II SA/Wr 696/05

WyrokWSA we Wrocławiu2006-09-12

Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Mieczysław Górkiewicz, Julia Szczygielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi, który wykreślił sporne działki z wniosku o płatności bezpośrednie po otrzymaniu wezwania do wyjaśnienia nieprawidłowości, mogą zostać zastosowane sankcje w postaci zmniejszenia płatności i odmowy przyznania płatności uzupełniającej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykreślenie spornych działek z wniosku po otrzymaniu wezwania do wyjaśnienia nieprawidłowości nie zapobiega zastosowaniu sankcji przewidzianych w przepisach unijnych. Rolnik nie wykazał istnienia siły wyższej ani wyjątkowych okoliczności, a jego twierdzenia o błędnych informacjach od urzędników nie mogły stanowić podstawy do uchylenia decyzji, zwłaszcza że złożył oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności.
Stan faktyczny
Rolnik T. D. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ I instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, stosując sankcje z powodu stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku dotyczącym zgłoszonych powierzchni gruntów. Rolnik odwołał się, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i błędne zastosowanie sankcji. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rolnik wniósł skargę do WSA, powtarzając argumentację i zarzucając dodatkowo naruszenie przepisów poprzez zastosowanie sankcji mimo wykreślenia spornych gruntów po wezwaniu do wyjaśnień.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/ Protokolant Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi T. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia 17 października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości oddala skargę. Decyzją z dnia 23 września 2005 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.), przyznał po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych T. D. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 4357,97 zł, w tym z tytułu: 1.Jednolita Płatność Obszarowa - 2004 (kod FEOGA: 050212020000001, krajowa pozycja budżetowa: 99999999999) w wysokości 4357,97 zł, w tym środki unijne 4357,97 zł, środki krajowe 0,00 zł. 2. Uzupełniająca Płatność Obszarowa - inne - 2004 (kod FEOGA: 050404000000401, krajowa pozycja budżetowa: 00003301038) w wysokości 0,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wobec stwierdzonych we wniosku T. D. nieprawidłowości odnośnie danych dotyczących zgłoszonych powierzchni gruntów rolnych, jednolitą płatność obszarową obliczono przy zastosowaniu sankcji z art.5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. UE.L 2003.328.21), tj. powierzchnię co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie ustalono na 20.7 ha (zamiast zgłaszanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych powierzchni 43.59 ha), a powołując się na art.32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 płatności uzupełniającej co do zgłoszonej powierzchni 43.37 ha w ogóle nie przyznano. Organ zaznaczył, że zgodnie z art.14 ww. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. wniosek o pomoc może zostać wycofany w całości lub w części w każdym momencie, jednakże w przypadku gdy właściwe władze poinformowały już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o pomoc lub w przypadku gdy właściwe władze poinformowały rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu ujawni nieprawidłowości, nie zezwala się na wycofania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, które dotyczą dane nieprawidłowości. W odwołaniu od ww. decyzji T. D. zarzucił: a/ naruszenie przepisu postępowania - art. 8i 11 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego; b) naruszane przepisu postępowania - art.7 kpa poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu strony; c) nie uwzględnienie okoliczności, iż odwołujący z uwagi na stan zdrowia nie mógł wykonywać czynności związanych z produkcją rolną; d) nie uwzględnienie okoliczności, iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym powstała na skutek wyjątkowych okoliczności, przez co sankcje, zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE ) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. oraz art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE ) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 nie powinny być zastosowane; e) błędne ustalenie powierzchni co do których wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych został rozpatrzony pozytywnie poprzez ich rażące zaniżenie; f) rażące naruszenie art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE ) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. oraz art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE ) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 poprzez ich błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem sankcji w postaci odmówienia i zmniejszenia płatności wyrażające się w kumulatywnym: zmniejszeniu jednolitej płatności obszarowej i wyłączeniu uzupełniającej płatności obszarowej oraz obniżeniu powierzchni, co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie; g) pominięcie okoliczności, że Odwołujący był posiadaczem nieruchomości; W konsekwencji powyższych zarzutów, T. D. wniósł o zmianę wydanej decyzji poprzez ustalenie, iż powierzchnia co do której wniosek zostaje rozpatrzony pozytywnie w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej oraz płatności uzupełniającej wynosi 35,96 ha oraz przyznanie odwołującemu płatności bezpośrednich w pełnej wysokości. Odwołujący podniósł, iż uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów 8 i 11 kpa, bowiem nie sposób z niego odczytać, jakie dowody zostały przeprowadzone, jak je organ ocenił i które z nich stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, brak jest też należycie uzasadnionego wskazania motywów rozstrzygnięcia. Odwołujący dodał, iż również nie poinformowano go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy i ustosunkowania się do niego, a organ I instancji nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy. T. D. wyjaśnił, iż łączna powierzchnia zgłoszona we wniosku gruntów wynosiła 43, 59 ha, przy czym odwołujący przy składaniu wniosku wyraził swoje wątpliwości w odniesieniu do gruntów o powierzchni 7,63 ha położonych w W., działki nr [...] i [...] opisanych w księdze wieczystej KW nr [...], bowiem z właścicielami powyższych gruntów odwołujący zawarł umowę dzierżawy, jednak została ona spisana w jednym egzemplarzu, który posiadała wydzierżawiająca. Dodał, iż z uwagi na nie dysponowanie umową dzierżawy przedstawił swoje wątpliwości w tym zakresie urzędnikowi przyjmującemu wniosek oraz ponownie w terminie późniejszym, ale Urzędnik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował go w obu przypadkach, iż ma możliwość swobodnego korygowania złożonego wniosku w zakresie zgłoszonej powierzchni do końca sierpnia 2004 r., co nie będzie obarczone żadnymi negatywnymi konsekwencjami. Podniósł, iż mu wręcz sugerowano, aby nie składał korekty, z uwagi na możliwość uzgodnienia stanowisk z wydzierżawiającym i możliwość uzyskania umowy potwierdzającej prawo dzierżawy. Odwołujący zaznaczył, iż przed upływem terminu wskazanego przez urzędników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (miesiąc wcześniej) został wezwany do złożenia korekty, którą natychmiast dobrowolnie przedstawił i wówczas również nie został poinformowany o możliwości zastosowania jakichkolwiek sankcji. Podkreślił, iż nie działał z zamiarem ukrycia bądź nieprawdziwego przedstawienia jakichkolwiek okoliczności faktycznych. Dodał, iż korekty dokonał kierując się ostrożnością z uwagi na problemy dowodowe, które mógłby napotkać w niniejszym postępowaniu przy braku dokumentu umowy. Zdaniem Odwołującego nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji tego, że udzielono mu błędnych informacji. Zauważył, iż zasady obowiązujących zgodnie z prawem unijnym oraz ich zastosowanie w praktyce są materią nową tak dla rolników jak i urzędników rozdzielających środki, z tych też przyczyn zdarzają się nieprawidłowe informacje i rozbieżności w interpretacji przepisów, których treść nie jest jeszcze powszechnie dostępna dla stron. Na potwierdzenie faktu, iż spełniał ustawowe wymogi, skarżący przytoczył wyrok Sądu Najwyższy z 7 kwietnia 1994 r. (III CRN 18/94, nie publ.) w którym Sąd zwrócił uwagę na to, że posiadacz może w stosunku do rzeczy przejściowo nie wykonywać władztwa i na skutek tego nie traci jej posiadania. Istotne bowiem jest nie to, czy posiadacz wykonuje