II SA/Wr 706/14
WyrokWSA we Wrocławiu2015-01-22
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Ireneusz Dukiel, Mieczysław Górkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Sejmiku Województwa w sprawie przyjęcia "Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa" może naruszać interes prawny zarządcy linii kolejowych poprzez nałożenie obowiązków monitoringu i szlifowania szyn bez odpowiedniej podstawy prawnej i analizy efektywności ekonomicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Sejmiku Województwa w sprawie przyjęcia "Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa" nie narusza prawa, mimo nałożenia na zarządcę linii kolejowych obowiązków monitoringu i szlifowania szyn. Obowiązki te znajdują podstawę prawną w art. 84 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, a ich celem jest precyzyjne ustalenie faktycznych przekroczeń poziomu hałasu i efektywność działań naprawczych. Działania w strefie emisji są ekonomicznie korzystniejsze, a uwzględnienie uwag strony skarżącej w procesie konsultacji społecznych, w tym zmniejszenie liczby odcinków szlifowania szyn, świadczy o analizie efektywności ekonomicznej i ekologicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S.A. na uchwałę Sejmiku Województwa D. w sprawie przyjęcia "Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa D.", w części dotyczącej linii kolejowych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska dotyczących programu ochrony przed hałasem, w tym brak analizy efektywności ekonomicznej i prawnej podstawy nałożonych obowiązków monitoringu i szlifowania szyn. Skarżąca podniosła, że uchwała narusza jej interes prawny, generując skutki finansowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant Elżbieta Ptak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. S.A. w W. na uchwałę Sejmiku Województwa D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia "Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa d." oddala skargę.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
Uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyjęcia "Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa D." Sejmik Województwa D., działając na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa oraz art. 84, art. 119 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, uchwalił ww. program.
Na powyższą uchwałę w części oznaczonej "Część D – Linie Kolejowe" została wniesiona skarga przez A. S.A., zarzucając naruszenie § 3 pkt 3 oraz § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem.
Wobec wskazanych zarzutów, strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie objętym § 1 przyjmującym załącznik: "program ochrony środowiska przed hałasem dla województwa D." w jego części zawartej w Części D – Linie Kolejowe" oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że przed wniesieniem skargi wystąpiła pismem z dnia 15 lipca 2014 r. (data wpływu do organu 18.07.2014r.) z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Do dnia 18 sierpnia 2014 r. Sejmik Województwa D. nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, zatem skarga w ocenie A. S.A. jest uprawniona.
Według skarżącej wymieniona uchwała narusza interes prawny A. S.A. w ten sposób, że wprowadza obowiązek wykonywania określonych działań (monitoring, szlifowanie szyn) w sposób nieuprawniony, tj. bez wskazania podstawy prawnej takiego zobowiązania. Zobowiązanie rodzi dla skarżącej skutki finansowe.
Ponadto zarzuty dotyczą naruszenia prawa w ten sposób, że:
1) Nałożony w pkt 4.4.1. Programu obowiązek prowadzenia monitoringu (tabela 4-3 str. 32) nie mieści się w katalogu działań służących dostosowaniu poziomu hałasu do dopuszczalnego, gdyż monitorowanie nie jest wymienione jako sposób zapewnienia najlepszego stanu akustycznego.
2) Zgodnie z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem, w programie ochrony środowiska przed hałasem określa się i ocenia efektywność ekologiczną i ekonomiczną zaproponowanych zadań programu we wzajemnym ich powiązaniu. W uchwalonym Programie przedstawiono w tabeli 4-5 (str.34) jedynie koszty realizacji poszczególnych zadań, bez wskazania ich efektywności ekonomicznej. Przez takie podejście w Programie nałożono na zarządcę linii kolejowych obowiązek realizacji działań o łącznym koszcie 781 tyś. zł dla ochrony 8 osób zamieszkałych na terenach, na których szacowane przekroczenie jakości standardów środowiska dla pory nocnej mieści się w przedziale 0-5 dB (pkt 6.3.1.). Na etapie konsultacji z udziałem społeczeństwa Spółka [...] dwukrotnie występowała pisemnie przedstawiając zarzuty do przedmiotowego Programu. W odpowiedzi na nie organ w dniu 16.06.2014 r. poinformował o nieuwzględnieniu większości uwag.
