II SA/Wr 708/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji "[...]" z siedzibą w J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 16 sierpnia 2024 r. Nr SKO.SO/41/36/24 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nakazie usunięcia odpadów oddala skargę w całości. Fundacja "[...]" z siedzibą w J. (dalej: skarżąca fundacja, strona skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, Kolegium) z dnia 16 sierpnia 2024 r. (nr SKO.SO/41/36/24), którym utrzymano w mocy postanowienie tegoż organu z dnia 17 maja 2024 r. (nr SKO.SO/41/15/24) odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia 11 kwietnia 2023 r. (nr SKO.SO/41/5/23) o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 3 marca 2023 r. (nr KO.6236.1.2023) o nakazaniu skarżącej fundacji usunięcie odpadów z terenu działki gruntu nr [...], obręb [...] J. [...]. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia 3 marca 2023 r. (nr KO.6236.1.2023) Prezydenta Miasta J. nakazał stronie skarżącej usunięcie odpadów o wyszczególnionych kodach z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. na terenie działki nr [...], obręb [...] J. [...], położonej w J. przy ul. [...] w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jednocześnie w decyzji nakazano, aby usuwane odpady przekazać do zagospodarowania firmie (firmom) posiadającym stosowne zezwolenia w zakresie gospodarowania tymi odpadami oraz przekazać do Urzędu Miasta J. informację o sposobie wykonania nałożonego obowiązku wraz z dokumentacją potwierdzającą usunięcie odpadów. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej fundacji, SKO, decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. (nr SKO.SO/41/5/23), orzekło o jej utrzymaniu w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, prawomocnym wyrokiem z dnia 20 lutego 2024 r., (sygn. akt II SA/Wr 307/23), oddalił w całości skargę fundacji na wskazaną decyzję Kolegium. Pismem z dnia 19 lutego 2024 r. skarżąca fundacja wniosła do SKO o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną wówczas decyzją Kolegium z dnia 11 kwietnia 2023 r., opierając swoje żądanie na przesłance wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.). Kolegium postanowieniem z dnia 17 maja 2024 r. odmówiło wznowienia postępowania, wskazując w jego uzasadnieniu m.in., że postępowanie nie mogło być wznowione z uwagi na uchybienie przez skarżącą fundację miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Po rozpatrzeniu zaś wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO, zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2024 r. (nr SKO.SO/41/36/24), utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia 17 maja 2024 r. Jak wskazano w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, z pierwotnego wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zdaje się wynikać, iż podstawę do wznowienia postępowania widzi ona w tym, że odpady znajdujące się na jej nieruchomości należą do grupy innych podmiotów. Kolegium podniosło, że strona skarżąca, wnosząc o wznowienie postępowania, uchybiła terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. Jego zdaniem, stan wiedzy fundacji o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, jak i o samej decyzji, która została wydana w sprawie, świadczy o tym, że najpóźniej w dacie złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję SKO z dnia 11 kwietnia 2023 r. skarżąca fundacja posiadła wiedzę o okolicznościach sprawy, w tym wydanej decyzji. Z tym zatem dniem rozpoczął się bieg miesięcznego terminu do wniesienia o wznowienie postępowania. Kolegium podkreśliło, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego strona skarżąca była właściwie reprezentowana, a zatem reprezentant fundacji miał wiedzę o wszystkich okolicznościach sprawy. Twierdzenie przez skarżącą fundację, że wiedzę o tym, kto jest rzeczywistym właścicielem i posiadaczem odpadów, miałaby mieć osoba ją reprezentująca oznacza, iż jako podstawa do wznowienia podniesiona została okoliczność, która była znana stronie skarżącej już w toku postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia 11 kwietnia 2023 r. Powołanie się natomiast we wniosku o wznowienie postępowania na okoliczność nieprzekazania przez skarżącą fundację wiedzy o tych dowodach, z uwagi na nieotrzymanie zdjęć z oględzin miejsca składowania odpadów na nieruchomości, tym bardziej potwierdza stan świadomości strony skarżącej o okolicznościach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Kolegium, przywoływana dopiero na etapie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczność, że odpady miały leżeć na innej działce, nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji nieznanego organowi. W rezultacie SKO nie podzieliło argumentacji skarżącej fundacji, jakoby dopiero obecnie miałaby mieć wiedzę o tym, że odpady jednak miały się znajdować na innej, niż jej nieruchomości. Z kolei w odniesieniu do podstawy wznowienia określonej w art 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wyjaśniono, że choćby z okoliczności przywołanych wcześniej, a dotyczących udziału skarżącej fundacji w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r., nie było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W skardze na powyższe postanowienie Kolegium zarzucono, że jest ono przejawem manipulacji służącej zatuszowaniu złamaniu zasady k.p.a. w trakcie postępowania. Zakwestionowano aktywny udział reprezentanta skarżącej fundacji w postępowaniu, wskazując, że z uwagi na pandemię oraz opieką nad umierającą osobą, udział jego mógł mieć charakter jedynie korespondencyjny. W konsekwencji dopiero w lutym 2024 r. skarżąca fundacja zapoznała się ze zdjęciami odpadów. W ocenie strony skarżącej dopiero wtedy porównała granice obszaru działki z położeniem odpadów według zdjęć. W ocenie strony skarżącej, SKO łamiąc zasady fundamentalne zignorowało wnioski i skargi w sprawie przekazania zdjęć składane przez pełnomocnika skarżącej fundacji (osobę niewychodzącą z domu). Podkreślono, że organ wyczerpał większość przesłanek nieważności decyzji wskutek złamania prawie wszystkich zasad k.p.a., więc bezprawnie zmusza skarżąca fundację do usunięcia cudzych odpadów, które znajdują się na cudzym gruncie. