II SA/Wr 71/01

4 II SA/Wr 71/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 20 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA del. do WSA Henryk Ożóg Sędziowie: Asesor WSA Lidia Serwiniowska S. NSA del. do WSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: Anna Onyśków po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej; 1. stwierdza n i e w a ż n o ś ć zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a o wykonalności zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) przyznał H. G. świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) za deportację do pracy przymusowej w okresie od września 1944 roku do kwietnia 1945 roku, łącznie za 8 miesięcy. Decyzja ta została stronie doręczona w dniu [...]roku. H. G. pismem z dnia [...] roku wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił, że w poprzedniej decyzji nie uznano pracy przymusowej w okresie od [...] roku do [...]roku. Obecnie zgromadził dowody potwierdzające fakt pracy przymusowej od [...] roku i dlatego domagał się ponownego rozpoznania sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]roku (Nr [...]) - powołując się na art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt. 1 kpa - utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...]roku. Organ stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie jest zasadny, gdyż zgodnie z art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) represją w rozumieniu tej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 roku na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych. H. G. pracował w okresie od [...]roku do [...]roku w B. Nie nastąpiła zatem deportacja poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 roku. H. G. wniósł na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił, że nie jest prawidłowe stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Represjonowanych. W roku [...] został przymusowo skierowany do pracy w gospodarstwie J. K. w B. J. K. został następnie wysiedlony, a gospodarstwo objął niemiecki osadnik F. F. Gospodarstwo to w okresie wojny w księgach zostało zapisane jako własność III Rzeszy. W czasie pracy u niemieckiego osadnika skarżący był poddawany represjom i zmuszany do nadmiernej pracy. Skarżący zarzucił ponadto, że teren, na którym znajdowało się gospodarstwo było terenem okupowanym przez III Rzeszę i dlatego okres tej pracy przymusowej winien być uznany przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ administracyjny w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, przytaczał swoją dotychczasową argumentację i dodatkowo wskazał, że podobne stanowisko wyrażono w uchwale NSA z dnia 12 października 1998 r. OPS 5/98 oraz w wyroku NSA z dnia 29 lutego 2000 r. III SA/Ka 1091/98. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W tym postępowaniu kontrolą jest objęta zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami o postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie organ administracyjny rażąco naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym. W związku z tym zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznał sprawę tak, jakby istniały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 127 § 3 kpa, a więc tak, jak gdyby Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznawał sprawę w wyniku wniosku strony o ponowne jej rozpoznanie, zastępującego odwołanie od decyzji nieostatecznej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że pierwotna decyzja została wydana w dniu [...] r., a doręczono ją stronie w dniu [...] r. Poczynając od tej daty strona nie podjęła żadnych kroków zmierzających do zaskarżenia tej decyzji, czy też doprowadzenia do ponownego rozpoznania sprawy. Tym samym po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji stała się ona ostateczna (art. 129 § 1, w zw. z art. 127 § 3 kpa). Ostateczna decyzja istniała zatem w obrocie prawnym w momencie złożenia przez wnioskodawcę pisma z dnia [...]roku, w którym zawarł on wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji organ administracyjny pisma tego nie mógł potraktować jako swoistego środka zaskarżania, unormowanego w art. 127 § 3 kpa. Respektując bowiem fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej o prawie wnioskodawcy do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) - organ był zobowiązany w pierwszej kolejności ustalić jaki charakter prawny posiada wniosek skarżącego dnia [...]roku. Z treści tego pisma wydaje się wynikać, że skarżący wnosił o ponowne rozpoznanie sprawy na tej podstawie, że uzyskał nowe dowody dające w jego przekonaniu podstawy do uznania, że przymusowa praca trwała dłużej, aniżeli przyjęto w ostatecznej decyzji z dnia [...] roku. Tak sformułowany wniosek mógł rodzić przypuszczenie, że w rzeczywistości pismo z dnia [...]roku stanowiło wniosek o wznowienia postępowania. Rzeczą jednak organu było wezwanie skarżącego do jednoznacznego oświadczenia się, czy pismo stanowi wniosek o wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Dopiero pozytywna odpowiedź skarżącego mogła organowi dać podstawy do uznania, w jakim trybie postępowania sprawa winna być rozpoznana i jakie wymogi musi spełnić strona, aby możliwe było wszczęcie postępowania o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji funkcjonującej w obrocie prawnym. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo z dnia [...] r. rozpoznał jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie zwykłym, w związku z tym rozstrzygał w sprawie, która została już ostatecznie załatwiona decyzją z dnia [...] roku. W rezultacie wydał decyzję dotkniętą wadą nieważności. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zaskarżona decyzja nie tworzyła po stronie skarżącego żadnych praw. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.