względem rzeczy konkretne czynności, lecz to, czy ma możliwość ich wykonywania bez potrzeby wytaczania np. powództwa o przywrócenie posiadania (...) występowanie tej możliwości przesądza o istnieniu posiadania (...) faktyczne władztwo charakteryzujące posiadanie samoistne wchodzi w grę wówczas , gdy określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy, i to w taki sposób, jakby była ona jej własnością. Dodatkowo odwołujący zaznaczył, iż w okresie od 4 maja 2004 r. do 27 października 2004 r. chorował na "cerebrastemię pourazową" i przebywał na zwolnieniu lekarskim, zatem w tym okresie nie mógł wykonywać prac polowych. Błędny jest również, według Odwołującego, sam sposób naliczenia sankcji, gdyż powołane w decyzji przepisy mówią bowiem o zmniejszaniu kwot, jakie mają zostać przyznane na podstawie systemów płatności obszarowej nie zaś o zmniejszaniu powierzchni. Zauważył, iż tymczasem Kierownik Agencji w zaskarżonej decyzji nie tylko zmniejszył za dany rok należne dopłaty w stosunku do ustalonej różnicy, ale też dwukrotnie zmniejszył przyjętą powierzchnię w przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej oraz całkowicie ją wyeliminował w przypadku płatności uzupełniającej. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 października 2005 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ ten podkreślił, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż odwołujący nie uprawiał spornych gruntów, a zatem zasadnie organ I instancji pomniejszył wysokość przyznanych mu płatności bezpośrednich. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich jest ustawa z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich, a zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy beneficjentem płatności jest: 1. posiadacz gospodarstwa rolnego, w ramach którego posiada grunty rolne (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). 2. grunty te utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska(art. 2 ust. 1 ww. ustawy), oraz 3. łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha (art. 2 ust. 2 ww. ustawy). Organ wskazał, iż istotą płatności obszarowych jest przyznanie ich osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia, tzn. decyduje, co uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a zatem zasadniczym kryterium dla organu administracji przy dokonywaniu rozstrzygnięcia jest w tym przypadku ustalenie, czy wnioskodawca w roku gospodarczym 2004 faktycznie władał przedmiotową nieruchomością nie tylko w sposób fizyczny, ale również, czy miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na danej działce. Organ dodał, iż bezzasadne jest w tym momencie badanie stanu własności gruntów lub dowodów opłacania podatku rolnego. Jak zauważył organ odwoławczy w trakcie kontroli administracyjnej krzyżowej stanowiącej część postępowania wyjaśniającego w sprawie stwierdzono, że na ujęte w złożonym przez odwołującego wniosku część działek ewidencyjnych wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 również inny producent rolny, a w trakcie rozprawy administracyjnej jaka odbywał się w dniu 18.07.2005 r. w Biurze Powiatowym w K. Odwołujący przyznał się, iż zawarł umowę dzierżawy z właścicielem gruntów, ale nigdy spornych działek nie użytkował. Organ odwołujący zaznaczył, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r., jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia Wspólnoty Europejskiej nr 2419/2001. tzn. taką, dla której wszystkie warunki ustanowione w przepisach w zakresie przyznawania pomocy zostały spełnione, jest większa, niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru - w przypadku T. D. wynosi 21.21% - kwota, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy, przy czym: za powierzchnię zadeklarowaną przyjmuje się powierzchnię jaką producent rolny deklaruje we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w tabeli VIII ( suma powierzchni działek rolnych w granicach działki ewidencyjnej, kolumna 8), za powierzchnię dla której wszystkie warunki zostały spełnione, uważa się, grunty rolne, co do których zostały spełnione warunki określone w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich. Odnosząc się do zarzutów odwołującego, organ stwierdził, że na podstawie danych, jakie zgromadziło Biuro Powiatowe w K., obliczenia są prawidłowe i nie budzą zastrzeżeń. 