3) Zaskarżoną uchwałą, na zarządcę linii kolejowych nałożony został obowiązek wykonywania pomiarów hałasu, w ramach monitoringu w wyznaczonych punktach lokalizacyjnych. Nałożony obowiązek monitoringu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. nie stanowi działania mającego na celu przywrócenie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku i nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie z art. 175 ustawy Prawo ochrony środowiska, zarządzający linią kolejową ma obowiązek prowadzić okresowe pomiary hałasu. Z tych obowiązków skarżąca Spółka wywiązuje się, czego potwierdzeniem jest wykonana przez [...] mapa akustyczna terenów położonych wzdłuż analizowanych w Programie odcinków linii kolejowych.
4) W uchwalonym Programie w Części D – Linie Kolejowe występują błędne założenia, nieścisłości rzeczowe oraz nieprawidłowo przeprowadzone szczegółowe analizy i końcowe wnioski dotyczące wpływu eksploatacji linii kolejowych na klimat akustyczny na terenie województwa D.. Wykonawca opracowania na str. 31 twierdzi, że "...modelowanie niesie za sobą pewne niedokładności związane np. z nakładaniem warstw w programach obliczeniowych, a także samą niepewnością obliczeniową. W związku z tym istnieje możliwość, że na wielu z wytypowanych obszarów przekroczenie może nie wystąpić w ogóle lub jego wartość może być niewielka, nieprzekraczająca 1 do 2 dB(...)". Mimo tego nakłada się na zarządcę linii kolejowych obowiązki szczególnie nieadekwatne do stopnia i skali oddziaływania akustycznego, powodujące nieadekwatne do skali oddziaływania koszty i utratę przychodów związanych z pogorszeniem oferty handlowej spowodowanym ograniczeniami prędkości pociągów.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa D., zastępowany przez pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżona uchwała, w ocenie organu, została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jej treść nie wykracza poza normy określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem.
Podstawowym źródłem danych są mapy akustyczne opracowane przez zarządzających drogami i liniami kolejowymi.
Na terenie województwa D. do obiektów, których eksploatacja może powodować negatywne oddziaływania akustyczne na znacznych obszarach, dla których przekroczone zostały dopuszczalne poziomu hałasu (określone wskaźnikami LDWN i LN) zaliczone zostały m.in. linie kolejowe, po których przejeżdża ponad 30 000 pociągów rocznie, dwa odcinki o łącznej długości ok. 38 km. Celem programu jest dostosowanie poziomu hałasu do określonych przepisami wielkości dopuszczalnych. W Programie określono zadania także dla podmiotów zarządzających liniami kolejowymi. Zadania monitoringowe umożliwiają określenie stanu środowiska akustycznego, przed działaniami naprawczymi oraz po ich wykonaniu. Zgodnie z art. 84 ust. 2 pkt 6 lit. a oraz pkt 8 ustawy POŚ, zadania monitoringowe są niezbędne w celu kontroli oraz dokumentowania realizacji Programu i jego efektów. W ocenie organu zakres zadań określonych w Programie jest adekwatny do stopnia wykazanych przekroczeń standardów akustycznych środowiska, a jednocześnie najmniej uciążliwy finansowo dla zarządzających liniami kolejowymi. Koszty poniesione na etapie realizacji zadań monitoringowych mogą znacznie ograniczyć koszty zadań naprawczych w przypadku, gdy okaże się, że na niektórych terenach działania mogą zostać zaniechane lub przesunięte w czasie do kolejnej aktualizacji map akustycznych.
Odnosząc się do zarzutów skargi, Sejmik wyjaśnił, że art. 112a ustawy POŚ określa dwa rodzaje wskaźników, tj.:
1. wskaźniki długookresowe:
a) LDWN – długookresowy średni poziom dźwięku A wyrażony w decybelach (dB) wyznaczony w ciągu wszystkich dób roku, z uwzględnieniem pory dnia (6.00 – 18.00), pory wieczoru (18.00 – 22.00) i pory nocy(22.00 – 6.00),
b) LN – długookresowy średni poziom dźwięku A wyrażony w decybelach w ciągu wszystkich pór nocy (od godz. 22.00 do godz. 6.00).
