II SA/Wr 690/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi H. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia .... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego pn. "Budowa stacji bazowej telefonii komórkowej P.... postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z wpisu sądowego wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzą z mężem (współskarżącym) i z bezrobotnym pełnoletnim synem, łączny ich dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi 4.354 zł brutto, ale z uwagi na liczne schorzenia (w tym chorobę nowotworową męża) znaczne kwoty wydatkują na lekarstwa. Dodała, że posiadają dom o pow. 128 m2 i znajdującą się pod nim działkę o pow. 6,3 ar. W piśmie z dnia 29 października 2011 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 250 zł i w takim zakresie wnosi o przyznanie jej prawa pomocy. Dodała, że aktualnie nie badała czy posiada zdolność kredytową, nie korzysta z pomocy osób trzecich, a 43- letni syn skarżącej jest z zawodu stolarzem i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazała bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania, w szczególności, że sama skarżąca w piśmie z dniu 29 października 2011 r. przyznała, że stać ją na uiszczenie tej opłaty w wysokości 250 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni- mimo wezwania- nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków; nie wyjaśniła dlaczego pozwala aby 42- letni jej syn był wciąż na ich utrzymaniu i nie szukał choćby dorywczego zatrudnieni, a przynajmniej żeby zarejestrował się jako osoba bezrobotna; nadto- nie określiła i nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej [t.j. z 2009 r., Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.] kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej wynosi 351 zł). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny, kredyt czy pożyczka od osób trzecich). Skarżąca nie wykazała np., że nie posiada zdolności kredytowej. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącej mają charakter stały i wynoszą ponad 3.600 zł netto, a wysokość wydatków nie została przez skarżącą nawet określona. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Można mieć wątpliwości czy aktualna sytuacja finansowa skarżącej jest tylko następstwem niezawinionych przez nią zdarzeń. Nikt nie kwestionuje prawa skarżącej do swobodnego rozdysponowywania swoimi zasobami finansowymi i majątkiem na rzecz swoich bliskich, ale ciągłe utrzymywanie dorosłego syna, wskutek czego bezsprzecznie pogorszona jest płynność finansowa budżetu domowego nie może - zdaniem Sądu- stanowić okoliczność uzasadniającej przyznanie takiej osobie prawa pomocy. Istotne jest również to, że mąż skarżącej jest osobą współskarżącą, na którym solidarnie ze skarżącą ciąży obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Pamiętać należy, że uiszczenie przez jednego ze skarżących wpisu sądowego od skargi zwolni z tego obowiązku pozostałych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.