II SA/Wr 701/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Protokolant Kinga Kręc, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Ś. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji w sprawie obowiązku dostarczenia inwentaryzacji wykonanych zmian instalacji elektrycznej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem nr [...]z dnia [...]wydanym na podstawie art. 81c pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. działając z urzędu w sprawie wykonania bez pozwolenia budowlanego instalacji elektrycznej w lokalu mieszkalnym nr [...]w budynku przy ul. N. [...] w W., nałożył na I. i D. N. obowiązek przedłożenia 1. inwentaryzacji dokonanych zmian instalacji elektrycznej 2. oświadczenia osoby posiadającej właściwe uprawnienia o zgodności wykonanych robót z przepisami i właściwymi polskimi normami albo sporządzenia przez taką osobę oceny technicznej określającej zmiany, które doprowadzą instalację do stanu zgodnego z przepisami – w określonym terminie. Według uzasadnienia, w trakcie oględzin z dnia [...] D. N. przyznał, że w lipcu 2000r. przeniósł szafę rozdzielczą z licznikiem energii, bez wykonania projektu zmian instalacji elektrycznej oraz bez pozwolenia lub zgłoszenia budowy. W celu uzyskania pewności, czy roboty wykonane bez pozwolenia na budowę nie naruszają zasad wynikających z przepisów, należało zgodnie z art. 81c pkt 2 prawa budowlanego nałożyć zobowiązanie do dostarczenia oceny technicznej. W zażaleniu inwestorzy zarzucili, że wykonali remont instalacji po awarii, który nie wymagał pozwolenia na budowę. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym istotnie zachodziły podstawy do zastosowania powołanego w postanowieniu art. 81c ust.1 pkt 2 prawa budowlanego. Nie mogło to jednak nastąpić w formie postanowienia, lecz żądania przedstawienia dokumentów bez zastosowania w odniesieniu do jego formy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Należało odnieść się do zasadności zażalenia. W tym zakresie organ stwierdził, że nie zawierało ono uzasadnionych zarzutów. Roboty było samowolne, gdyż nawet jako remont podlegały zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego zgłoszeniu, którego inwestorzy nie dokonali. W skardze na powyższe postanowienie S. Ś. wniosła o jego uchylenie, gdyż postanowienie organu I instancji oprócz błędnego powołania podstawy prawnej, którą stanowił art. 81c ust. 2 prawa budowlanego było w pełni prawidłowe, także dla organu odwoławczego jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie jednak z art. 52 § 1 tej ustawy skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, zatem w odniesieniu do postanowień, po złożeniu i rozpatrzeniu zażalenia, zaś przedmiotem zaskarżenia powinno być postanowienie wydane przez organ odwoławczy na skutek zażalenia, od którego stronie nie służy zażalenie. Zakładając, że ustawodawcy w art. 38 § 2 pkt 2 cyt. ustawy chodziło o postanowienia organu odwoławczego wydane po rozpoznaniu zażalenia, gdy zaskarżone w nin. sprawie postanowienie bez wątpienia nie należało do kończących postępowanie bądź rozstrzygających sprawę co do istoty, dopuszczalność rozpoznania skargi uzależniona była do rozstrzygnięcia na wstępie, czy postanowienie organu I instancji było zaskarżalne zażaleniem. W przypadku dokonania oceny, że było to postanowienie niezaskarżalne, sąd powinien odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy. W tej samej sytuacji organ odwoławczy powinien zastosować art. 134 k.p.a., zamiast wywodzić, że czynność procesowa organu I instancji nie powinna mieć postaci postanowienia, a tym bardziej postanowienia zaskarżalnego, a następnie zastosować wobec niego procedurę rozpoznania zażalenia, jak do postanowienia zaskarżalnego. Jak wiadomo, prawo budowlane upoważnia organy do żądania od stron na ich koszt szeregu dokumentów lub opinii biegłych, czy to w ramach uzupełniania wymagań formalnych wniosku (np. art. 33 ust. 2-4, art. 57 ust. 4, art. 58), czy to na podstawie decyzji (art. 51 ust.1 pkt 2, art. 62 ust. 3), albo w sposób wyraźnie unormowany ustawowo na podstawie postanowienia (art. 81c ust. 2). Podkreślenie w art. 81c ust. 2 procesowej formy działania organu miało związek z przyznaniem stronom zażalenia na to postanowienie (art. 81c ust. 3). Z uwagi na dowodowy charakter postępowania przewidzianego w art. 81c prawa budowlanego, nie powinno być wątpliwości, że organ w jego trakcie wydaje postanowienia (art. 77 § 2 i art. 123 § 2 k.p.a.). Umożliwia to kontrolę instancyjną tych postanowień w postępowaniu odwoławczym niezależnie od braku ich osobnej zaskarżalności (art. 142 k.p.a.). Postanowienie wydane w nin. sprawie przez organ I instancji mogło nasuwać pewne zastrzeżenia w sytuacji, gdyby wolą organu było prowadzenie postępowania na podstawie art. 51 ust. 4 prawa budowlanego, co z akt nie wynikało wyraźnie. Kwestia ta powinna ulec rozważeniu przez organ odwoławczy, a w omawianej sytuacji nie było w materiale sprawy podstaw do rozważania zasadności samego zaskarżonego rozstrzygnięcia w oderwaniu od przytoczonego przez organ uzasadnienia. W ocenie Sądu nie ulegało wątpliwości, że rzeczywistą podstawą wydanego przez organ I instancji postanowienia nie był art. 81c ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego wobec oczywistej niespójności pomiędzy treścią postanowienia a brzmieniem tego przepisu. Skoro organ powołał podstawę prawną z oczywistą omyłką, zaś treść postanowienia wraz z zawartym w nim pouczeniem o zaskarżalności przekonywała o zamiarze zbadania stanu instalacji, należało w instancji odwoławczej dokonać oceny tego postanowienia jako opartego na art. 81c ust. 2 prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze i na postawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 200 powołanej na wstępie rozważań ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.