2. wskaźniki dobowe:
a) LAegD – równoważny poziom dźwięku A, wyrażony w decybelach, dla pory dnia (6.00 – 22.00),
b) LAegN – równoważny poziom dźwięku A, wyrażony w decybelach dla pory nocy (22.00 – 6.00),
- które mają zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do jednej doby.
Wskaźniki LDWN i LN – służą do przedstawiania stanu środowiska akustycznego na mapach akustycznych oraz w programach ochrony środowiska przed hałasem, natomiast wskaźniki LAegD i LAegN służą do kontroli dotrzymywania standardów akustycznych środowiska w odniesieniu do jednej doby.
Program w zakresie "Części D – Linie Kolejowe" został opracowany w oparciu o mapy akustyczne sporządzone przez skarżącą Spółkę [...]. Mapy akustyczne, sporządzone w oparciu o wskaźniki LDWN i LN, które są wskaźnikami obliczanymi według modelu matematycznego, nie są więc wskaźnikami pomiarowymi jak wskaźniki LAegD i LAegN . Ponieważ przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu określone na mapach akustycznych są niewielkie, więc w przyjętym Programie zastosowano działania organizacyjno-techniczne najmniej kosztowne, takie jak lokalne ograniczenia prędkości przejazdu pociągów oraz lokalne szlifowanie szyn. Celem tych "wstępnych" pomiarów jest precyzyjne określenie stopnia przekroczenia wartości dopuszczalnych - mierzonych wskaźnikami LAegD i LAegN – służącymi do bieżącej kontroli warunków korzystania ze środowiska. W zależności od wyników pomiarów i wielkości przekroczenia, to zarządzający podejmie decyzję o zastosowaniu konkretnych rozwiązań. Możliwa jest także sytuacja, że zmniejszenie prędkości przejazdów pociągów spowoduje takie zmniejszenie emisji hałasu, że szlifowanie szyn będzie działaniem zbędnym.
Na podstawie danych pozyskanych od [...] z map akustycznych zidentyfikowano obszary podlegające ochronie akustycznej. Dlatego w Programie zobowiązano zarządzającego linami kolejowymi do działań w strefie emisji (a nie immisji) jako mniej kosztownych. Zatem zadania zapisane w Programie są adekwatne do wielkości przekroczeń i są niezbędne do zapewnienia efektywności wydawania środków finansowych oraz kontroli skuteczności zastosowanych w Programie rozwiązań.
Odnosząc się do zarzutu braku podstaw prawnych do wprowadzenia pomiarów hałasu w ramach monitoringu, organ nie zgadza się z zaprezentowanym twierdzeniem, ponieważ przepisy art. 84 ust. 2 pkt 6 lit.a oraz ust. 2 pkt 8 ustawy POŚ dają organowi uprawnienie do określenia dodatkowych obowiązków dla podmiotów korzystających ze środowiska związanych z ograniczeniem oddziaływania na środowisko oraz obowiązków mających na celu ocenę efektywności realizowanych działań naprawczych , w tym obowiązku prowadzenia pomiarów poziomów hałasu przed i po realizacji działań naprawczych, tj. do określenia sposobów kontroli oraz dokumentowania realizacji Programu i jego efektów. Realizacja zadań zawartych w Programie przyczyni się do optymalnego wydatkowania środków finansowych zarządzającego liniami kolejowymi.
Odnośnie zarzutu braku w Programie określenia i oceny efektywności ekonomicznej i ekologicznej zaproponowanych zadań we wzajemnym powiązaniu, organ wyjaśnił że koszty określone w tabeli nr 4-3 "Część D- Linie Kolejowe" oraz tabeli nr 4-5 są szacunkowymi kosztami realizacji zadań, określonymi wskaźnikowo dla podobnych zadań realizowanych przez podmioty zobowiązane do prowadzenia pomiarów hałasu. W Programie przyjęto wartości cen wyższych niż średnie, gdyż ma to znaczenie przy ubieganiu się o dofinansowanie realizacji tych zadań.
Z kolei w tabeli nr 6-2 wskazano, że liczba osób narażonych na ponadnormatywny hałas kolejowy w przedziale przekroczeń od 0,01 dB do 5,0 dB wynosi 30 osób dla wskaźnika LDWN oraz 8 osób dla wskaźnika LN . Sejmik wyjaśnił, że przepisy nie określają minimalnej ilości osób, dla których należy podejmować działania ochronne, określają natomiast priorytety przy realizacji tych zadań w oparciu o wskaźnik M, którego wartość jest zależna od ilości osób zamieszkałych na terenie objętym przekroczeniem.
W odpowiedzi na zarzut nieuwzględnienia na etapie konsultacji z udziałem społeczeństwa, zgłaszanych przez stronę skarżącą nieprawidłowości tworzonego Programu, Sejmik Województwa D. stwierdził, że w ramach powyższych konsultacji społecznych w trakcie opracowywania Programu organ korespondował z zarządzającymi drogami i linami kolejowymi, wprowadzał korekty zapisów projektu Programu w celu zrównoważenia efektywności ekonomicznej i ekologicznej i tak np. zmniejszono ilość zadań polegających na szlifowaniu szyn z ośmiu odcinków do dwóch, gdzie zakres niekorzystnego oddziaływania jest największy.
Dodatkowo organ zaznaczył, że zgodnie z art. 84 ustawy POŚ programy naprawcze, do jakich zalicza się zaskarżony Program, tworzone są w konkretnym celu, którym jest doprowadzenie do przestrzegania standardów jakości środowiska. Zgodnie z art. 84 ust. 2 pkt 6 ppkt a powołanej ustawy możliwe jest wprowadzanie do programu ochrony środowiska przed hałasem obowiązku prowadzenia pomiarów wielkości emisji energii w środowisku. Zgodnie z art. 3 pkt 4 ppkt b ustawy, przez emisję rozumie się wprowadzanie bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza energii takiej jak hałas. Z analizy art. 84 ust. 2 pkt 4,5,6 ustawy oraz § 4 pkt 2, § 5 pkt 1 ppkt e, § 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. wynika, że w programie naprawczym mogą być określone obowiązki i konkretne zadania skierowane do różnych podmiotów. Tak więc w Programie należy przedstawić koncepcję działań zabezpieczających środowisko przed hałasem oraz harmonogram rzeczowo-finansowy realizacji poszczególnych zadań, ze wskazaniem podmiotów, do których te zadania są kierowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.
W granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni.
Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W myśl art. 147 § 1 powyższej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Na wstępie zauważyć należy, że przesłanki zgodności z prawem uchwały organu województwa są określone w art. 82 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o samorządzie województwa. Według tego przepisu uchwała organu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. Z powyższego wynika, że każda uchwała organu samorządu województwa dotknięta istotnymi wadami prawnymi jest nieważna od dnia jej wydania.
Na mocy przywołanego przepisu, w odróżnieniu do pozostałych ustaw o samorządzie terytorialnym, pozwalającym na wniesienie skargi do sądu na każdą uchwałę (art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 87 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym: tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 i 1592 ze zm.) - zaskarżeniu podlegają tylko te uchwały organów województwa, które stanowią akty prawa miejscowego.
Zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U.2013.596 j.t.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu województwa, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia - zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
W badanej sprawie strona skarżąca wezwała Sejmik Województwa D. do usunięcia naruszenia prawa i po bezskutecznym wezwaniu z zachowaniem terminu ustawowego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Stosownie do art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w celu doprowadzenia do przestrzegania standardów jakości środowiska w przypadkach wskazanych ustawą lub przepisami szczególnymi, w drodze aktu prawa miejscowego, tworzone są programy. Programy są publikowane w wojewódzkich dziennikach urzędowych.
Jedno z takich uprawnień do opracowania programów ochrony środowiska zostało zawarte w art. 119 ust. 1 u.p.o.ś. W związku z tym postanowienia tego przepisu muszą być interpretowane w ścisłym powiązaniu z rozwiązaniami wynikającymi z art. 84 u. p.o.ś.
Zaskarżona uchwała Sejmiku Województwa D., jak wyżej wskazano, została podjęta na podstawie przepisu art. 84 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, co oznacza, że jest aktem prawa miejscowego z zakresu administracji publicznej, podjętym przez właściwy organ, wobec czego podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie określonym w art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa.
Zgodnie z postanowieniami art. 119 ust. 2 p.o.ś. organami zobligowanymi do opracowania programów ochrony przed hałasem dla aglomeracji o liczbie mieszkańców większej niż 100 tys. oraz wskazanych w powiatowym programie ochrony środowiska jest rada powiatu, natomiast dla terenów poza aglomeracjami znajdujących się pod drogami, liniami kolejowymi lub lotniskami - sejmik województwa.
Z przedstawionych regulacji, mających charakter prawa miejscowego, wynika, że na stronę skarżącą jako zarządcę linii kolejowych został nałożony indywidualny i konkretny obowiązek realizacji wskazanych w uchwale działań. Dlatego, w ocenie Sądu, A. S.A. wykazały się legitymacją skargową w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, zastrzegającym legitymację skargową dla tych podmiotów, których interes prawny lub uprawnienie już zostały naruszone uchwałą. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, jako przesłanka legitymacji skargowej ma miejsce zawsze w sprawach indywidualnych, tzn. skierowanych do konkretnego adresata.
Tym samym skarżąca spełniła kolejny warunek formalny dopuszczalności skargi, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.s.w. i z tego powodu skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Przechodząc do kontroli zakwestionowanej uchwały - w zakresie zaskarżonym skargą - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogłyby spowodować wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej "Części D – Linie Kolejowe" kwestionowanej uchwały.
Analiza zakresu ustaleń zawartych w Programie w jego zaskarżonej Części D, w świetle wymagań art. 84 ust. 2 u.p.o.ś. w związku z art. 119 u.p.o.ś. oraz wymagań rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem (Dz.U.2002.179.1498), nie budzi wątpliwości Sądu co do jego kompletności. W programie zawarte zostały bowiem ustalenia co do obszarów objętych zakresem jego obowiązywania, określono i wskazano naruszone standardy jakości środowiska wraz z podaniem zakresu naruszenia, określono i wskazano podstawowe kierunki i zakres działań niezbędnych do przywrócenia standardów jakości środowiska, określono zarówno opisowo jak i tabelarycznie harmonogram rzeczowo-finansowy planowanych działań, wskazano podmioty, do których skierowane są obowiązki ustalone w programie, nałożono – do czego uprawniał przepis art. 84 ust. 2 pkt 6 a ustawy - dodatkowe obowiązki na podmioty korzystające ze środowiska (zarządzających liniami kolejowymi), polegające na obowiązku prowadzenia pomiarów wielkości emisji energii (hałasu) w środowisku, określono sposób kontroli oraz dokumentowania realizacji programu i jego efektów (art. 84 ust. 2 pkt 8 ). Program zawiera także wyniki ocen i analiz, o których mowa w ust. 3 art. 84 powołanej ustawy.
Nie potwierdziły się zatem zarzuty skargi, jakoby Sejmik Województwa D. naruszył przepisy § 3 pkt 3 i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem (Dz.U. Nr 179, poz.1498). Zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia część opisowa programu, obejmuje m.in. wyszczególnienie podstawowych kierunków i zakresu działań niezbędnych do przywrócenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Otóż w pkt 4.4 Programu pt. "Część opisowa" wyszczególnione zostały w dziesięciu punktach podstawowe kierunki, których celem jest ograniczenie uciążliwości hałasowej i przywrócenie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, na terenach gdzie mapa akustyczna wykazała określone przekroczenia. W dalszej kolejności wskazano cztery podstawowe kierunki niezbędne do utrzymania dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto w pkt 4.4. (do 4.4.3.) sformułowane zostały działania - podzielone na trzy grupy – których celem jest na etapie wstępnym (działania monitoringowe) precyzyjna identyfikacja obiektów narażonych na ponadnormatywny hałas. W zależności od wyników tych pomiarów, uzależniony będzie zakres i ewentualna potrzeba następnych rzeczywistych działań naprawczych. W dalszej zaś kolejności przewidziano działania długoterminowe, wykraczające czasowo poza przyjęty Program.
Z powyższego wynika, że nałożony na zarządcę linii kolejowej obowiązek działań monitoringowych na obszarach akustycznie chronionych, gdzie występują określone przekroczenia, jest niezbędny do ustalenia faktycznych działań naprawczych przywracających standardy ochrony przed hałasem. Jak trafnie wyjaśniła w odpowiedzi na skargę pełnomocniczka organu, inne wskaźniki stosuje się do pomiarów określających stan środowiska, na podstawie których sporządzane są mapy akustyczne terenów (gdzie w badanej sprawie stwierdzono niewielkie przekroczenia), inne zaś do kontroli dotrzymywania standardów akustycznych. W ocenie Sądu wprowadzenie dla zarządcy linii kolejowych obowiązku prowadzenia monitoringu w określonych punktach linii kolejowych emitujących hałas, jest uzasadnione i potrzebne ze względu na potrzebę precyzyjnego ustalenia faktycznych przekroczeń poziomu hałasu. Podstawę prawną dla takiego działania stanowi przepis art. 84 ust. 2 pkt 6 u.p.o.ś. Nie ma zatem racji skarżąca Spółka, twierdząc, że nie istnieje podstawa prawna do nałożenia takiego obowiązku przez organ.
Działania w strefie emisji ( źródła hałasu) a nie w strefie immisji (miejsca oddziaływania nadmiernego hałasu), jak podkreślił to wyraźnie organ, są działaniami ekonomicznie korzystniejszymi dla zarządzających liniami kolejowymi. Argumentacja organu w tej kwestii jest jasna, logiczna i przekonująca co do słuszności nałożonego obowiązku. Monitoring zalecono w miejscach, w których przekroczenia mają charakter niejednoznaczny. Prowadzenie monitoringu jest więc konieczne, bowiem jego wyniki będą miały bezpośredni wpływ na zakres działań naprawczych i wielkość kosztów postępowania naprawczego.
W związku z tym nie jest również słuszny zarzut naruszenia § 6 pkt 3 ww. rozporządzenia) jakoby w Programie nie przedstawiono wyników efektywności ekologicznej i ekonomicznej zadań programu we wzajemnym ich powiązaniu. Organ Województwa przedstawił bowiem w Programie wyniki przeprowadzonej analizy z udziałem społeczeństwa, w tym ze stroną skarżącą - [...]. W trakcie postępowania z udziałem społeczeństwa dokonano gruntownej analizy zgłoszonych uwag przez A. S.A. i część z nich uwzględniono (tak w tabeli uwag i wniosków odnośnie żądań [...] – załączniku do uchwały). Jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę zmniejszono chociażby ilości odcinków szlifowania szyn z planowanych 8 do 2. Wiadomym bowiem jest, że w procesie utrzymania infrastruktury kolejowej ważną rolę odgrywa reprofilacja szyn - m. in. przez szlifowanie elementów torów (również rozjazdów). Zabieg ten przywraca prawidłowy profil główki szyny, likwiduje falistość na jej powierzchni i likwiduje inne uszkodzenia powierzchniowe powstałe w czasie eksploatacji. Bezpośrednio wpływa więc na wydłużenie cykli naprawczych toru ( zasada ekonomiczności) oraz ograniczenie emisji hałasu. Tak więc z pośród możliwych rozwiązań przywracających standardy akustyczne w środowisku (patrz pkt 4.4 Programu) Sejmik Województwa D. zaproponował te działania, które są również w ocenie Sądu są najbardziej ekonomiczne, realne i możliwe do wykonania w zakreślonych w Programie ramach czasowych dla zarządzających liniami kolejowymi. Oczywiście strona skarżąca może i powinna sama dążyć do poprawy akustycznej mapy przekroczeń, m.in. chociażby poprzez remont torowisk, wymianę taboru, eliminację połączeń łukowych szyn, budowę ekranów akustycznych. Jednakże potrzebę tych działań Sejmik pozostawił zarządcy linii kolejowych do samodzielnej oceny i realizacji, jako kosztowniejszych, szerszych i długofalowych działań.
Odnośnie pozostałych zarzutów, w szczególności zarzutu przyjęcia błędnych założeń, nieścisłości rzeczowych oraz nieprawidłowo przeprowadzonych analiz i przyjęciu końcowych wniosków dotyczących wpływu eksploatacji linii kolejowych na klimat akustyczny na terenie województwa D., należy stwierdzić, że strona skarżąca w ogóle nie wyjaśniła i nie podjęła nawet próby wykazania na czym polegają nieprawidłowości związane z tym twierdzeniem.
W ocenie Sądu, choć w niniejszej sprawie został naruszony indywidualny interes prawny A. S.A., to jednak nie został naruszony obiektywny porządek prawny, a tylko taki kwalifikowałby Sąd do wyeliminowania zaskarżonej uchwały w całości lub części z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło