II SA/Wr 699/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Ł. i J.Ł. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [---] nr [---] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu wniosku, że ponoszą wysokie koszty utrzymania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadają dom o powierzchni 196,75 m2 o wartości 450.000 zł, skarżąca posiada we współwłasności z bratem mieszkanie (47 m2) o wartości około 30.000 zł. Wnioskodawcy są też właścicielami gruntów ornych zalesionych (0,95 ha), bez dotacji z ARIMR. Nie mają oszczędności, papierów wartościowych ani wierzytelności. Jako posiadane przedmioty o wartości powyżej 5.000 zł podali samochód osobowy (6.000 zł). Dochody uzyskują z tytułu emerytur w łącznej wysokości 4.412,97 zł netto. Miesięczne wydatki obejmują raty kredytów zaciągniętych na oczyszczalnię ścieków, na wykonanie projektu budowlanego zamiennego, na remont domu – łącznie 1.050 zł, koszty mieszkaniowe (media) – 500 zł, internet i telewizja kablowa – 150 zł koszty leczenia – 200 zł, ubezpieczenia – 265 zł. Razem 2.165 zł. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wnioskodawcy nadesłali wydruki potwierdzeń operacji bankowych związanych z miesięcznymi wydatkami oraz uznaniami z tytułu wpłat emerytur. Nadesłali również dokumenty potwierdzające wydatki na leczenie. Oświadczyli, że nie otrzymują pomocy od osób trzecich, syn z nimi nie mieszka i nie partycypuje w kosztach utrzymania. Zaznaczyli, że są w stanie zapłacić 100 zł na rzecz wpisu od skargi. Pomimo wezwania skarżący nie przedłożyli wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące. Powyższe dane, w ocenie referendarza sądowego, nie pozwalają na uwzględnienie żądania przedmiotowego wniosku. Podstawą jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do ich treści, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, iż powyższa regulacja stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze – jest bowiem stosowana wobec osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Takie obwarowania wynikają z tego, że koszty sądowe są jedną z form daniny publicznej, natomiast powszechny obowiązek ponoszenia takich danin stanowi jedną z zasad konstytucyjnych (art. 84 Konstytucji). W istocie Konstytucja w art. 45 ust. 1 przewiduje jednocześnie powszechne prawo do sądu, w związku z tym w procesie rozpoznawania prawa pomocy zadaniem rozpoznającego wniosek jest wyważenie pomiędzy uprawnieniem obrony swoich praw przed sądem a możliwością pokrycia kosztów swego udziału w sprawie. Dokonując oceny zasadności przedmiotowego wniosku na podstawie wskazanych wyżej wytycznych, zdaniem referendarza, wnioskodawcy nie spełniają warunków przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Już samo zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków z dochodami małżonków, nawet przy uwzględnieniu dodatkowo kosztów wyżywienia, pozwala przyjąć, iż mieli oni możliwość poczynić oszczędności na opłacenie wpisu od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych. Po opłaceniu bowiem rat kredytowych i opłat związanych z mieszkaniem, skarżącym pozostaje nadal około 2.200 zł. Przy uwzględnieniu, że ta kwota jest nadto przeznaczona na wyżywienie, to wciąż istnieje realna możliwość poczynienia stosownych rezerw. Zwrócić należy uwagę, że wpis od skargi, który został w niniejszej sprawie wyznaczony na kwotę 500 zł, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi zwykle najwyższy koszt sądowy. Ponadto ponoszenie tych kosztów wiąże się z dokonywaniem jednorazowych opłat, a nie ze stałym comiesięcznym obciążeniem budżetu domowego. Dodać też wypada, że ponoszenia kosztów sądowych należy się zawsze spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi i od tego momentu już czynić oszczędności na ten cel. W niniejszej sprawie zaś skarga została wniesiona w dacie (zgodnie z pieczęcią na kopercie) 4 września 2015 r. Co za tym idzie, wnioskodawcy byli w stanie poczynić rezerwy na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla zaspokojenia ich podstawowych potrzeb socjalnych. Takiego uszczerbku nie pociągną też za sobą ewentualne przyszłe koszty sądowe. Mając zatem na uwadze, skarżący nie wykazali przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanej wyżej regulacji oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.