II SA/Wr 700/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W.o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we .W z dnia ... w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy nałożenia grzywny w celu przymuszenia do ponownego rozpatrzenia postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 200 zł (dwieście złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na wyżej oznaczone postanowienie skarżący wystąpił o zwolnienie go z "ewentualnych kosztów" podnosząc, że jest "człowiekiem starym i schorowanym", ma skromną rentę i ma na utrzymaniu żonę. We wniosku złożonym w dniu 16 grudnia 2010 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że utrzymują się z świadczeń rentowych (łącznie 1.969, 90 zł), a ich wydatki kształtują się następująco: rata kredytu hipotecznego- ok. 1.000 zł; koszty lekarstw i leczenia- ok. 400 zł; koszt żywności- 300 zł; opłata za wywóz śmieci- 30 zł (kwartalnie); podatek od nieruchomości – 970 zł (rocznie); koszt opału- 800 zł (rocznie). Dodał, że posiada dom o pow. 120 m2, od czasu do czasu finansowo pomaga mu syn, dotyczy to np. wybudowania przedmiotowej wiaty (reszta środków pochodziła z oszczędności). Skarżący oświadczył, że jest w stanie zapłacić wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Z załączonych do wniosku rachunków wynika, że skarżący ponosi nadto następujące wydatki: opłata za wodę – 78, 58 zł i za energię elektryczną – 149, 91 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Konieczność partycypowania przez skarżącego w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez niego sytuacji materialnej, w szczególności, iż sam wnioskodawca przyznał, iż jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) w wysokości 200 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny [np. syna] czy pożyczka od osób trzecich). W orzecznictwie podkreśla się nawet wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Również fakt regulowania bieżących zobowiązań przez stronę wskazuje, iż skarżący jest w stanie uiścić deklarowaną we wniosku kwotę. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.