II SA/Wr 693/02

4 II SA/Wr 693/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 20 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Sędziowie: S. WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Maria Tkacz - Rutkowska Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...]r. (Nr [...]); 2. n i e o r z e k a, czy zaskarżona decyzja może być wykonana. Uzasadnienie. A. P. zarejestrowała się w dniu [...]r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. Decyzją z dnia [...]r. (Nr [...]) organ uznał, że wnioskodawczyni spełnia wymogi ustawowe do uznania za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy. W decyzji tej dla celów prawa do zasiłku dla bezrobotnych ustalono staż pracy [...] lat [...] miesięcy i [...] dni. W dniu rejestracji wnioskodawczyni wniosła także o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...]r. (Nr [...]) odmówiono przyznania A. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ I instancji uznał, że na podstawie przedstawionych dowodów nie można przyjąć podanego przez stronę stażu pracy za udokumentowany. W szczególności organ I instancji stwierdził, że dokumentacja zastępcza mająca potwierdzić zatrudnienie w A w B. w okresie od [...]r. do dnia [...]r. na stanowisku uczeń-sprzedawca, jest niewiarygodna. W odwołaniu A. P. zarzuciła, że zaoferowała zeznania świadków - L. B. i B. K. Zeznania tych świadków potwierdzają podany przez wnioskodawczynię okres zatrudnienia, a nadto osoby te posiadają świadectwa pracy na potwierdzenie swojego okresu zatrudnienia w tym zakładzie. Kolejny świadek J. P. pracowała w tym samym okresie. Wnioskodawczyni zarzuciła także, że na podstawie takiej samej dokumentacji oraz zeznań świadków ZUS zaliczył jej [...] lat i [...] miesiąc pracy jako okres składkowy, w tym również sporny okres nauki zawodu. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]roku (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa oraz art. 37j, ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity - Dz. U. Nr 6, poz. 56 z 2001r. z późn. zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w dniu rejestracji wnioskodawczyni spełniała przesłanki wynikające z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zakresie uznania za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Prawidłowo też organ I instancji na podstawie dowodów bezpośrednich obliczył staż pracy, tj. okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni. Zdaniem Wojewody nie można natomiast do tego stażu zaliczyć okresu od dnia [...]r. do dnia [...]r. Zaliczenie tego okresu zwiększyłoby ogólny staż pracy wnioskodawczyni do ponad [...] lat i w konsekwencji pozwoliłoby na przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie bowiem z art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada (kobieta) okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat (przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2001r.). Wszelkie przedłożone przez wnioskodawczynię dowody bezpośrednie potwierdzają, że zainteresowana odbywała uczniowską praktykę zawodową. Wynika to ze świadectwa ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej z dnia [...]r., w którym wyszczególniony jest jako jeden z przedmiotów "praktyka". Także z załączników do pisma z dnia [...]r. Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w B. wynika, że szkoła z dniem [...]r. przesłała wykaz uczennic zatrudnionych w charakterze praktykantek w sklepach A w B. W wykazie tym figuruje zarówno Pani P. /wówczas K./, jak i św. P. /wówczas H./. Św. P. także nie posiada świadectwa pracy za okres [...]-[...], a w zeznaniu świadka z dnia [...]r. jako dowód na okoliczność własnego zatrudnienia podała, że posiada świadectwo szkolne. Zaświadczenie z dnia [...]r. wydane przez ZSZ w B. potwierdza również odbywanie przez Panią P. /K./ praktyki zawodowej w latach [...]