1. w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO): zmniejszenie płatności w wysokości 3212,69 zł. Powierzchnia zadeklarowana: 43,59 ha, Powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli: 35,96 ha, Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną: 43,59 ha - 35,96 ha = 7,63 ha, co stanowi 21,21 % 7,63 ha x 2 x 210,53 zł = 3212,68 zł. Zaś kwota przyznanej płatności stanowi kwotę, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej zmniejszoną na dany rok o dwukrotność kwoty ustalonej z funduszy dla tej różnicy, czyli: 35,96 x 210,53 - 7,63 x 2 x 210,53 = 4357,97 zł Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie wynika z iloczynu powierzchni względem, której zostały przyznane płatności i ustalonej kwoty dla danej płatności z funduszy: 4357,97 ÷ 210,53 = 20,7 ha. 2. w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO): Nie przyznanie płatności. Według artykułu art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., jeżeli różnica obszaru zadeklarowanego przekracza 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Powierzchnia zadeklarowana to 43,37 ha; Powierzchnia stwierdzona (po odjęciu skreślonych działek o powierzchni 7,63 ha) to 35,74 ha; Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią uprawniająca do otrzymania UPO: 43,37 ha - 7,63 ha - 35,74 ha, co stanowi 21,3%. Nadto organ stwierdził, że w przypadku T. D. nie zaistniały żadne wyjątkowe okoliczności i zasłanianie się nieznajomością zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie może stanowić przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji. Zaznaczył, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia, 2001 r. w przypadku, gdy właściwe władze poinformowały już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku, (czym w przedmiotowej sprawie było wezwanie strony o złożenie wyjaśnień), i nie przedstawienia przez stronę dowodów potwierdzających spełnienia przez wnioskodawcę warunków niezbędnych do otrzymania płatności (faktyczne użytkowanie) skutkuje w myśl w/w rozporządzenia nałożeniem w stosunku do zawyżonej powierzchni odpowiednich zmniejszeń i wykluczeń. Organ odwoławczy zauważył, iż ponieważ płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską, a wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa, bowiem przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, zarzucając nadto, iż organ naruszył przepisy mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 kpa i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych poprzez błędne przyjęcie, iż sankcje wymienione w decyzji winny znaleźć zastosowanie, pomimo wykreślenia spornych gruntów przez skarżącego wezwanego do złożenia wyjaśnień, a zatem w sytuacji, gdy wniosek w części dotyczącej spornych gruntów został cofnięty. Skarżący podkreślił, iż w odniesieniu do działek, które budziły wątpliwości, nie uzupełnił wniosku o wyjaśnienia lecz natychmiast po wezwaniu skreślił z wniosku sporne grunty, a zatem wniosek nie mógł być uznany za błędnie wypełniony i nie podlegał sankcjom. Zdaniem skarżącego organ powinien był w tej sytuacji wyłączyć wykreślone działki spod dotacji nie zaś stosować sankcje. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz czy organy orzekające przestrzegały przepisy prawa proceduralnego w postępowaniu administracyjnym. Sąd władny jest zatem wzruszyć zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia istotnych naruszeń prawa. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji jej poprzedzającej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), a ponadto przywołane przez organy akty prawa wspólnotowego. Przepisy te zdaniem Sądu zostały w sprawie zastosowane w sposób prawidłowy, a podnoszone w skardze zarzuty nie mogą prowadzić do odmiennej oceny. Treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jednoznacznie wskazuje, że beneficjentem płatności określonych w ustawie są podmioty faktycznie korzystające z gospodarstwa rolnego. Świadczy o tym użyty w omawianym przepisie zwrot: "producent rolny" oraz ustanowiony warunek, iż znajdujące się w posiadaniu grunty rolne winny być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Przywołane sformułowania oznaczają, że przepis ten skierowany jest do podmiotów prowadzących produkcję rolną na gruntach utrzymywanych przez nich w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Za takim poglądem przemawiają też względy wykładni celowościowej. Omawiana pomoc, w zamiarze ustawodawcy ma bowiem na celu premiowanie producentów rolnych, którzy spełniają wskazane wyżej warunki, rekompensując (przynajmniej częściowo) poniesione w związku z tym przez nich koszty. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy bezspornie wynika, że skarżący nie spełniał wymogu określonego ww. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych odnośnie spornych działek nr [...] i [...] o powierzchni 7,63 ha położonych w W., opisanych w księdze wieczystej KW nr [...], bowiem w chwili rozpatrywania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntu nie był posiadaczem samoistnym tych działek. Sam skarżący wielokrotnie podnosił, iż "nie zdążył być użytkownikiem" ww. gruntów i twierdził, iż zauważywszy istniejące wątpliwości co do faktu posiadania ww. działek niezwłocznie wykreślił je z wniosku i żądał jedynie przyznania płatności bezpośrednich w całości w zakresie powierzchni 35, 96 ha. Zauważyć przy tym należy, iż skarżący nie kwestionując okoliczności, iż nie był użytkownikiem ww. działek, jednocześnie w swoich pismach przedstawia argumentację mającą dowieść, iż w chwili złożenia wniosku skarżący był przekonany, iż przysługuje mu uprawnienie do otrzymania płatności bezpośrednich do spornych gruntów. W ocenie Sądu okoliczność istnienia u skarżącego świadomości czy jej braku w kwestii niezgodności z rzeczywistością danych dotyczących powierzchni posiadanych gruntów wymienionych we wniosku pozostaje bez znaczenia w świetle przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie. Niezaprzeczalnym i podstawowym zagadnieniem pozostaje okoliczność, iż skarżący dopuścił do powstania nieprawidłowości w złożonym przez siebie wniosku. Skarżący mógł usunąć tę nieprawidłowość w stosownym czasie, jednakże tego nie uczynił. Z przepisów art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Powierzchni Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. L 328 z 17.12.2003) oraz art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. L 327 z 12.12.2001) - jednoznacznie wynika, iż z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, właściwy organ, który w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdził, że istnieje różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia Wspólnoty Europejskiej nr 2419/2001, to ma obowiązek zastosować, w stosunku do wnioskodawcy, wymienione ww. przepisach sankcje. Wbrew twierdzeniom skarżącego wymienione przez niego przesłanki jakimi kierował się wpisując sporne działki do swojego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich nie mieszczą się w zakresie pojęć "siła wyższa" lub "wyjątkowa okoliczność". Skarżący nie wykazał, iż zasadnym byłoby uznanie go za dzierżawcę przedmiotowych działek, a zatem – w ocenie Sądu - postępowanie skarżącego (wpisanie przedmiotowych działek do wniosku) nie znajduje uzasadnienia. Z protokołu rozprawy administracyjnej, jaka przeprowadzona została w dniu 18 lipca 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K., wynika m.in., iż skarżący nie był w stanie przedłożyć umowy dzierżawy ww. działek z ich właścicielką M. B., nie wnioskował również o przesłuchanie świadków na okoliczność dzierżawy ww. gruntów i oświadczył, iż po otrzymaniu wezwania od organu I instancji o wyjaśnienie wątpliwości co do faktu, iż zarówno on jak i M. B. wystąpili o dopłaty bezpośrednie do tych samych gruntów, "wycofał" z wniosku sporne działki i podjął decyzję o ich nieużytkowaniu. Dodatkowo przy tym stwierdził, iż w owym okresie był w trudnej sytuacji zdrowotnej (chorował na cerebrastemię pourazową) i rodzinnej (zgon matki), co zdaniem Sądu również świadczyłoby o tym, iż nie użytkował przedmiotowych działek. Wskazać przy tym należy, że powyższe okoliczności (w szczególności choroba) mogłaby mieć znaczenie, gdyby po pierwsze - wykazane zostało, iż skarżący istotnie był dzierżawcą spornych działek, a po drugie - fakt choroby zostałby przez niego zgłoszony w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 48 Rozporządzenia Komisji [WE] nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92). Z akt sprawy zaś niewątpliwie wynika, że skarżący fakt choroby podniósł dopiero w odwołaniu od decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 23 września 2005 r. Nr [...] ale co najistotniejsze- skarżący (jak to wskazano wyżej) nie podjął nawet próby udowodnienia, iż był dzierżawcą spornego gruntu. Co prawda zgodnie z art. 14 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. wniosek o pomoc mógł być w całości lub w części wycofany w każdym czasie. Również stosownie do art. 8 ww. Rozporządzenia istniała możliwość wprowadzenia zmian we wniosku, jednakże obydwa przypadki obwarowane zostały określonymi warunkami. W myśl tych przepisów, nie były dozwolone zmiany lub wycofanie wniosku w odniesieniu do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości w przypadku gdy właściwe władze poinformowały już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o pomoc lub w przypadku gdy powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz gdy kontrola na miejscu ujawniła nieprawidłowości, uzupełnienia i zmiany (art. 14 ust. 1 zd. drugie i art. 8 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r.). Z powyższego wynika, iż wnioskodawca mógł korygować każdego rodzaju nieprawidłowości istniejące we wniosku, jednakże z chwilą wszczęcia w stosunku do tego podmiotu postępowania kontrolnego dokonane przez wnioskodawcę poprawki lub wykreślenia nie mogły już wywołać zamierzonych skutków prawnych. Bezspornym zaś jest w sprawie, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w dniu 15 czerwca 2004 r., a wykreślenia spornych działek z ww. wniosku dokonał w dniu 10 sierpnia 2004 r., po doręczeniu mu (w dniu 4 sierpnia 2004 r.) wezwania do wyjaśnienia stwierdzonych we wniosku nieprawidłowości. A zatem po wszczęciu formalnie postępowania kontrolnego odnośnie działek nr [...] i [...] położonych w W. (zgłoszonych tak przez T. D., jak i M. B. w odrębnych wnioskach w celu uzyskania płatności bezpośrednich). W świetle ww. regulacji wykreślenie w dniu 10 sierpnia 2004 r. przez skarżącego spornych działek z przedmiotowego wniosku nie mogło zapobiec zastosowaniu przez organ I instancji sankcji, tj. zmniejszenia Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. i nie przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) w związku z regulacją art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. Wskazać przy tym należy, że konieczność zastosowania takiego rozstrzygnięcia wynika wprost z przywołanych wcześniej przepisów prawa wspólnotowego, a organy orzekające w sprawach płatności bezpośrednich związane są tymi przepisami, nie mając możliwości stosowania tzw. uznania administracyjnego. W ocenie Sądu dokonane przez organ I instancji wyliczenia płatności bezpośrednich dla skarżącego są zgodne z zasadami przewidzianymi ww. przepisach, a sposób ich wyliczenia został wyczerpująco omówiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodać również należy, że ustawodawca przewidział dla omawianej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych – w zakresie stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (art. 2 ww. ustawy) – ponad trzymiesięczny okres vacatio legis, uznając że jest to wystarczający czas dla zapoznania się nowymi regulacjami przez osoby, których mogłyby one dotyczyć. Wobec powyższego skarżący nie może skutecznie usprawiedliwiać swojego postępowania twierdzeniem, że zastosowane w sprawie przepisy (zasady) stanowiły materię nową tak dla rolników jak i urzędników rozdzielających środki i z tych też przyczyn zdarzały się nieprawidłowe informacje i rozbieżności w interpretacji przepisów, których treść nie była wówczas powszechnie dostępna dla stron. Zauważyć należy, iż skarżący składając wniosek o przyznanie omawianej pomocy, oświadczył, że znane mu były zasady przyznawania płatności bezpośrednich. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, ze kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, do czego ograniczają się kompetencje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (Sąd nie może oprzeć kontroli na kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej) nie wykazała, by zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 u.p.s.a. Brak zatem było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi i z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło