową. Spór ten ma charakter cywilnoprawny a nie administracyjny. Identyczny charakter ma spór o przywrócenie naruszonego posiadania. To właśnie wyłącznie na drodze cywilnoprawnej można oczekiwać rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia posiadania czy zakresu współkorzystania z lokalu. Administracyjna czynność zameldowania nie jest zaś środkiem adekwatnym do osiągnięcia takich celów. Z pozycji stosowanej przez organy administracji normy z art. 25 ust. 1 w zw. z 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy, zameldowanie na pobyt stały następuje wyłącznie wobec osoby, która pod danym adresem faktycznie zamieszkuje. Zamieszkuje, a więc realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (zob. wyrok NSA z 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, publ. CBOSA). Jeśli zaś osoba zgłaszająca swój pobyt pod danym adresem faktycznie pod tym adresem nie zamieszkuje, to niezależnie od okoliczności, jakie są tego przyczyną, nie ma podstaw do dokonania zameldowania. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. W okolicznościach sprawy organy zasadnie anulowały materialno-techniczną czynność zameldowania skarżącego na pobyt stały z dnia 19 I 2018 r. Skoro bezsprzecznie ustalono, że skarżący ani w chwili zgłoszenia pobytu, ani potem nie zamieszkiwał pod wskazanym w zgłoszeniu adresem, to nie było podstaw do zameldowania go w tym miejscu. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).