-[...]. Szkoła zresztą - jak podaje Dyrektor Szkoły - dysponuje jedynie dokumentami dot. przebiegu nauczania teoretycznego, nie posiada natomiast dokumentów o zatrudnieniu w ramach umowy o pracę. Przesłane pismem z dnia [...]r. przez Szkołę "Zaświadczenie o odbyciu nauki zawodu w zakładzie pracy i złożeniu egzaminu z zakresu tej nauki" /brak daty/ zwierające podpisy komisji egzaminacyjnej potwierdza odbywanie przez Panią P. /K./ nauki zawodu w okresie od dnia [...]r. do [...]r. Jest to okres [...] roku i [...] miesięcy. Z zapisem tym koliduje sformułowanie zawarte w "Zaświadczeniu", że zainteresowana odbyła 3-letnią naukę zawodu. W związku z tym, że "Zaświadczenie" wydane było prawdopodobnie przed ukończeniem nauki w szkole /pozytywne zdanie egzaminu przed komisją niezbędne było do uzyskania promocji/ organ odwoławczy przyjął, że obejmuje ono cały okres zatrudnienia Pani P. Ponadto w dokumencie tym potwierdzono okres nauki zawodu /od [...]r. do [...]r./ w A w B., co zostało potwierdzone w świadectwie pracy z dnia [...]r. oceniając zeznania świadków organ odwoławczy stwierdził, że nie podważa tych zeznań w tym sensie, iż uważa je za nieprawdziwe. W ocenie organu nie jest wykluczone, że świadkowie pamiętają wspólny czas pracy razem z Panią P., jednakże mogli nie mieć świadomości na jakiej podstawie zainteresowana odbywała praktyczną naukę zawodu, tzn., że nieprawa świadczona była w ramach umowy o pracę, czy też praktyki zawodowa. Organ wskazał, że uczniowie szkół zawodowych praktyczną naukę zawodu odbywali /i odbywają nadal/ w dwóch formach: w ramach praktyki zawodowej, tj. na podstawie umowy pomiędzy szkołą i zakładem pracy, a praktykant posiadał jedynie status ucznia i podstawę takiej praktyki określała ustawa z dnia 15.07.1961r. rozwoju systemu oświaty i wychowania /Dz. U. Nr 32, poz. 160/, która w art.11, ust. 1 i ust. 3 stanowiła, że kształcenie kwalifikowanych robotników pracowników odbywa się w zasadniczych szkołach zawodowych, przy czym praktyka zawodowa stanowi część procesu kształcenia w zasadniczych szkołach zawodowych i odbywa się w uspołecznionych zakładach pracy, a także w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego na podstawie umowy pomiędzy pracodawcą, a uczniem-młodocianym pracownikiem. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że brak jest bezspornych dowodów i podstaw do tego, aby do ogólnego stażu pracy Pani P. zaliczyć okres [...]r. do [...]r, a tym samym przyznać stronie prawo do zasiłku przedemerytalnego. Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucono, że całość do dokumentów wraz z umową dotyczącą spornego okresu znajduje się w GS B w W. B. Skarżąca zarzuciła, że egzamin końcowy złożyła [...] roku nie w GS B w W. B., lecz w A w B. Praktyczną naukę zawodu rozpoczęła w dniu [...]roku w A w B., jednakże ze względu na złe dojazdy przeniosła się do GS w W. B. od [...] roku i pracowała tam aż do [...]roku, co potwierdza świadectwo pracy znajdujące się w aktach. Egzamin został zdany [...] roku w A w B., a nie w GS B w W. B. Praktyczną naukę zawodu kontynuowała w ciągu dalszym do dnia [...] w GS B w W. B., zgodnie z zawartą umową. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją dotychczasową argumentację. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W szczególności organy administracyjne nie wyjaśniły sprawy wyczerpująco, nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego, a nadto z dowodów przeprowadzonych w toku postępowania wyciągnęły nieprawidłowe wnioski. Takie działanie organów administracyjnych stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszym postępowaniu sporne było to, czy skarżąca w okresie od [...] roku do dnia [...]roku była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w celu nauki zawodu. Organy administracyjne uznały, że ten okres zatrudnienia nie został dostatecznie pewnie udowodniony. Pominęły jednak fakt, że skarżąca zarzucała, że w tym okresie miała być zatrudniona w A w B., a nie w GS w W. B.. Okoliczność ta miała istotne znaczenie, gdyż - jak wynika z notatki urzędowej z dnia [...]roku złożonej na rozprawie przez pełnomocnika Wojewody D. - w W. B. znajduje się jedynie umowa o pracę zawarta ze skarżącą od dnia [...] roku, a więc od dnia, w którym według twierdzeń skarżącej przeniosła się ona właśnie do pracy w W. B. Między treścią tej notatki służbowej, świadectwem pracy obejmującym okres zatrudnienia skarżącej od [...] r. do [...] roku w W. B., a twierdzeniami skarżącej nie występuję żadna rozbieżność. Dowody te jednak nie wyjaśniają, czy przed datą [...] roku skarżąca była zatrudniona w ramach umowy o pracę. W tym jednak zakresie organy nie wyjaśniły sprawy należycie. Przede wszystkim z pisma J. Spółdzielni Rolniczo - Handlowej w J. G. z dnia [...]roku wynika, że akta osobowe byłego A w B.- gdzie według twierdzeń skarżącej miała być zatrudniona - najprawdopodobniej zaginęły. W związku z tym wykazanie okresu zatrudnienia w spornym okresie możliwe było przy pomocy wszelkich dowodów. Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz pisma organu I instancji z dnia [...]roku można wyprowadzić wniosek, że szkoła zawodowa, do której uczęszczała skarżąca nadal istnieje. W związku z tym istniała możliwość bliższego sprecyzowania informacji zawartych w pismach Szkoły z dnia [...]roku i z dnia [...] roku dotyczących faktycznego znaczenia użytych w tych pismach określeń dotyczących "uczennic zatrudnionych w charakterze praktykantek" i "praktykantek". W szczególności organ winien zwrócić się do Szkoły o bliższe wyjaśnienie według jakich zasad w latach [...] - [...] odbywały się praktyki zawodowe, a w szczególności, czy praktyki te organizowała Szkoła we własnym zakresie, tj. po zawarciu we własnym imieniu umów z zakładami pracy. W razie wątpliwości organ na te okoliczności miał możliwość przesłuchania osób, które podpisały wymienione pisma, względnie też osób wskazanych przez Szkołę, które w jej imieniu prowadziły zagadnienia praktyk. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności mogłoby dawać podstawę do uznania, że wymienione wyżej pisma potwierdzają fakt odbywania przez skarżącą w spornym okresie praktyk uczniowskich, a nie pracy na podstawie umowy o praktyczną naukę zawodu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał także na to, że zaoferowane przez skarżącą zeznania świadków są niewiarygodne, gdyż świadkowie mogą nie pamiętać bliżej ani czasu, ani okoliczności pracy razem ze skarżącą. Jednakże organy administracyjne w tym postępowaniu nie przesłuchały świadków w obecności skarżącej i nie odebrały od nich zeznań co do bliższych okoliczności wspólnej pracy razem ze skarżącą. Jeżeli zatem z treści protokółów z zeznań świadków nie wynika, aby osoby te były przesłuchiwane na te okoliczności - organ z tego faktu nie może wyprowadzać niekorzystnych skutków dla skarżącej. Rzeczą organów administracyjnych było bowiem szczegółowe przesłuchanie świadków na okoliczność potwierdzające kiedy, w jakim sklepie, pod czyim kierownictwem świadkowie pracowali w spornym okresie ze skarżącą. Dopiero wyjaśnienie faktów towarzyszącym rzekomemu wspólnemu wykonywaniu pracy ze skarżącą i przeanalizowanie tych zeznań w zestawieniu z innymi dowodami w sprawie mogłoby doprowadzić organ do postawienia tezy co do wartości dowodowej tych zeznań. Podkreślić także należy, że wnioskowanie organów na podstawie dowodów już istniejących także budzi zastrzeżenia. Przede wszystkim bowiem z zaświadczenia z dnia [...]roku wydanego przez Zespół Szkół Zawodowych w B. wynika, że skarżąca odbywała praktykę zawodową w latach [...] - [...]. Ze świadectwa pracy z dnia [...] roku wystawionego precz B w W. B. wynika, że w okresie od dnia [...] roku do dnia [...] roku skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę jako "uczeń w zawodzie". Z zaświadczenia o odbyciu nauki zawodu i zdaniu egzaminu" wynika, że skarżąca obyła trzyletnią naukę zawodu, ze wskazaniem okresu krótszego, aniżeli trzy lata. Dowody te nie pozwalają na jednoznaczne przyjęcie, że skarżąca w latach [...] - [...] odbywała uczniowską praktykę, tak jak to przyjęły organy. W aktach nie istnieją dotychczas żadne dowody, które pozwalałyby na podzielenie wskazanego przez Szkołę okresu odbywania praktyki na dwie części: odbywania uczniowskiej praktyki zawodowej i pracy na podstawie umowy o praktyczną naukę zawodu. Z zaświadczenia pochodzącego od Szkoły wynika bowiem, że cały okres od [...]roku do [...] roku został objęty jedną klasyfikacją, bez żadnego podziału związanego z prawną sytuacją skarżącej w czasie odbywania praktyki. Zaświadczenie to nie daje także podstawy do wnioskowania, że Szkoła w różnych okresach akceptowała raz praktykę uczniowską, a w innych okresach nauki tego samego ucznia - praktyczną naukę zawodu na podstawie umowy o prace. Natomiast nie ulega wątpliwości, że wymienione wyżej świadectwo pracy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca w okresie od [...] roku pracowała na podstawie umowy o pracę, jako "uczeń w zawodzie". Skoro zatem nie ma dowodów pozwalająca podzielić okres praktyki wskazany przez Szkołę na dwa rodzaje praktyk, należy konsekwentnie uznać, że skoro okres od dnia [...]roku był okresem objętym umową o pracę, również i okres wcześniejszy mógł mieć taki sam charakter. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu o odbyciu nauki zawodu. Z treści tego dokumentu wynika bowiem, że skarżąca odbyła trzyletnią naukę zawodu, co pozostawałoby w zgodności z jej twierdzeniami, a także z treścią zaświadczenia Szkoły z dnia [...]roku. Wprawdzie z zaświadczenia o obyciu nauki zawodu wynika, że skarżąca naukę zawodu odbywała od dnia [...]roku do dnia [...] roku, jednakże stwierdzenie to jest sprzeczne z informacją zawartą w tym dokumencie, iż skarżąca odbyła trzyletnią naukę zawodu. Wzajemna sprzeczność istniejąca w tym dokumencie zobowiązywała organ do wyjaśnienia tej sprzeczności. W szczególności organ winien był zwrócić się do organu wydającego to zaświadczenie, względnie przesłuchać członków komisji egzaminacyjnej, którzy to zaświadczenie podpisali w celu wyjaśnienia sprzeczności, a także okoliczności, czy w ogóle było możliwe uzyskanie zaświadczenia o odbyciu praktycznej nauki zawodu i złożeniu egzaminu bez odbycia trzyletniej nauki zawodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa także, że skarżąca twierdziła, iż również w postępowaniu rentowym wykazała sporny okres od dnia [...]roku do dnia [...]roku, jako okres zatrudnienia na podstawie umowy o naukę zawodu, a także, iż ZUS okres ten uwzględnił. Przedstawiła także zaświadczenie ZUS-u na tę okoliczność. Organy nie wypowiedziały się jednak co do tego zarzutu i nie przeanalizowały przyczyn, które inny organ doprowadziły do zaakceptowania spornego okresu, jako okresu zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie skarżąca nie poniosła żadnych kosztów i dlatego Sąd orzeczenie w tym przedmiocie pominął. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba wydania takiego orzeczenia, gdyż zaskarżone decyzje nie posiadały cech wykonalności. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.