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakresem kognicji sądów administracyjnych, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., objęte są m.in. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując zatem, w myśl wskazanych kryteriów, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało postanowienie SKO z dnia 16 sierpnia 2024 r. (nr SKO.SO/41/36/24), którym utrzymano w mocy postanowienie tegoż organu z dnia 17 maja 2024 r. (nr SKO.SO/41/15/24) odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia 11 kwietnia 2023 r. (nr SKO.SO/41/5/23) o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 3 marca 2023 r. (nr KO.6236.1.2023) o nakazaniu skarżącej fundacji usunięcie odpadów z terenu działki gruntu nr [...], obręb [...] J. [...]. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast w myśl art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Wyjaśnić należy także, że wznowienie postępowania ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej (czy postanowienia) bądź ostatecznego milczącego załatwienia sprawy. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia Kolegium, organ ten odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. z uwagi na niezachowanie przez stronę skarżącą terminów wskazanych w art. 148 k.p.a. Co równie istotne, zasadniczą podstawą wznowienia przywołaną przez stronę skarżącą miałby być fakt, że odpady znajdujące się na jej nieruchomości należą do innych podmiotów. Jednocześnie M. G. (pełnomocnik strony skarżącej w toku postępowania administracyjnego) miałby dysponować wiedzą na temat tychże podmiotów, przy czym możliwość ich wskazania uwarunkowana była udostępnieniem przez organ pierwszej instancji zdjęć z oględzin, czego jednak nie dokonano. W ocenie Sądu, rację ma Kolegium, wskazując, że okoliczności te znane były stronie skarżącej co najmniej na etapie postępowania odwoławczego zakończonego decyzją SKO z dnia 11 kwietnia 2023 r., skoro odwołanie wnosił w imieniu skarżącej fundacji sam M. G. Tym samym wniosek o wznowienie postępowania złożony dopiero w dniu 19 lutego 2024 r., został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a., co zasadnie stwierdziło Kolegium. Zaakcentować należy, że już w postępowaniu odwoławczym Kolegium wyjaśniło, iż zebrana w sprawie dokumentacja, przy braku wskazania przez fundację podmiotu pozwalającego obalić domniemanie posiadania odpadów przez władającego powierzchnią przedmiotowej nieruchomości, stanowiła podstawą do nałożenia obowiązku, o którym mowa w przepisie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Nie budzi zatem wątpliwości, że podstawy faktyczne rozstrzygnięcia sprawy zostały skarżącej fundacji wprost zakomunikowane, natomiast brak jej aktywności dowodowej, wynikający w istocie z niezaznajomieniem się z aktami sprawy pomimo kierowanych do niej w tym względzie zawiadomień, nie może stanowić uzasadnienia dla odmiennego niż dokonanego w postanowieniu SKO określenia momentu początkowego biegu terminu określonego w art. 148 k.p.a. Nie sposób zgodzić się również z twierdzeniem strony skarżącej, jakoby została ona pozbawiona czynnego udziału w sprawie. Dla skuteczności zarzutu skargi dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest dowiedzenie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To strona skarżąca powinna wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Tymczasem w okolicznościach sprawy takich okoliczności nie podano. W kontekście udziału skarżącej fundacji w postępowaniu zakończonym decyzją SKO z dnia 11 kwietnia 2023 r. wypowiedział się już tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 20 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Wr 307/23). Wskazał w nim, że w realiach badanej sprawy, strona skarżąca, jakkolwiek zarówno w odwołaniu jak i skardze zakwestionowała nałożenie na nią obowiązku na mocy art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, to jednak nie obaliła istniejącego domniemania poprzez wskazanie, iż odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot. Co więcej – z przedłożonych akt wynika, że przyjmując postawę bierną, nawet nie podjęła jakichkolwiek działań w tym przedmiocie chociażby poprzez wystąpienie z wnioskiem dowodowym, którego organ nie mógłby zignorować. Nie uczyniła tego na żadnym etapie prowadzonego postępowania, w tym w trakcie przeprowadzonej w dniu 13 lutego 2023 r. wizji lokalnej, o której przeprowadzeniu została zawiadomiona, a w której nie wzięła udziału. Fundacja nie podjęła także żadnych działań w tej kwestii wobec zawiadomienia jej o stanie gotowości decyzyjnej, możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W tych okolicznościach i wobec przyjętych regulacji prawnych brak jest podstaw do zakwestionowania wydania decyzji w oparciu o brzmienie art. 26 ust. 2 ustawy względem skarżącej fundacji. Jak wywiódł dalej Sąd, w jego ocenie, należało w pełni podzielić stanowisko Kolegium, że skarżąca nie wykazała okoliczności uwalniających ją z odpowiedzialności, jak również nie przedłożyła żadnych dowodów wskazujących na innego posiadacza odpadów. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.